Lê Thiết Cương: Những câu chuyện vô ngôn

08:50 09/08/2019
Ấp ủ tới tận 18 năm, chậm rãi, cẩn trọng, thong thả, họa sĩ Lê Thiết Cương đã lại làm mới mình khi kể cho những người yêu nghệ thuật một câu chuyện về điêu khắc của anh - một lĩnh vực không phải là sở trường nhưng lại khiến anh giày vò suốt 18 năm qua bởi đam mê và khát khao sáng tạo. Và anh đã nuôi giữ ngọn lửa ấy song hành trên con đường hội họa của mình.


Văn nghệ Công an có cuộc trò chuyện với anh xung quanh sự kiện ra mắt cuốn sách “Chuyện Ghế” và triển lãm điêu khắc cùng tên.

- Thưa họa sĩ Lê Thiết Cương, sao phải lâu đến thế, những 18 năm để cuối cùng kể ra một câu chuyện?

+ Nhanh cũng hay mà chậm lại hay cách khác. Tôi hợp với chậm, sống chậm. Nhịp sống cũ của văn minh lúa nước - nông thôn – châu thổ sông Hồng – nhà quê ngấm trong máu của tôi. Tôi học người nhà quê được nhiều.

Bà nội tôi sinh ra ở một làng cổ ven sông Đáy, bờ ao trước nhà luôn có mấy cây chuối, khi ra buồng, bà chọn một nải ngon nhất, còn ương, cho vào chum thóc, thắp một nén nhang đen, đậy cái mâm gỗ lên, đợi hôm sau nải chuối chín… rồi mới mang mời khách. Mùi thơm đặc biệt an lành của nhang đen, “mùi thơm” của sự ân cần, cẩn trọng của bà tôi ướp vào quả chuối đã hơn nửa thế kỷ đến giờ tôi vẫn nhớ… “Chuyện Ghế” của tôi cũng là thế.

Thiết kế xong, để 18 năm, rồi xem đi xem lại, chọn những ghế ưng nhất mới dám bầy ra mời bạn bè xem. Nói thêm là cái nếp chậm ấy nó sẵn trong tôi chứ tôi đâu có cố, mà có cố thì cũng cố đôi ba năm chứ cố sao được ngót hai chục năm. Rượu vừa nấu xong đã uống sao ngon được?

- Lần đầu tiên làm triển lãm về điêu khắc, anh có tự tin khi trình làng cho thiên hạ mỗi ngày một sành về nghệ thuật thưởng thức những sáng tạo của mình?

+ Ghế của tôi đứng giữa điêu khắc và thiết kế (graphic design). Tôi là họa sĩ nhưng tôi có khả năng thiết kế, tôi đã thiết kế nhiều bìa sách, bìa đĩa nhạc cho bạn bè. Thiết kế hay điêu khắc thì ngoài tạo hình, phần quan trọng là tỷ lệ, cao thấp, ngắn dài, vuông tròn, thẳng cong, đặc rỗng. Hài hòa được các cặp đối lập này thì ghế sẽ đẹp. Ghế / điêu khắc của tôi bộc lộ sở trường của tôi. Tôi không kiêu căng nhưng chắc chắn không tự ti. Tôi hoàn toàn tự tin về triển lãm “Chuyện Ghế”.

Hai tác phẩm ghế của họa sỹ Lê Thiết Cương.

- Có gì đặc biệt trong câu chuyện Ghế mà anh kể? Cuốn sách và triển lãm liên quan hay đúng hơn là nối liền với nhau bởi những gạch nối gì? Những gì anh kể trong sách - Thiên về chữ, có khác với những gì anh mang đến - Bằng hiện vật cũng là “Chuyện Ghế”?

+ Mỗi một lần triển lãm, dù là tranh hay gốm hay ghế tôi đều in một cuốn sách. Đó là cách duy nhất lưu lại những tác phẩm của mình, vì sau mỗi triển lãm, phần lớn các tác phẩm sẽ đến với người sưu tầm chứ đâu nó ở với mình mãi được. Trong cuốn “Chuyện Ghế” sẽ có hai bài thơ về Ghế của nhà thơ Nguyễn Thụy Kha và nhà thơ Hữu Ước.

- Tuyên ngôn nghệ thuật của anh, dù là hội họa, điêu khắc, hay thiết kế đều đề cao sự tối giản, cô đọng, súc tích. Cố gắng thật ít lời mà vẫn diễn tả được nhiều nhất. Cố gắng“nói” ít nhất, nói bằng cách không nói, bằng “vô ngôn”. Anh có thể lý giải một chút về sự lựa chọn này.

