Tiết lộ bí mật về những viên đá nhỏ trên đường ray tàu hỏa

14:25 06/07/2018
Đã bao giờ bạn tự hỏi, vì sao đường ray tàu hỏa truyền thống luôn được rải những viên đá nhỏ?


Đường ray được thiết kế gồm có 2 thanh đường ray đặt song song với nhau, và 1 thanh ngang (thanh tà vẹt) để cố định hai đường ray đó, giúp đường ray luôn có một chiều rộng cố định, thanh tà vẹt thường được làm từ gỗ hoặc bê tông. Và tất cả sẽ được phủ một lớp đá lên trên, đá này gọi là đá ba lát (ballast). Vậy cụ thể những viên đá trên là đá gì, và có tác dụng thế nào ?

Theo ScienceABC, không đơn giản là loại đá nào cũng được. Đá dành riêng cho đường ray không được là đá mịn, đá hình tròn, trơn, vì chúng sẽ bị trượt và lăn ra khỏi đường ray khi tàu chạy ngang qua. Đá dành cho đường ray tàu hỏa là đá dăm, có kích thước khoảng dưới 40mm, với hình thù nhiều cạnh sắc, giúp cho nó cố định vị trí tốt hơn.

Việc sử dụng đá dăm có vai trò hết sức quan trọng cho đường ray. Thực tế, 99% thời gian đường ray sẽ không chịu lực, nhưng 1% còn lại nó sẽ phải cõng nguyên một đoàn tàu nặng hàng ngàn tấn. Thanh tà vẹt sẽ giúp cho các đường ray cố định vị trí khi tàu đi ngang qua, đồng thời truyền lực ép của đoàn tàu xuống dưới đất.

Đường ray truyền thống gồm có 2 thanh đường ray đặt song song với nhau, và 1 thanh tà vẹt để cố định.

Để đảm bảo áp lực được truyền đều xuống bên dưới trong khi vẫn giữ cho đường ray ổn định dưới tải trọng động của một con tàu đang chạy, các thanh tà vẹt được đặt trên một lớp đá dăm. Thêm vào đó, đường ray thường nằm lộ thiên vì vậy chúng phải đối mặt với các yếu tố thời tiết như co giãn nhiệt, chuyển động của mặt đất, địa chấn, mưa và nhiều yếu tố thiên nhiên khác như cỏ dại, cây dại mọc lên từ bên dưới.

Đá dăm sẽ giúp khắc phục các vấn đề trên, nó sẽ giúp hấp thụ nhiệt tốt hơn, giảm nhiệt cho đường ray. Các lớp đá sẽ ngăn chặn các cây dại mọc từ dưới đất lên, đồng thời sẽ giúp thoát nước tốt hơn khi đường ray ngập nước, ảnh hưởng đến độ an toàn của đường ray.

Vậy tại sao lại không sử dụng các viên sỏi tròn mịn mà phải là đá dăm nhiều cạnh? Bạn hãy thử hình dung một đống cát và một đống đá dăm, bạn hoàn toàn có thể dùng tay đẩy đống cát đi dễ dàng, nhưng với đống đá dăm, hầu như không thể. Tính chất đó có được do "nội ma sát của tập hợp đá", nó giúp đường ray được cố định, giảm tải tốt hơn.

Tuy nhiên, một vấn đề khác xảy ra, đó là đá dăm rất dễ bẩn. Và nếu đá dăm bẩn thì ảnh hưởng lớn đến việc thoát nước, từ đó dẫn đến đường ray bị ngâm nước và dễ hư hỏng. Nên việc vệ sinh đá dăm cũng là một việc quan trọng.

Trước sự tàn phá của thiên nhiên, con người và sự hao mòn trong quá trình sử dụng, công tác bảo trì lớp đá ba lát tiêu tốn rất nhiều nhân lực, chi phí và thời gian. Vì vậy, ngành công nghiệp đường sắt cũng đã phát triển và áp dụng những loại đường sắt không cần dùng đá ba lát (ballastless track). Thay vì sử dụng lớp đá ba lát trợ lực, người ta dùng các phiến bê tông đặt liên tiếp nhau và đường ray được đặt trực tiếp lên mặt trên của phiến bê tông.

Đường ray hiện đại không sử dụng đá ba lát có chi phí cao.

Tuy nhiên, do chi phí ban đầu cao hơn và mất nhiều thời gian để thay thế trên các tuyến đường sắt sẵn có, loại đường ray không dùng đá ba lát thường được dành cho các tuyến đường sắt cao tốc hoặc vận tải nặng.

