Biếu trứng vịt
Một hôm, phu nhân của Trưởng phòng Hậu cần họ Chu đem hai con vịt do người nhà ở dưới quê biếu xuống nhà bếp nhờ ông Triệu - nhân viên nhà bếp - giết thịt hộ.
Ông Triệu nói:
- Con vịt đực này gầy quá; con vịt cái này lại sắp đẻ, nếu đem giết thịt thì thật là uổng. Chi bằng cứ nuôi ở đây cho chúng ăn cơm thừa canh cặn. Tôi sẽ trông nom chúng giúp chị.
- Phải, phải - Phu nhân Trưởng phòng đương nhiên là đồng ý - Mọi việc tôi nhờ cả vào anh đấy!
Ít lâu sau, mỗi tháng ông Triệu đều đem đến nhà Trưởng phòng ba mươi quả trứng.
Tháng này sang tháng khác cứ thế trôi đi.
Một hôm, phu nhân Trưởng phòng nói với chồng:
- Ông Triệu này quả là không tồi. Lẽ ra, với một con vịt mới đẻ, mỗi tháng ông ta chỉ cần đem mười hay hai mươi quả trứng tới cũng không ai dám chê ít. Nhưng ông ta lại không làm vậy mà đem tất cả tới. Con người thật thà như vậy rất hiếm có. Chẳng phải anh đã nói là phải thay nhân viên thu mua ở nhà bếp hay sao? Hãy để ông Triệu làm việc đó đi.
Một thời gian sau, ông Triệu quả nhiên được nhận chức nhân viên thu mua.
Khi ông Triệu dọn khỏi khu tập thể nhà bếp, việc "chăm sóc" hai con vịt được giao cho Tiểu Đinh.
Sáng sớm, Tiểu Đinh ra mở lồng, cho vịt ăn và nhặt trứng nhưng không thấy quả trứng nào cả. Cậu lật đi lật lại người con vịt để tìm nhưng vẫn không thấy gì.
Một ngày rồi lại một ngày nữa trôi đi như vậy.
Cuối cùng Tiểu Đinh cũng hiểu ra. Cậu tức giận, định đi ngay đến nhà Trưởng phòng để vạch trần bộ mặt của ông Triệu. Nhưng sau đó cậu lại thay đổi ý định.
Cuối tháng, Tiểu Đinh vẫn đem trứng đến nhà Trưởng phòng như thường lệ. Nhưng lần này không phải là ba mươi quả mà là sáu mươi quả!
Tiểu Đinh nói:
- Vốn dĩ là sáu mươi quả mà.
- Chẳng phải ông Triệu nói một con vịt là đực hay sao?
- Không, không, hai con đều là vịt cái.
Buổi tối, phu nhân Trưởng phòng đem chuyện này nói với chồng:
- Hóa ra từ trước đến nay chúng ta bị cái lão Triệu đó lừa. Xem ra, Tiểu Đinh mới là người thật thà.
Trưởng phòng Chu cho rằng vợ nói có lý. Vài ngày sau Tiểu Đinh được cất nhắc lên thay chức vụ thu mua của ông Triệu.
Lần này, nhiệm vụ "chăm sóc" hai con vịt được trao cho Tiểu Ngải.
Sáng sớm, Tiểu Ngải lại ra mở lồng, cho vịt ăn và nhặt trứng. Nhưng chẳng thấy quả trứng nào cả.
Một ngày rồi lại một ngày trôi đi như vậy.
Tiểu Ngải không thể không đi đến nhà Trưởng phòng để trình bày sự việc.
Kỳ lạ, cùng là hai con vịt, lúc thì đẻ ba mươi quả trứng, lúc lại đẻ sáu mươi quả, có lúc lại không đẻ quả nào. Việc này rốt cuộc là thế nào?
Trưởng phòng Chu liền bắt hai con vịt về nhà nuôi để quan sát.
Một hôm, trong lúc phu nhân Trưởng phòng đang sờ nắn đít con vịt thì người nhà ở quê ra chơi. Trông thấy vậy liền hỏi:
- Con vịt này làm sao vậy?
- Tôi sờ xem nó có trứng không?
- Chị thật là... Đây là hai con vịt đực, tôi biếu chị để giết thịt ăn, sao có thể đẻ trứng được.
Văn Hiếu (dịch)