Thi hào Petofi và bài thơ "Trăm bộ mặt thật"

10:20 12/01/2011
Mặc dù chỉ thoáng qua 26 năm trên cõi đời này, Sándor Petofi (1823 - 1849) đã để lại một vệt sáng không thể phai nhòa trong lòng nhân loại. Đó là một con người thực sự "sống oanh liệt, chết trẻ vẻ vang", là một biểu mẫu của sự kết hợp tuyệt vời giữa ngòi bút và thanh gươm, giữa trang đời và trang viết, giữa tình yêu riêng tư và tinh thần ái quốc.

Ngã xuống trong trận chiến Segesvar đánh quân áo, Petofi đã cuốn theo quanh cái chết của mình biết bao huyền thoại. Ông xứng đáng với danh hiệu mà nhân dân Hungaria suy tôn là thi hào và anh hùng dân tộc.

Ra đời trong thời kỳ đen tối và bão táp, thơ Petofi đã thể hiện được nhiều quan điểm mới, tiến bộ, rất gần gũi với chúng ta ngày nay. Phải chăng vì thế mà Petofi là một trong số ít các thi gia của thế kỷ XIX có mặt ở Việt Nam ngay từ những năm tháng chiến tranh? Bài thơ "Tự do và ái tình" của ông được nhiều người chép trong sổ tay, coi như một tuyên ngôn về lẽ sống - tình yêu của thanh niên trong thời trận mạc.

Bài "Vợ và gươm" lại là một cách triển khai những ý tưởng của bài thơ nói trên, chỉ có điều - thông qua một cốt chuyện giàu tính sáng tạo - nó được thể hiện một cách nhuần nhuyễn, tươi tắn hơn, và vì thế mà cũng tự nhiên và thuyết phục hơn. Bài thơ cho thấy không có gì phải ngăn cách giữa một bên là chuyện tình yêu riêng tư và một bên là trách nhiệm công dân. Con người vẫn có thể yêu, yêu một cách mạnh mẽ vì chính tình yêu ấy sẽ thúc giục, sẽ nâng bước người ta đến với một tình cảm lớn lao hơn: Đó là tình yêu Tổ quốc:

Đến khi nào Đất Nước
Cần ta ra chiến trường
Thì chính nàng đến trước
Tự tay nàng mang gươm
Thắt vào lưng cho ta

Mà nói lời từ biệt:
- Anh cùng gươm đi đi
Giữ cho tròn chữ tiết

(Bản dịch của Tố Hữu)

Bên cạnh "Vợ và gươm", trong bài viết nhỏ này, chúng tôi muốn giới thiệu cùng bạn đọc một bài thơ có tên gọi "Trăm bộ mặt". ở đây, Petofi không hề ngần ngại khi khẳng định sự "biến hoá" của mình khi đến với tình yêu. Con người có thể đến với tình yêu bằng trăm sắc vẻ, với trăm bộ mặt, cái chính là "đổi dáng hình, nhưng có đổi dòng đâu". Cách thức để đến thì khác nhau, nhưng mục đích và tính chất của tình yêu thì không thay đổi. Chỉ những người mà lòng yêu dạt dào, tâm hồn phong phú mới có thể sẵn sàng đến với tình yêu bằng trăm đường ngàn cách như thế (bản dịch do nhà thơ Vũ Tú Nam thực hiện):

Tình yêu anh mang trăm bộ mặt
Và dưới trăm dáng vẻ nhìn em
Một hôm em là hòn đảo mát
Mà anh là lớp sóng vây quanh 

Một hôm khác, em yêu, anh thấy
Ngôi nhà thờ cổ kính là em
Còn anh - thứ dây leo lì lợm
Bám trên tường nơi thờ phụng thiêng liêng 

Có khi em là phu nhân nọ
Đi dạo chơi, và anh hóa côn đồ
Tấn công em, hoặc cầu xin quỵ lụy
Xin tình yêu, van vỉ thẫn thờ 

Em là ngọn núi cao Cácpát
Sấm sét đánh anh thấu tim em
Em là một gốc hồng thắm ngát
Họa mi anh quấn quýt hót quanh 

Thế đó, mối tình anh mãi mãi
Đổi dáng hình, nhưng có đổi dòng đâu
Nếu dịu xuống chẳng phải vì yếu đuối
Sông hiền hòa là dòng sông sâu.

Đọc Petofi, ta thấy ông hay có những cách nói hình tượng và rất ấn tượng. Khi nói về khổ đau và hạnh phúc, ông ví khổ đau như biển cả mà hạnh phúc là ngọc trai. Người đi tìm hạnh phúc như người lặn mò dưới bể cả mênh mông, nhiều khi chết chìm giữa sự khổ đau mà trên tay vẫn chưa tìm ra được viên ngọc quý. Nói về nỗi thống khổ của loài người, ông thốt lên: "Trái đất hỡi, ăn gì mà quá khát/ Uống toàn nước mắt với máu rơi".

Những câu thơ như thế, những bài thơ như thế đã góp phần thể hiện tầm vóc lớn lao, cao cả của một thi nhân

Mạnh Hiền

Trong vụ án khai thác trái phép quặng titan hơn 1.500 tỷ đồng xảy ra tại tỉnh Bình Thuận, Viện kiểm sát xác định, bị can Nguyễn Văn Đông (Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Rạng Đông, sau đổi tên thành Tập đoàn Rạng Đông) bị truy tố về tội “Trốn thuế” do liên quan đến sai phạm của Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hưng Thịnh Phan Thành Muôn.

Từ 24h ngày 26/3, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm mạnh theo xu hướng của giá thế giới, trong đó xăng RON95-III giảm 5.625 đồng/lít, xăng E5RON92 giảm 4.749 đồng/lít; các mặt hàng dầu giảm từ 971 đến 2.459 đồng/lít, góp phần ổn định thị trường.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 26/3 thông báo tiếp tục lùi thời hạn do chính ông đặt ra liên quan đến kế hoạch tấn công hệ thống điện của Iran, viện dẫn những tiến triển trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến đang diễn ra tại quốc gia Trung Đông này.

Viện KSND tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 28 bị can trong vụ án “Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên”, “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Buôn lậu”, “Nhận hối lộ”, “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, “Trốn thuế” và “Đưa hối lộ” xảy ra tại Công ty cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh (viết tắt là Tập đoàn Hưng Thịnh) và một số đơn vị liên quan.

Do mâu thuẫn nên vợ bỏ về quê ở xã Kim Điền, tỉnh Quảng Trị. Từ Đà Nẵng, đối tượng Nguyễn Ngọc Đạo thuê taxi ra Quảng Trị tìm vợ. Khi gần đến nhà vợ, đối tượng dùng súng bắn chết tài xế taxi, sau đó lấy xe đến nhà bố mẹ vợ bắn mẹ vợ chết tại chỗ, bố vợ bị thương nặng.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文