+ Quan niệm nghệ thuật của tôi là tối giản, dù là vẽ tranh, làm gốm, điêu khắc hay thiết kế cũng vậy, tôi không thể làm gì khác ngoài tối giản. Tối giản là tôi, tôi là tối giản. Nói cách khác, tối giản là cá tính cốt tử của tôi, là ADN, là vân tay của tôi, là người nào của ấy, là “căn cước” của tôi - Lê Thiết Cương.

Tôi thích tư tưởng của nhà Phật, trong đó có Thiền học, mà Thiền thì vốn “vô ngôn”, dùng ít nguyên liệu nhất mà lại nói được nhiều nhất, đó là sức mạnh của tĩnh lặng. Trong Kinh Duy Ma Cật có câu tôi rất tâm đắc “mặc như lôi”, im lặng sấm sét.

- Có một dạo còn thấy họa sĩ Lê Thiết Cương làm video, phim ngắn... Nhưng hình như sau đó lại thấy im lặng. Phàm một người làm được nhiều thứ, thứ gì cũng làm khá, nhiều khi khiến thiên hạ dễ thấy ôm đồm, lan man... họa sĩ Lê Thiết Cương có phải là người làm quá nhiều thứ không vậy, và anh có sợ bị gọi là lan man?

+ Làm nhiều hay ít, lan man hay không thì nên lấy chất lượng tác phẩm làm tiêu chí. Trước khi là họa sĩ thì tôi là một con người, cụ thể là một con người nghệ sĩ. Tôi có làm nhiều mấy thì cũng chỉ là làm nghệ thuật chứ tôi không làm được việc gì khác ngoài nghệ thuật.

Hơn nữa, muốn làm được nhiều thứ ngoài vẽ ra, ví dụ như làm gốm thì việc đầu tiên là phải tìm hiểu, nghiên cứu, thế có nghĩa rằng làm chính là học, tự học. Ngay cả khi làm ra được một cái lọ gốm không đẹp thì vẫn được, được hiểu biết, được hoàn thiện mình thông qua cái sự tự học ấy. Nghệ sĩ thì không nên không học. Tôi nghĩ vậy.

- Tôi lại thấy rõ Lê Thiết Cương là một trong số ít những họa sĩ luôn tìm tòi trên con đường sáng tạo. Anh không chịu đứng yên trong sự chuyển động của vũ trụ. Trong cuộc vật vã loay hoay đi tìm căn tính của mình, rốt cuộc anh nhận ra điều gì quan trọng nhất ở anh để làm nên thương hiệu Lê Thiết Cương?Gọi anh là “Nghệ sĩ tự do”, “nghệ sĩ đa zi năng” có lẽ là thích hợp hơn cả?

+ Tính của tôi là đã nghĩ ra ý tưởng nghệ thuật gì thì phải làm ngay, vẽ ra ngay, nặn ra ngay, thiết kế ra ngay, nếu không thì sẽ ốm, ốm nghĩa đen. Mà tôi thì luôn có nhiều ý tưởng nên tôi chả thể đứng lại, đứng yên một chỗ. Với tính cách ấy thì nên là nghệ sĩ tự do để luôn được sống theo cảm xúc của mình. Người đi làm thì phải theo cảm xúc của sếp, người đi buôn thì phải theo cảm xúc của khách hàng. Tôi chọn tự do để được sống theo cảm xúc của mình.

- Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện.

5h chiều Thứ 6, ngày 9/8/2019 tại Gallery 39, Lý Quốc Sư, Hà Nội, họa sĩ Lê Thiết Cương sẽ cho ra mắt cuốn sách “Chuyện Ghế” và khai mạc triển lãm cùng tên. Khoảng 30 tác phẩm Ghế chất liệu sắt được họa sĩ sáng tác trong hai năm từ 2001 -2002, tính đến nay đã 18 năm.

Đây cũng là triển lãm đầu tiên của một họa sĩ  chuyên về điêu khắc/ ghế. Và một số ghế gỗ cổ trong bộ sưu tập đồ gỗ Việt Nam của Công ty Phòng tranh 39 cũng được trưng bày trong triển lãm.

