Tiếp tục xét xử vụ án tại Công ty VN Pharma

• Xét xử vụ VN Pharma: VKS đề nghị mức án từ 3 – 20 năm tù cho các bị cáo
• Xung quanh vụ án VN Pharma: Đồng chủ mưu... kêu oan
• Cựu chủ tịch VN Pharma: Không nhớ. Không biết, không rõ…

Vụ án đã qua một lần xét xử sơ thẩm, tuy nhiên cấp phúc thẩm lại hủy án, điều tra, xét xử lại. Bị cáo Nguyễn Minh Hùng, nguyên Tổng giám đốc Công ty cổ phần VN Pharma cùng 11 đồng phạm bị xét xử về tội buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh có khung hình phạt lên đến tử hình.

Tháng 7-2017, TAND TP Hồ Chí Minh đã tuyên phạt Nguyễn Minh Hùng, Võ Mạnh Cường, nguyên Giám đốc Công ty TNHH thương mại và hàng hải quốc tế H&C (Công ty H&C) 12 năm tù về tội buôn lậu. 7 bị cáo còn lại trong vụ án bị kết án về tội "buôn lậu và làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức".

Sau khi bản án được tuyên, dư luận đã có nhiều ý kiến phản đối mạnh mẽ vì cho rằng hành vi của các bị cáo là buôn bán thuốc chữa bệnh giả chứ không phải hành vi buôn lậu. 

Tháng 10-2017, toàn bộ bản án sơ thẩm của TAND TP Hồ Chí Minh đã bị cấp phúc thẩm tuyên hủy để điều tra lại. Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định tòa sơ thẩm xét xử các bị cáo cùng một tội buôn lậu và làm giả con dấu, tài liệu cơ quan tổ chức là chưa đầy đủ, toàn diện, chưa phản ánh hết nội dung vụ án, có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm.

Quá trình điều tra lại, cơ quan điều tra đã khởi tố thêm 3 bị can gồm Phan Xuân Thiện (nguyên Phó tổng giám đốc VN Pharma), Hoàng Trúc Vy (nhân viên phòng nghiên cứu phát triển VN Pharma) và Phạm Quỳnh Trang (nhân viên công ty TNHH hàng hải quốc tế H&C), nâng tổng số bị can trong vụ án lên 12 người.

HĐXX đã quyết định triệu tập 9 thành viên trong Hội đồng giám định Bộ Y tế, Công ty VN Pharma, Viện Kiểm nghiệm thuốc TP Hồ Chí Minh và Cục Quản lý dược cũng được triệu tập đến tòa với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. 

Ngoài ra, tòa án còn triệu tập gần 200 người tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và là người làm chứng. Những người bị triệu tập có ông Nguyễn Tất Đạt, bà Tăng Thị Diệu Linh và ông Trương Quốc Cường (hiện nay, ông Cường là Thứ trưởng Bộ Y tế, thời điểm vụ án xảy ra vụ án thì ông Cường là Cục trưởng Cục quản lý Dược).

Công ty cổ phần VN Pharma được thành lập từ tháng 10-2011 do Nguyễn Minh Hùng làm Chủ tịch HĐQT kiêm tổng giám đốc. Từ năm 2012, Nguyễn Minh Hùng đã bàn với Võ Mạnh Cường nhập khẩu loại thuốc chữa ung thư là H-Capita 500mg về Việt Nam. 

Thông qua môi giới là Võ Mạnh Cường, Nguyễn Minh Hùng đặt mua một số loại thuốc tân dược nhãn mác Helalth 2000 Canada. Năm 2013,  Nguyễn Minh Hùng tiếp tục đặt Võ Mạnh Cường nhập khẩu 9.300 hộp thuốc H - Capita 500mg caplet là thuốc chữa ung thư, do Công ty Helix Canada sản xuất. Cục Quản lý dược Bộ Y tế nghi ngờ về nguồn gốc thuốc nhập khẩu nên đã yêu cầu Nguyễn Minh Hùng và Võ Mạnh Cường giải trình. Đồng thời tiến hành thanh tra, kiểm tra, niêm phong lô thuốc.

Ngày 8-8-2014, Cục Quản lý dược có văn bản gửi Cục An ninh chính trị nội bộ, Bộ Công an đề nghị xác minh liên quan tới lô hàng trên. Sau đó, Cục An ninh chính trị nội bộ chuyển hồ sơ, tài liệu liên quan sang Cơ quan điều tra, Bộ Công an để điều tra, xử lý. 

