An Giang: Chim phượng hoàng tan tác

15:10 07/04/2010
Năm 1951, khi thực hiện tác phẩm biên khảo "Nửa tháng trong miền Thất Sơn", nhà văn Thoại Văn Hầu cho rằng núi Cô Tô (còn gọi núi Tô) là hòn núi đẹp nhất vùng Thiên Cấm Sơn vì có sự hiện diện của các loài danh mộc như sao, sến, gõ, giáng hương… và loài lông vũ xinh đẹp, quý hiếm có tên "phụng hoàng".

Không cưỡng nổi lực hấp dẫn của loài chim được tiền nhân khẳng định "nữ hoàng rừng xanh", từ TP HCM, chúng tôi có cuộc hành trình gần 300km đến huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang với hy vọng được mục diện.

Dừng chân tại chợ Tri Tôn, chúng tôi được ông Nguyễn Văn Hảo, người có hơn nửa thế kỷ sống trên núi Tô cho biết, theo tính toán của người xưa, ngọn núi này có tên Khmer là Phnôm Ktô, cao 614m, tổng diện tích 2.330 mẫu. Sau năm 1975, các nhà địa chất đo lại thấy núi dài 5.800m, rộng 3.700m.

"Các chú cứ theo đường tỉnh 943, chạy băng qua các xóm làng khoảng 20km là sẽ đụng núi, từ đó hỏi đường lên hồ Soài So rồi quẳng xe lại, cứ thế mà dấn bộ trên con đường bậc thang là đụng đỉnh núi". Nhiệt tình chỉ dẫn đường đi rồi, ông Hảo, tâm sự: "Nghe các cụ nói do núi có hình dáng cái tô lật úp nên đặt tên núi Tô".

Trên đường đi, chúng tôi ghé thăm chùa Nam Quy (xã Châu Lăng) và được ông Thạch Minh, phật tử, kể chuyện, lúc sinh thời, cố hòa thượng trụ trì chùa là Châu Sum không chỉ có biệt tài cứu hơn 1.000 người bị rắn độc cắn mà còn rất am hiểu về gốc tích các địa danh vùng Cấm Sơn. Ông Minh giọng nghiêm nghị: "Hòa thượng có lần giải thích Cô Tô ngày trước là nơi được nhiều loài chim quý hiếm cư trú, đặc biệt là phượng hoàng đất nên người xưa đã lấy tên chim đặt tên cho núi là Phụng Hoàng Sơn".

Ông Minh mô tả: "Không chỉ đẹp, phượng hoàng là loài có nhiều đặc tính kỳ lạ. Chúng là loài chim rất chung thủy vì trong cả một vòng đời, dù có bay đi đâu xa nhưng khi đến mùa giao phối thì con đực và con cái lại tìm về bên nhau. Đến lúc chim cái sinh đẻ, nó tìm một hốc cây nằm luôn trong ấy, trút cả bộ lông xinh đẹp lót ổ cho con nằm. Còn con chim trống thì làm nhiệm vụ kiếm đất sét bít tổ, chỉ chừa một lỗ nhỏ vừa đủ để "sủ" thức ăn vào cho chim cái".

Chúng tôi tỏ ra lạ lẫm với từ "sủ" thì ông Minh giải thích: "Không như các loài chim khác có tập tính đút mồi, mớm mồi cho con, chim phượng hoàng đất có kiểu cho ăn rất đặc biệt. Sau khi đi cướp trứng hoặc bắt chim non của các loài khác nuốt vào diều, con trống về tổ đổ hết thức ăn vào miệng con cái nhìn cứ tưởng chúng đang hôn nhau. Chim mẹ tùy lượng thức ăn tiếp nhận mà sủ cho con ăn theo cách đặc biệt này".

Môi trường tự nhiên bị con người hủy hoại là một trong những nguyên nhân khiến chim phượng hoàng biến mất.

Xuyên suốt Phụng Hoàng Sơn, chúng tôi chỉ gặp được loài chim phượng hoàng qua lời kể của các bậc cao niên và những cú lắc đầu của thế hệ hậu bối. Anh Châu Sa Run, trưởng Ban Tư pháp xã Cô Tô tâm tình, năm nay anh ngoài 30 tuổi nhưng chỉ biết con chim phượng hoàng qua lời kể của ông nội. "Ông nói nó đẹp lắm nhưng mình chưa từng gặp bao giờ".

Anh Lý Văn Tâm, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Núi Tô chỉ biết đó là loài chim quý hiếm, hiếm đến độ nhiều năm trời bám núi bám rừng anh vẫn chưa từng có cơ hội giáp mặt.

Chúng tôi liên lạc với anh Trần Ngọc Rạng - Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Trà Sư. Anh Rạng kể: "Trước đây tôi có đôi lần gặp loài chim này nhưng khoảng 1 năm trở lại đây thì chẳng thấy. Do là giống chim quý hiếm nên chúng bị săn lùng ráo riết".

