Chuyến phiêu du kỳ lạ và những vần thơ tặng

15:40 04/10/2007
Họa sĩ Hoàng Lập Ngôn đã từ giã chúng ta vào tháng 3/2006. Sinh thời, tôi được may mắn hầu chuyện cụ nhiều lần tại căn hộ ở phố Đào Duy Từ, Hà Nội (cụ ở với con gái là cô Hoàng Mê Ly).

Trong lớp họa sĩ già từng tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cụ là người thọ nhất (97 tuổi). Tôi được biết, từ năm 1941, cụ Ngôn đã rong ruổi trên đường thiên lý với nhà lăn Mê Ly (roulotte Mê Ly). Đây là chiếc xe bốn bánh có mái che và ngựa kéo, diện tích chỉ bằng một chiếc giường to.

Nhà lăn vừa là chỗ ở của gia đình, vừa là phương tiện giao thông. Hồi ấy, gia đình họa sĩ mới có ba người: họa sĩ 32 tuổi, cô vợ 20 tuổi, bé Mê Ly 1 tuổi. Họa sĩ thuê một người, cũng có máu giang hồ thích đi đây đi đó, để đánh xe và chăm sóc ngựa.

Đến các tỉnh lị cụ đều cho xe dừng lại, mỗi nơi khoảng một tháng để vẽ tranh, triển lãm tranh và nói chuyện về hội họa. Cụ Ngôn tâm sự: “Hồi ấy, chỉ cần có giấy căn cước là được phép đi khắp Đông Dương.

Nhưng để tạo thuận lợi, tôi đóng một quyển sổ vàng để ghi cảm tưởng. Số tiền thu được chỉ đủ chi tiêu nhưng thỏa được lòng mong ước đi vẽ cảnh đẹp các nơi. Tuy thu được ít nhưng tôi cũng trích 10% để giúp Hội Truyền bá quốc ngữ của các tỉnh”.

Năm 1941, nhà lăn Mê Ly đến thị xã Thanh Hóa, lúc tôi đang học trung học ở đây. Họa sĩ Nguyễn Như Hoành đang dạy môn họa ở trung học, bạn đồng khóa với họa sĩ Ngôn, đã sôi nổi giới thiệu với học sinh về nhà lăn Mê Ly. Chúng tôi náo nức đi xem triển lãm.

Vé vào cửa chỉ bằng giá nửa cái bánh mì nên bọn học trò nghèo chúng tôi ai cũng được đi xem triển lãm hoặc xem họa sĩ vẽ ký họa cho những vị tai to mặt lớn.Những lần được tiếp kiến cụ Ngôn, tôi nhận thất mặc dù khi ấy cụ đã cao tuổi song da dẻ vẫn hồng hào.

Với phong cách “hào hoa phong nhã”, đặc biệt trí nhớ rất minh mẫn, cụ kể lại: “Hôm nhà lăn Mê Ly làm lễ khởi hành ở trước cổng đền Ngọc Sơn, Hà Nội (ngày 8/2/1942, khởi hành lần thứ 2 vì năm 1941 đã đi các tỉnh quanh Hà Nội), bạn bè đến tiễn rất đông, đa số là văn nghệ sĩ”.

Một số bài thơ bạn bè tặng hôm đó, cụ vẫn còn nhớ để đọc cho tôi ghi:

Nhà thơ Nguyễn Bính:

Đây chiếc xe lăn của bốn trời/ Trăng vàng chan chứa, gió mê tơi./ Hôm nay xe lại lên đường nhỉ/ Hồn nhớ mơ về nhé, bạn ơi!

Nhà thơ Vũ Đình Liên:

Lững thững đường quê vó ngựa lành/ Say màu cỏ lục, ánh trời xanh/ Bút hoa màu nhiệm chờ linh hứng/ Mỗi nét đan thanh một nét tình.

Nhà thơ Đồ Phồn:

Cố đô gửi lòng đôi cương ngựa/ Tạo hóa thu tròn một góc xe

Nhà thơ Đỗ Huy Nhiệm:

Anh thắng xong cương ngựa/ Ngày hôm nay ra đi/ Đi con đường ngàn dặm/ Sống cuộc đời Mê Ly/ Bây giờ mới đi học/ Tuy muộn mà sớm thay/ Khá to là cuốn sách/ Của sông núi cỏ cây/ Lòng tôi vương vó ngựa/ Theo anh muôn dặm dài/ Gió giang hồ đã dậy/ Hỏi ai không u hoài.

Đây là một sự kiện ghi dấu ấn rất đậm trong cuộc đời họa sĩ. ý định của họa sĩ đi khắp Đông Dương nhưng chỉ đi được 4 năm, vì bom đạn nên đành phải quay về.

Nhà lăn Mê Ly ghi dấu ấn đậm nên năm 1977, cụ ông còn tặng cụ bà bài thơ về “Nhà lăn Mê Ly” viết dưới dạng đối thoại:

Em thì lo chuyện làm ăn

Còn anh chỉ mải thơ tranh tối ngày

Em ơi! em tính ngày nay

Riêng anh, anh lại lo ngày mai sau...

