Tổng thống Chechnya và vụ án mạng ở Vienna (Áo)

Umar Israilov, công dân Nga gốc Chechnya 27 tuổi, bay khỏi Chechnya năm 2004 và  xin tị nạn chính trị ở Áo. Khi Israilov rời siêu thị Eurospar nằm trên đường Leopoldauerstrasse ở thành phố Vienna nước Áo vào khoảng trưa ngày 13/1/2009 thì bị hai người đàn ông bắn chết.

Israilov chính là người chống lại Tổng thống Chechnya trước Tòa án châu Âu về nhân quyền. Manfred Nowak, Giám đốc Viện Ludwig Boltzmann về nhân quyền ở Vienna, nói: "Chúng ta đã có đủ bằng chứng về sự dính líu của Kadyrov trong những vụ việc vi phạm nhân quyền ở mức độ nặng, trong đó bao gồm cả sự tra tấn". Hiện nay cơ quan công tố ở Vienna hợp tác với Bộ Tư pháp xem xét báo cáo dài hàng trăm trang của các nhà điều tra.

Trong nhiều năm qua, nhiều tổ chức nhân quyền trên thế giới đã lên tiếng tố cáo Kadyrov liên quan đến những vụ mất tích ở Chechnya và những cuộc giết chết nhiều đối thủ chính trị của ông ta, trong đó có nhà báo nữ Anna Politkovskaya (bị giết chết năm 2006) và nhà hoạt động nhân quyền Natalya Estemirova (bị bắt cóc và giết chết trong tháng 7 năm ngoái).

Umar Israilov đương nhiên là nhân chứng rất có giá trị để chống lại Tổng thống Kadyrov vì anh ta cũng là cựu thành viên của tổ chức an ninh do Kadyrov lãnh đạo, nhưng anh tuyên bố bị cưỡng ép gia nhập lực lượng này. Theo đơn kiện đầu tiên của Israilov lập năm 2006 gửi đến cơ quan công tố Vienna và Tòa án châu Âu về nhân quyền, Israilov nói anh bị Kadyrov tra tấn năm 2003.

Israilov bị Tổng thống Chechnya buộc tội giết chết 2 đặc vụ và 4 thành viên của đội bảo vệ an ninh tổng thống, nhưng châu Âu và nước Áo nói riêng luôn từ chối yêu cầu dẫn độ Israilov về Chechnya để xét xử. Có thể vì vậy Kadyrov đã chọn phương án khác, đó là ám sát Israilov.

Sau khi đã lần ra được Israilov, một người Chechnya tự xưng là doanh nhân Artur Kurmakayev - người từng ngồi tù ở Đức từ năm 2003 đến 2006 vì tội tống tiền và đe dọa người khác - đã chủ động tiếp xúc với Israilov. Theo báo cáo của các nhà điều tra Áo, Kurmakayev đã trao số điện thoại của Tổng thống Kadyrov cho Israilov và nói nếu anh chịu xin lỗi Kadyrov và rút lại đơn kiện ở Tòa án châu Âu về nhân quyền thì mọi chuyện sẽ được bỏ qua.

Vài cuộc gặp mặt diễn ra sau đó, và trong một cuộc gặp mặt (có lẽ diễn ra trong một nhà thờ Hồi giáo ở Vienna) cả  Israilov và Kurmakayev đều mang súng và đe dọa lẫn nhau. Trong một lần khác, Israilov đã bí mật ghi âm cuộc nói chuyện giữa 2 người với nhau. Đến ngày 9/6/2008, Israilov nhận được những lời đe dọa mới từ Kurmakayev. Ngày 19/6/2008, cảnh sát Áo bắt giữ Kurmakayev.

Sang ngày hôm sau, cảnh sát Áo cho Kurmakayev lên chuyến máy bay đến Moskva. Dường như Kurmakayev chưa phải là người duy nhất trong mạng lưới hoạt động ngầm của Kadyrov. Ngày  8/7/2008, luật sư của Israilov viết lá thư thỉnh nguyện sự bảo vệ cá nhân dành cho thân chủ của bà nhưng cũng không được chấp thuận. Trong khi đó, có vẻ như sát thủ đã định vị được Israilov.

Tống thống Ramzan Kadyrov tay cầm khẩu súng mạ vàng Makarov, năm 2007.

Theo điều tra, một người Chechnya sống ở Vienna tên là Otto Kaltenbrunner đã vài lần bay đến Grozny trước khi xảy ra vụ giết chết Israilov ở Vienna. Ông ta là đồng sáng lập một câu lạc bộ văn hóa ở St. Polten gần Vienna, nơi gặp mặt của những người Chechnya sống lưu vong ở Áo. Nhưng thật ra các nhà điều tra không tin  Kaltenbrunner quan tâm đến văn hóa và truyền thông Chechnya mà đúng hơn là đang lập ra một "chiến dịch bí mật" để thu thập thông tin về người Chechnya.

Các nhà điều tra Áo tin rằng Kaltenbrunner là người tiếp xúc với Tổng thống Kadyrov và chịu trách nhiệm về "tổ chức hậu cần" cho vụ ám sát Israilov ngày 13/1/2009. Vào ngày này, có 2 chiếc xe hơi chạy đến địa chỉ của Israilov: một chiếc Volvo màu xanh lắp kính tối đăng ký tên Kaltenbrunner, và một chiếc Opel Astra màu đỏ. Israilov bước khỏi siêu thị và sau đó bị bắn chết. Hai khách qua đường kịp thời dùng điện thoại di động chụp ảnh bọn giết người khi chúng tháo chạy khỏi hiện trường, trên tay vẫn còn cầm súng. Không lâu sau đó cảnh sát Vienna tìm thấy chiếc xe Volvo màu xanh của Kaltenbrunner trong đó có một túi nhựa dùng để bịt miệng nạn nhân và hai găng tay dùng một lần - những vật chứng mà cảnh sát tin rằng dùng để gây án.

Kiểm tra điện thoại di động của Kaltenbrunner, cảnh sát cũng tìm thấy một bằng chứng quan trọng: vài bức ảnh chụp Kaltenbrunner ôm Tổng thống Kadyrov. 3 kẻ được cho là sát thủ hiện vẫn còn bị giam giữ. Kaltenbrunner phủ nhận mọi sự liên quan đến cái chết của Israilov. Cho dù chưa có lệnh bắt giữ quốc tế chống lại Kadyrov, song có rất nhiều khả năng sẽ có một phiên tòa mở ra để xét xử Tổng thống Chechnya trong tương lai...