Cũng theo các anh kiểm lâm, Phụng Hoàng Sơn vắng bóng loài chim phượng hoàng là do môi trường sống của chúng bị hủy diệt nghiêm trọng. Áp lực di dân, nạn phá rừng, nạn đào đá không chỉ ở núi Tô mà còn khắp các vùng núi Thiên Cấm Sơn… đã khiến loài chim phượng hoàng không dám ngụ trên vùng đất từng được mệnh danh là thiên đường của chúng.

Sách đỏ Việt Nam cũng đưa phượng hoàng đất vào danh sách cứu nguy nhưng điều đó chẳng thể cứu vãn được tình hình. Nếu còn sống và biết được sự thật này, hẳn nhà văn Thoại Văn Hầu buồn lắm!

                        Một số địa danh mang tên chim phượng hoàng

Dấn thân tìm hiểu loài chim nữ hoàng, chúng tôi phát hiện thêm điều kỳ thú khi biết không chỉ huyện Núi Tô có núi Phụng Hoàng mà tại nhiều địa phương khác cũng lấy tên chim đặt tên núi: Như núi Phượng Hoàng ở huyện Võ Nhai (tỉnh Thái Nguyên), núi Phượng Hoàng ở xã Văn An (huyện Chí Linh, Hải Dương) vốn là nơi thầy giáo - trung thần Chu Văn An sống những năm tháng cuối đời. Ngoài ra còn có núi Phượng Hoàng thuộc thành phố Vinh - nơi Nguyễn Huệ xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô vào năm 1788. Tại địa phận giáp ranh giữa 2 tỉnh Khánh Hòa và Đắk Lắk còn có đèo Phượng Hoàng nằm trên quốc lộ 26. Tại Đà Lạt, núi Phượng Hoàng được nhiều người biết đến vì là nơi tọa lạc Thiền Viện Trúc Lâm.

Thành Dũng – Nguyễn Sỹ

Đêm 21/2 (tức mùng 5 Tết), giao thông tại cửa ngõ phía Nam Thủ đô vẫn tương đối "nóng", mật độ phương tiện ở đoạn cuối cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ theo hướng vào Hà Nội vẫn tiếp tục đông đúc. Nhiều người cho hay họ chủ động chọn đi đêm nhưng không thoát khỏi cảnh ùn tắc.

Trong bài đăng mới nhất trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố nâng mức thuế bổ sung đối với hàng hoá nhập khẩu vào nước này từ 10% lên 15%, nhấn mạnh mức thuế trên có hiệu lực ngay lập tức và đã được kiểm chứng về mặt pháp lý.

Từ nhiều thế kỷ qua, nhân dân vùng Xương Giang tổ chức lễ hội vào dịp đầu Xuân (từ mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng) hằng năm nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của các bậc tiền nhân, các anh hùng nghĩa sĩ đã anh dũng chiến đấu trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, góp phần làm nên Chiến thắng Chi Lăng - Xương Giang lẫy lừng trong lịch sử dân tộc.

Khi người người, nhà nhà quây quần bên mâm cỗ Tết, phố phường rực rỡ ánh đèn và sắc màu pháo hoa, lực lượng Cảnh sát trật tự Thủ đô vẫn lặng lẽ làm nhiệm vụ, thức trắng đêm để giữ gìn trật tự đô thị (TTĐT). Đây là năm đầu tiên, công tác duy trì TTĐT trong dịp Tết Nguyên đán được triển khai đồng bộ với việc ứng dụng hệ thống Trung tâm Camera AI ghi nhận, phát hiện vi phạm – một mô hình chưa từng có tiền lệ trong công tác trực Tết.

Các tỉnh thành ở miền Bắc tiếp tục duy trì thời tiết mưa nhỏ, trưa chiều nắng ấm và chỉ còn rét về sáng sớm và đêm. Trong khi đó, Nam Bộ nắng nóng tiếp diễn, trời oi bức khô nóng. 

Ngày 21/2 (tức mùng 5 Tết), Công an tỉnh Phú Thọ cho biết, theo tinh thần “thượng tôn pháp luật”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Phòng CSGT, Công an tỉnh Phú Thọ đã tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, kể cả đêm Giao thừa, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông.

Từ phản ánh của nhiều người dân và du khách, trưa 21/2 phóng viên Báo CAND đã đến Khu du lịch Long Vân Garden ở thôn Suối Phèn, xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là thôn Suối Phèn, xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu thực hư về chuyện “chặt chém” ở bãi giữ xe ô tô tự phát nằm kế bên khu du lịch này.

Ban ngày họ ngồi trước màn hình máy tính, tối mịt mới rời quán cà phê hay góc phòng trọ. Những con số nhảy liên hồi, biểu đồ lên xuống từng giờ, tin nhắn khách hàng dồn dập. Nghề của họ được gọi ngắn gọn là chạy quảng cáo - một công việc nghe có vẻ hào nhoáng trong kỷ nguyên số, nhưng phía sau lại là vô vàn áp lực, trăn trở và cả những khoảng xám khó gọi tên.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文