Truyện trinh thám Võ Chí Nhất và sự lên tiếng của văn học ngoại biên

15:56 30/10/2020
Trong vài năm trở lại đây, khi chức năng giải trí của văn học nghệ thuật đã được đề cao, khi bộ phận văn học giải trí, vốn chỉ được xem là "cận văn học", đã được đông đảo độc giả chờ đợi, săn đón, người ta mới giật mình trước khoảng trống của mảng văn học trinh thám ở Việt Nam.


Các cây bút 7x như Nguyễn Đình Tú, Di Li, Nguyễn Xuân Thủy… tuy có giúp văn học trinh thám từ thời Phú Đức, Phạm Cao Củng, Thế Lữ, Bùi Huy Phồn của những năm 1930 - 1945, Đặng Thanh, Triệu Xuân của những năm 1980 không bị đứt mạch, song vẫn chưa đủ sức để làm nên một khuynh hướng văn học trinh thám hiện đại trẻ trung, tươi mới, thỏa mãn nỗi chờ mong của những người đọc vốn yêu thích các câu chuyện vụ án kì bí, các màn điều tra hồi hộp, bất ngờ. 

Trong bối cảnh ấy, độc giả Việt Nam hẳn sẽ vui mừng đón nhận tập truyện trinh thám "Nghệ sĩ sáng tạo và nhà phê bình" (Nxb Tổng Hợp TP Hồ Chí Minh, 2020) của nhà văn Võ Chí Nhất.

Nhà văn Võ Chí Nhất.

"Nghệ sĩ sáng tạo và nhà phê bình" không phải là tác phẩm đầu tay của Võ Chí Nhất, một chàng Công an thế hệ 9x. Trước đó anh đã có tiểu thuyết "Hoàng cung" (2016) và tập truyện "Khiếu ăn mày" (2018) trình làng văn giới. 

Tuy vậy, tập truyện này hẳn sẽ là tác phẩm có vị thế đáng kể trong sự nghiệp văn học của anh, dẫu sự nghiệp ấy đang còn mới bắt đầu với rất nhiều dự định và triển vọng phía trước. 

Bởi Võ Chí Nhất, như con tằm rút ruột nhả tơ, đã dồn hết những tâm huyết, những kinh nghiệm nghề nghiệp cho niềm đam mê viết lách và thăng hoa ở tập truyện trinh thám này.

Tác phẩm mới của nhà văn Võ Chí Nhất.

Với 13 truyện ngắn trong tập truyện "Nghệ sĩ sáng tạo và nhà phê bình", Võ Chí Nhất đã chủ động chọn cho mình một lối viết trinh thám rất riêng. Độc giả ưa thích những chuyện rùng rợn, máu me, những vụ án mạng, thảm sát, có thể sẽ thất vọng bởi truyện trinh thám của Võ Chí Nhất không đem lại nhiều cảm giác sợ hãi, thót tim, không dẫn dắt người đọc cùng phá án.

Truyện Võ Chí Nhất cũng không gây ấn tượng nhiều ở phần mở đầu với hiện trường vô manh mối, với sự bất lực của cảnh sát điều tra. Có chút "nhạt" ở phần đầu như một thủ pháp đánh lạc hướng, có chút phân tán ở diễn biến truyện khiến người đọc không thể nhanh nhảu cùng suy luận, đó là cách Võ Chí Nhất gây nên sự bùng nổ và bất ngờ ở cái kết, như cách phá án hiếm khi phải nổ súng của nhân vật chính, cô công an huyện có biệt danh "Hà ớt".

Xuất hiện trở đi trở lại trong nhiều tác phẩm, nhân vật Hà "ớt" khiến độc giả không thể không liên tưởng đến Sherlock Holmes của Arthur Conan Doyle, song là "Sơ lốc hôm mặc váy", tên một truyện ngắn trong tập. 

Hà "ớt" cùng với Thiên Minh, một cậu em đồng nghiệp, khi tác hợp ăn ý, khi âm thầm theo những hướng điều tra riêng, cũng gợi liên tưởng đến cặp nhân vật Lê Phong và Mai Hương trong truyện trinh thám của Thế Lữ. 

Tuy vậy, cái sự gợi liên hệ này không mang dấu hiệu "bắt chước" người đi trước (dẫu có thể nhận thấy sự nghiêm túc học hỏi và khả năng đọc rộng của Võ Chí Nhất) mà là một dấu chỉ của tính liên văn bản, khiến tập truyện "Nghệ sĩ sáng tạo và nhà phê bình" không chỉ hấp dẫn bởi các câu chuyện vụ án mà còn bởi những kiến thức về khoa học, nghệ thuật phong phú, chuyên sâu được đan lồng vào tác phẩm.

