Bác sĩ được làm việc đến 65 tuổi?

Chảy máu chất xám là một cách đặt vấn đề quen thuộc trong thời gian gần đây khi nói về tình trạng dịch chuyển nhân lực từ khối công lập sang khối tư nhân trong ngành Y tế.

Dư luận bấy lâu nay chỉ nhìn nhận về khía cạnh tiêu cực nhưng nếu nhìn nó như một sự phát triển tất yếu trong giai đoạn xã hội hóa ngành Y đang được khuyến khích như ý kiến đề cập của một số đại biểu tại hội nghị với Thành ủy TP HCM cuối tuần vừa qua thì đây lại là vấn đề có thể sẽ phải chấp nhận như một sự phát triển tất yếu của lịch sử ngành Y...

Chất xám đang chảy như thế nào?

Trong tham luận của Sở Nội vụ TP HCM tại Hội nghị sơ kết ba năm thực hiện Nghị quyết số 46-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX về công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới và 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW của Ban Bí thư về củng cố, hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, đã đưa ra những con số đáng lưu ý: Trong 4 năm từ 2004-2007, ngành Y tế TP giảm 1.501 cán bộ viên chức, trong đó thôi việc là 550 và bỏ việc là 276 người. Số chuyển công tác chỉ có 10 người. Còn số lượng về hưu đông nhất chiếm tới 665 người. Lượng chất xám cũng tập trung đông nhất ở số lượng cán bộ về hưu.

Theo ông Võ Minh Phong - Phó Giám đốc Sở Nội vụ thì những số liệu cho thấy trong các năm qua, ngành Y tế TP HCM chỉ giảm 0,7% trên tổng số cán bộ viên chức. Trong số những người đã rời khỏi ngành vì nhiều lý do khác nhau có 11,4% là cán bộ viên chức giỏi, lành nghề và những người về hưu cũng đã chiếm tới 56%.

Bởi vậy: "Vấn đề người có trình độ chuyên môn cao làm việc trong khu vực sự nghiệp công lập chuyển sang làm việc tại khu vực y tế tư là có thật nhưng không nhiều". Dù sao những kết luận trên cũng được dựa trên những "thông tin chưa đầy đủ" nên khó mà thể hiện hết tình trạng các bệnh viện đang phải đối phó.

Ngăn chặn dòng chảy chất xám từ cơ chế

Bệnh viện Từ Dũ, một trong những bệnh viện chuyên khoa hàng đầu của TP HCM cũng đã từng phải chứng kiến sự ra đi ồ ạt của các bác sỹ, cán bộ viên chức của Khoa Hiếm muộn.

Sự ra đi này cũng đã ảnh hưởng không ít tới hoạt động của khoa nhưng cũng nhờ đó mà lãnh đạo bệnh viện nhìn ra vấn đề, đó là sự thiếu mở rộng đối với những kỹ thuật chuyên sâu, sự nể nang dẫn đến tình trạng trên.

Theo thông tin chúng tôi được biết thì chỉ riêng từ cuối năm 2007 đến nay, Bệnh viện Thống Nhất đã có hơn 70 bác sỹ chuyên khoa rời bỏ bệnh viện. Bên cạnh đó là một loạt nhân viên điều dưỡng, y công. Với những sự thay đổi đột ngột như vậy về nguồn nhân lực thì không một bệnh viện nào, dù lớn, có thể ổn định được ngay.

Việc chậm trễ thay đổi chế độ chính sách khi cơ chế thị trường luôn thay đổi chính là nguyên nhân gián tiếp đẩy chất xám ra đi khỏi hệ thống

y tế công. Nếu như trước những năm 2000, từ bác sỹ mới ra trường đến các bác sỹ đã có nhiều năm công tác chẳng mấy ai muốn sang bệnh viện tư làm việc thì thời điểm hiện nay mọi việc đã khác hẳn.

Khi những thế mạnh về việc được cấp nhà, đất, chế độ hưu trí không còn là những biệt đãi của hệ thống y tế công thì môi trường làm việc và thu nhập chính là những điều quyết định sự lựa chọn của chất xám ngành Y.

Theo số liệu thống kê của Sở Nội vụ TP HCM, thu nhập của cán bộ viên chức trong khu vực y tế công trung bình hiện nay là 2,5 triệu đồng/tháng với trình độ dưới đại học và 3 triệu đồng/tháng với những người có trình độ đại học trở lên, trong đó Thạc sỹ chuyên khoa I và II cũng chỉ 3,5 triệu đồng và tiến sỹ là 4 triệu đồng/tháng. Những con số này được cho là thấp hơn từ 3 - 4 lần so với cơ sở chữa bệnh tư nhân hay nước ngoài đầu tư.

Với nhiều người khác khi mà "tiền không phải là vấn đề" thì môi trường làm việc, cơ hội nghiên cứu và thăng tiến lại là điều họ tìm thấy ở các cơ sở tư nhân và đầu tư nước ngoài, những nơi mà theo họ là đánh giá đúng năng lực của mỗi cá nhân.

Một trong những nguyên nhân chính làm hao hụt lượng chất xám trong ngành Y khối công lập là từ những người về hưu. Trong thực tế, các cán bộ mang theo chất xám từ Nhà nước đi ra được gọi là nghỉ hưu nhưng một phần rất lớn họ không hề nghỉ việc.

Phần đông những người này quay về với y tế tư nhân với nhiều vai trò khác nhau, người thì tăng thời gian hoạt động phòng mạch tư của mình từ ngoài giờ lên cả ngày, người thì tham gia vào các bệnh viện tư với vai trò quản lý, cố vấn…

Chính vì vậy mà Sở Nội vụ đề xuất một giải pháp để ngăn chặn tình trạng trên, đó là kéo dài thời gian  làm việc lên đến 65 tuổi nhằm tận dụng nguồn chất xám “60 năm vẫn hoạt động tốt” này.

Đây là một đề xuất rất táo bạo nhưng cũng rất phù hợp với đặc trưng riêng của ngành Y, bởi đây là một ngành mà muốn có tay nghề bắt buộc phải có thâm niên.

Theo ông Trần Bá Giao - Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, để giải quyết gốc rễ vấn đề này thì việc thay đổi cơ chế quản lý trong những bệnh viện công là điều cấp thiết phải làm.

Một trong những biện pháp được đưa ra chính là đẩy nhanh quá trình thực hiện tự chủ tài chính của các đơn vị cơ sở. Phần lớn bệnh viện trong thành phố đang áp dụng NĐ 43, các đơn vị y tế được tự chủ một phần về kinh phí. Và trong đó 35% trích từ nguồn thu viện phí lo lương cho cán bộ viên chức y tế. Điều này bị coi như là một bất cập.

Chúng ta hiện phải sử dụng một phần nguồn thu trong bệnh viện để tăng lương cho nhân viên. Mà nếu không muốn chảy máu chất xám, không muốn chuyển dịch người thì mục tiêu quan trọng là phải giải quyết được vấn đề đời sống của cán bộ, công nhân viên