V.Cường (tổng hợp)
# đường ray tàu hỏa tàu hỏa truyền thống
Facebook Twitter Link gốc
Các tin khác
Phim “Tận hiến” – Vén màn bí mật của Tình báo Công an nhân dân

Gặt hái nhiều thành công trong năm 2025, Điện ảnh Công an nhân dân (CAND), Cục Truyền thông CAND tiếp tục được kỳ vọng sẽ tạo nhiều dấu ấn mới trong năm 2026 với khá nhiều dự án mới. Trong đó, gần nhất là bộ phim “Tận hiến” – một trong những dự án đặc biệt về Tình báo CAND. Chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn chỉ đạo sản xuất phim - Trung tá Trần Nam Chung, Giám đốc Điện ảnh CAND về dự án này.

Nhiều nước trên thế giới đã thống nhất về giới hạn của bí mật nghề nghiệp

Bí mật nghề nghiệp của luật sư là một nguyên tắc cốt lõi của tư pháp hiện đại, nhưng không phải là giới hạn tuyệt đối. Khi tội phạm ngày càng được chuẩn bị tinh vi và có tổ chức, nhiều quốc gia đã thiết lập ranh giới rõ ràng: bảo vệ quyền bào chữa, nhưng không để nguyên tắc này bị lợi dụng để che chắn cho hành vi phạm tội. Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự của Việt Nam vì thế không nằm ngoài xu hướng chung đó.

Mối họa lớn từ các “máy chém di động” trên đường phố

Trên nhiều tuyến đường tại TP Hồ Chí Minh, đập vào mắt người đi đường là hình ảnh các phương tiện xe ba gác chở vật liệu xây dựng cồng kềnh; trong đó các loại hàng như sắt thép, tôn không được che chắn kỹ lưỡng khiến nhiều người lưu thông trên đường ớn lạnh khi tiếp xúc gần với loại “máy chém di động” này. Nhiều vụ TNGT thương tâm liên quan đến loại hình giao thông này nhưng hình ảnh trên hàng ngày vẫn ám ảnh người đi đường...

Chủ tịch Uỷ ban mặt trận xã chưa có bằng THCS đã vào học THPT

Thời gian gần đây, dư luận ở Quảng Trị quan tâm đến thông tin ông Võ Danh Thuấn, xã Sen Ngư, tỉnh Quảng Trị được phát hiện thời điểm nhập học THPT khi chưa tốt nghiệp THCS. Sau đó, ông Thuấn vẫn trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân xã và hiện làm Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam xã Sen Ngư.

Cảnh báo chiêu trò “bẫy” du khách dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5 và du lịch hè sắp tới

Kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 được xem là thời điểm mở đầu mùa cao điểm du lịch hè. Lợi dụng nhu cầu đi lại, đặt tour và đặt phòng tăng mạnh, các đối tượng tung ra nhiều chiêu trò tinh vi để “giăng bẫy” du khách. Mới đây, ngành du lịch TP Huế phát cảnh báo về các chiêu trò lừa đảo gia tăng, đặc biệt trong dịp lễ 30/4 - 1/5 và mùa cao điểm du lịch hè sắp tới.

“Tiết học Gen Z”, đưa pháp luật vào trường học bằng sân khấu hóa

Không còn khô cứng với điều khoản, những bài học pháp luật được Công an TP Hà Nội “mềm hóa” bằng tiểu phẩm, tương tác và trải nghiệm thực tế trong chương trình “Tiết học Gen Z”. Cách làm sáng tạo này đang giúp học sinh dễ tiếp thu, ghi nhớ và từng bước hình thành ý thức chấp hành pháp luật ngay từ ghế nhà trường.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.

Bài 2: Chủ trương của Bộ Chính trị và Đảng ủy Công an Trung ương: Đặt nền móng cho sự đột phá phát triển Khoa học công nghệ và Công nghiệp an ninh

Các chương trình hành động đồng bộ, với nhiều đề án, dự án trọng điểm; hàng loạt mô hình, công trình khoa học khả thi, nhiều sản phẩm chất lượng khẳng định thương hiệu công nghiệp an ninh… Đó là những kết quả ấn tượng, là sự cụ thể hoá đường lối, chính sách của Bộ Công an và Đảng ủy Công an Trung ương trong việc tiên phong, gương mẫu, đi đầu và là nòng cốt trong thực hiện Nghị quyết 57, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị, Kết luận 158 của Bộ Chính trị, gần đây nhất là Kết luận số 18-KL/TW tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
✕
English | 中文