Một điểm đáng chú ý nữa của truyện trinh thám Võ Chí Nhất là khả năng gây cười của tình huống. Cười bởi cô Cảnh sát mà chỉ nhắc tên thôi nhiều gã đàn ông đã "ớn", vậy mà đành vì sợ mẹ mà xúng xính váy áo hò hẹn, để rồi bắt luôn tên lừa đảo, chàng trai được mai mối, ngay trong bữa tiệc lãng mạn nến hoa (Khi người ta yêu). Cười vì những tên tội phạm ngớ ngẩn, chủ quan, tự chui vào tròng khi còn chưa kịp hết hí hửng vì tự mãn ("Hẻm yêu", "Sơ lốc hôm mặc váy", "Gã săn cổ vật"…). 

Nhẹ nhàng mà ý nhị, hóm hỉnh, không bày bố thiên la địa võng mà vẫn hấp dẫn, bất ngờ… đó có lẽ chính là "giọng" riêng của truyện trinh thám của Võ Chí Nhất. Phải chăng vì vậy mà truyện Võ Chí Nhất giàu giá trị nhân văn, và đặc biệt rất gần gũi, đời thường, bởi cái nhìn của tác giả là cái nhìn của một chiến sĩ công an luôn gần dân và am hiểu địa bàn phụ trách.

Đặt trong lối viết chung của thể loại trinh thám, phong cách của Võ Chí Nhất hẳn thuộc về ngoại biên. Đặt trong thành tựu văn học nói riêng của anh, và trong dòng văn học giải trí, hay văn học nói chung, tập truyện "Nghệ sĩ sáng tạo và nhà phê bình" hẳn vẫn thuộc về phía "bên lề", nếu xét về tương quan số lượng ấn bản. 

Tuy vậy, với tập truyện "Nghệ sĩ sáng tạo và nhà phê bình", tiếng nói ngoại biên của thể loại văn học trinh thám ắt sẽ gây chú ý. Lý do là truyện của Võ Chí Nhất được viết bởi một người có nghề, trong nghề - một người viết văn trong lực lượng Công an, một người có nghiệp vụ điều tra, phá án. Và chỉ chừng ấy thôi đã đủ để tập truyện "Nghệ sĩ sáng tạo và nhà phê bình" được "gắn tem", đủ để Võ Chí Nhất được thừa nhận là một trong những "truyền nhân" của dòng văn học trinh thám Việt Nam vẫn âm thầm chảy trong gần một thế kỉ qua và đang đợi ngày vươn ra biển lớn.

PGS.TS Thái Phan Vàng Anh

Ngày 16/5, thông tin từ Cơ quan CSĐT – Công an TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Lê Ánh Nhật (tức ca sỹ Miu Lê, SN 1991, trú phường Nhiêu Lộc, TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý.

Sau hành trình đầy cảm xúc tại vòng chung kết (VCK) U17 châu Á 2026, U17 Việt Nam đã dừng bước ở vòng tứ kết sau thất bại 0-3 trước U17 Australia. Dù không thể tiếp tục tạo nên bất ngờ trước đối thủ được đánh giá cao hơn về thể hình, thể lực và tốc độ, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn khép lại giải đấu với dấu ấn lịch sử khi lần đầu tiên giành vé tham dự FIFA U17 World Cup.

Cùng với nhiệm vụ bảo đảm TTATGT, lực lượng CSGT Thủ đô đang không ngừng đổi mới phương thức công tác, nâng cao tinh thần trách nhiệm, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ. Nổi bật trong đó là mô hình “Tổ CSGT tình nguyện - Ngày thứ Bảy vì Nhân dân”, một hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của lực lượng CSGT Hà Nội trong lòng nhân dân.

Thời gian vừa qua, trên cả nước liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể quy mô lớn và nhiều vụ thực phẩm “bẩn” được phanh phui, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để quản lý và ngăn chặn thực trạng này, cần có những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ và quyết liệt. Phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Trong bối cảnh thị trường nội địa trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, chương trình “Sức sống hàng Việt” đang mở ra hướng đi mới cho hàng Việt Nam. Không chỉ quảng bá đặc sản vùng miền, chương trình còn kết hợp trải nghiệm trực tiếp với livestream và thương mại điện tử, giúp sản phẩm “Made in Vietnam” tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, rộng hơn trên môi trường số.

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Chiều 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phòng đã triệt phá thành công đường dây “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với mặt hàng bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto; bắt tạm giam 3 bị can về hành vi tổ chức sản xuất, buôn bán bột ngọt giả với quy mô lớn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Thời gian gần đây, tại TP Đà Nẵng, tình trạng các đối tượng lợi dụng tính chất khép kín, sự riêng tư và hệ thống an ninh bảo mật của các căn biệt thự (villa), khách sạn hạng sang để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đang có dấu hiệu gia tăng phức tạp, trong đó có cả nhiều đối tượng là người nước ngoài.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文