Cơ quan điều tra vào cuộc xác định, Hùng đặt mua thuốc H-Capita 500mg với giá 0,8 USD/viên, quá trình thương lượng, Hùng và Cường thống nhất giá mua Capicitabine 500mg 0,9 USD/viên, tương đương 27 USD/hộp. 

Sau khi thống nhất về giá, Cường liên hệ và mua của một người có tên Raymundo ở Philippines (không rõ lai lịch) với giá 0,6 USD/viên, 18 USD/hộp. Raymundo đã gửi các giấy chứng nhận từ Philippines về cho Cường để Cường cung cấp cho Công ty VN Pharma.

Các giấy chứng nhận gồm: Giấy chứng nhận bán hàng tự do (FSC) tại Canada của thuốc H-Capita 500mg và giấy chứng nhận thực hành tốt sản xuất thuốc (GMP) do Bộ Y tế Canada cấp cho Công ty Helix Canada, được đóng dấu hợp pháp hóa Lãnh sự của Đại sứ quán Việt Nam tại Canada do Tham tán Đại sứ quán tên Q. ký tên. Nhưng kết quả xác minh, không có Tham tán được nêu. 

Chính nguyên Tham tán Đại sứ quán Việt Nam tại Canada khi đó khẳng định không ký hợp pháp hóa lãnh sự tài liệu nào cho Công ty Helix Canada. Kết quả giám định của Viện Khoa học Hình sự Bộ Công an kết luận: Dấu hợp pháp hóa Lãnh sự và chữ ký của Tham tán Đại sứ quán Việt Nam tại Giấy chứng nhận GMP và Giấy chứng nhận FSC đều là giấy tờ giả.

Do thiếu một số giấy tờ về tiêu chuẩn thuốc mà phía công ty ở Canada không cung cấp được nên Hùng đã chỉ đạo nhân viên làm giả các giấy tờ nêu trên. 

Sau đó, Hùng chỉ đạo cấp dưới trình hồ sơ lên Cục Quản lý Dược xin cấp phép. Cục Quản lý Dược đã thành lập tổ thẩm định do ông Nguyễn Tất Đạt (khi đó là Trưởng phòng quản lý kinh doanh dược) làm tổ trưởng gồm: 3 nhóm thẩm định tiêu chuẩn chất lượng, nhóm thẩm định dược lý và nhóm thẩm định pháp lý hồ sơ. Căn cứ kết quả thẩm định, ông Trương Quốc Cường (khi đó là Cục trưởng Cục Quản lý Dược) đồng ý cho công ty VN Pharma nhập khẩu thuốc.

Ngày 26-3-2019, Viện KSND Tối cao có văn bản yêu cầu cơ quan điều tra khởi tố vụ án thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, liên quan đến trách nhiệm của cán bộ, chuyên gia thẩm định cấp giấy phép đối với hồ sơ đơn hàng nhập khẩu thuốc H-Capita của công ty VN Pharma. 

Viện KSND tối cao yêu cầu điều tra, làm rõ về việc thẩm định cấp số đăng ký lưu hành cho 7 loại thuốc do công ty Helix Canada sản xuất, do công ty VN Pharma đứng tên đăng ký và thẩm định cấp giấy phép hoạt động về thuốc và nguyên liệu làm thuốc cho công ty Helix Canada. Ngoài ra, Viện KSND tối cao yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các cán bộ hải quan trong việc làm thủ tục thông quan cho lô hàng 9.300 hộp thuốc H-Capita.

Theo cơ quan điều tra, để được Cục quản lý Dược thẩm định, cấp phép, Hùng và Cường cùng các đồng phạm đã thực hiện hàng loạt hành vi sai phạm. 

Việc giao dịch, mua bán 9.300 hộp thuốc H-Capita được thực hiện qua nhiều công đoạn, với sự tham gia của nhiều người, mức độ tham gia khác nhau. 12 bị can đã phạm tội "buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh". Trong đó cáo trạng xác định các ông Hùng, Cường là chủ mưu đầu vụ, 10 bị can còn lại giữ vai trò đồng phạm, giúp sức.

Phiên tòa lần này được dư luận chú ý không chỉ "vạch mặt chỉ tên, đúng người đúng tội" đối với những kẻ "mặt người nhưng dạ chẳng người" sống trên nỗi đau của người khác. Đồng thời làm rõ ai đã "hà hơi, tiếp sức" và "chống lưng" cho Công ty VN Pharma?