... Cho nên anh muốn khi “đi”

Xuôi tay để lại Mê Ly chuyện mình.

Mê Ly, xe vẽ xinh xinh

Đôi ta như bóng với hình lãng du

Mê Ly một thuở tình ru

Bốn năm non nước ngàn thu tiếng còn.

Không phải cụ ông “nịnh” cụ bà đâu. Cụ dùng “một thuở tình ru” rất đúng vì hiếm có một cô gái Hà Nội, sống trong nhung lụa dám theo chồng rong ruổi dặm trường mưa nắng. Thuở đó đã hiếm mà ngày nay càng hiếm.

Mải vui câu chuyện, lão họa sĩ còn tự tay chép tặng tôi một bài thơ tình cụ sáng tác năm 1995, khi cụ bà đã mất được 5 năm. Đây là một bài thơ tình của cụ già 86 tuổi. Khi tôi hỏi, liệu bài này có công bố được không, cụ mỉm cười gật đầu.

(Ly Đa là ai, cô Mê Ly nói thầm với tôi là một bà ở Đà Lạt).

Xin giới thiệu cùng bạn đọc bài thơ kèm theo bức họa cụ vẽ tặng tôi về nhà lăn Mê Ly.

Ly Đa

Làn mắt Ly Đa lai láng tình

Cho ta xao xuyến cả tâm linh

Từ nay mang nặng bầu Thơ, Vẽ

Dâng hiến cho đời nét nét xinh

 

Dâng hiến cho đời nét nét xinh

Công phu này của cả đôi mình

Ly Đa ấp ủ Ngôn trăn trở

Thơ, Vẽ lên hương ngát nghĩa tình

Trịnh Mạnh

Cao Bằng – mảnh đất địa đầu Tổ quốc với hơn 333 km đường biên giới giáp Trung Quốc không chỉ là nơi giữ gìn chủ quyền thiêng liêng mà còn là địa bàn có dân cư phân tán, đời sống còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều. Trong bối cảnh đó, việc đưa pháp luật đến với người dân vùng cao, biên giới không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà đã trở thành “chìa khóa” quan trọng để giữ vững an ninh trật tự từ cơ sở.

Mấy hôm nghỉ lễ, tôi lướt mạng xem năm nay “tình hình thế nào”, câu chuyện “bên này, bên kia” đã có gì khác trước, khi mà đất nước đã qua hơn nửa thế kỷ kể từ ngày Chiến thắng 30/4/1975. Và thật buồn khi những giọng điệu ngược lối, trái đường vẫn tái diễn, những chiêu trò như “tưởng niệm ngày quốc hận”, “hội luận tháng tư đen” tiếp tục được các hội nhóm chống phá ở hải ngoại xoáy lại với các hình thức, tính chất, mức độ khác nhau.

Thời gian qua, Công an các đơn vị, địa phương đã làm tốt công tác phòng ngừa, đấu tranh với  tội phạm, vi phạm pháp luật liên quan đến người dưới 18 tuổi. Trong đó, phòng ngừa, đấu tranh nhóm thanh thiếu niên tụ tập, sử dụng vũ khí, hung khí nguy hiểm giải quyết mâu thuẫn, gây rối trật tự công cộng.

Nhiều người chọn phương án trở lại TP Hồ Chí Minh trước lễ 1 ngày để tránh kẹt xe nên tối 2/5 dòng phương tiện từ các tỉnh đổ dồn về 2 cửa ngõ phía Đông và phía Tây. Một lượng lớn phương tiện được giải tỏa trong đêm, tuy nhiên đến chiều cuối kỳ nghỉ lễ (3/5) giao thông tại các cửa ngõ TP Hồ Chí Minh tiếp tục tăng nhiệt…

Từ nhiều năm nay, Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an các tỉnh, thành miền Trung cùng Công an và chính quyền các xã, phường phối hợp ngành đường sắt nỗ lực triển khai nhiều biện pháp tăng cường đảm bảo an toàn giao thông (ATGT) đường sắt trên tuyến. Không chỉ đẩy mạnh tuần tra kiểm soát, tăng cường xử lý vi phạm, lực lượng chức năng còn tập trung xóa bỏ lối đi tự mở, xây dựng hầm chui, thiết lập rào chắn hàng trăm đoạn – tuyến gần khu dân cư, xây dựng các mô hình tuyên truyền… Thế nhưng, tình hình trật tự ATGT đường sắt tại một số địa phương vẫn... "nóng".

Trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng bào Công giáo Việt Nam với tinh thần “Sống Phúc Âm giữa lòng dân tộc”, “tốt đời, đẹp đạo”, “kính Chúa, yêu nước”, đã và đang có nhiều đóng góp tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự (ANTT). Đồng hành cùng những đóng góp ấy là dấu ấn bền bỉ, sâu sắc của lực lượng An ninh nội địa Công an nhân dân (CAND). 

Trong khoảnh khắc khó khăn, gian nan của cuộc sống đời thường, những chiến sĩ Công an tỉnh Sơn La lại lặng lẽ trở thành điểm tựa bình yên cho Nhân dân.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文