Sau hơn 30 năm làm nghệ thuật, triển lãm là định nghĩa rõ nhất về quan niệm thiết kế tối giản mà Lê Thiết Cương theo đuổi. Tất cả các tác phẩm của ông dù là tranh hay gốm, điêu khắc hoặc thiết kế cũng đều giản dị, cô đọng, súc tích. Cố gắng thật ít lời mà vẫn diễn tả được nhiều nhất. Cố gắng“nói” ít nhất, nói bằng cách không nói, bằng “vô ngôn”.

Điều khác biệt trong các tác phẩm điêu khắc / Ghế của ông là ở ngôn ngữ tạo hình khúc triết. Kết hợp tương phản của những cặp đối lập để tạo ra bất ngờ. Mảng và nét, mảng đặc và mảng rỗng, đầy ắp và trống trải, cân bằng và nghiêng lệch, kỷ hà và đường cong, hiện đại và truyền thống v.v.. Sự hấp dẫn không phải ở bản thân những yếu tố riêng rẽ đó mà khi chúng tiếp xúc hoặc đối thoại cùng nhau.

Một số tác phẩm trong serie "Chuyện Ghế" cũng đã xuất hiện tại các sự kiện như: Chương trình Văn hóa và cuộc sống (VTV, 2004), Tạp chí Nhà Đẹp (2005), Đêm thơ Vi Thùy Linh (2012), Triển lãm thiết kế Múa đôi (cùng nghệ sĩ Đinh Công Đạt 2016), Chương trình Nguyệt Hạ (ca sĩ Giang Trang 2018)… Toàn bộ các tác phẩm "Chuyện Ghế" cũng đã nộp đơn đăng ký Sở hữu Kiểu dáng công nghiệp tại Cục Sở hữu Trí Tuệ Việt Nam.

Ngoài Ghế, triển lãm cũng trưng bày các tác phẩm mới sáng tác của các khách mời thuộc Nhóm họa sỹ 39: Lê Vi, Bình Nhi, Phương Bình, Phan Minh Châu, Nguyễn Hồng Phương, Võ Lương Nhi, Nguyễn Minh, Nguyễn Quốc Thắng, Doãn Hoàng Lâm, Tào Linh, Nguyễn Quang Thiều, Hữu Ước.

Miêu Thủy (thực hiện)

Ngày 16/5, thông tin từ Cơ quan CSĐT – Công an TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Lê Ánh Nhật (tức ca sỹ Miu Lê, SN 1991, trú phường Nhiêu Lộc, TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý.

Sau hành trình đầy cảm xúc tại vòng chung kết (VCK) U17 châu Á 2026, U17 Việt Nam đã dừng bước ở vòng tứ kết sau thất bại 0-3 trước U17 Australia. Dù không thể tiếp tục tạo nên bất ngờ trước đối thủ được đánh giá cao hơn về thể hình, thể lực và tốc độ, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn khép lại giải đấu với dấu ấn lịch sử khi lần đầu tiên giành vé tham dự FIFA U17 World Cup.

Cùng với nhiệm vụ bảo đảm TTATGT, lực lượng CSGT Thủ đô đang không ngừng đổi mới phương thức công tác, nâng cao tinh thần trách nhiệm, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ. Nổi bật trong đó là mô hình “Tổ CSGT tình nguyện - Ngày thứ Bảy vì Nhân dân”, một hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của lực lượng CSGT Hà Nội trong lòng nhân dân.

Thời gian vừa qua, trên cả nước liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể quy mô lớn và nhiều vụ thực phẩm “bẩn” được phanh phui, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để quản lý và ngăn chặn thực trạng này, cần có những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ và quyết liệt. Phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Trong bối cảnh thị trường nội địa trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, chương trình “Sức sống hàng Việt” đang mở ra hướng đi mới cho hàng Việt Nam. Không chỉ quảng bá đặc sản vùng miền, chương trình còn kết hợp trải nghiệm trực tiếp với livestream và thương mại điện tử, giúp sản phẩm “Made in Vietnam” tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, rộng hơn trên môi trường số.

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Chiều 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phòng đã triệt phá thành công đường dây “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với mặt hàng bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto; bắt tạm giam 3 bị can về hành vi tổ chức sản xuất, buôn bán bột ngọt giả với quy mô lớn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Thời gian gần đây, tại TP Đà Nẵng, tình trạng các đối tượng lợi dụng tính chất khép kín, sự riêng tư và hệ thống an ninh bảo mật của các căn biệt thự (villa), khách sạn hạng sang để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đang có dấu hiệu gia tăng phức tạp, trong đó có cả nhiều đối tượng là người nước ngoài.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文