Bài 1: Sự thật về dư luận nuôi trẻ để trục lợi ở chùa Bồ Đề

Chùa Bồ Đề (phường Bồ Đề, quận Long Biên, Hà Nội) đang trở thành tâm điểm chú ý đặc biệt của dư luận. Có thông tin cho rằng nhà chùa là kênh trung gian môi giới, cho trẻ làm con nuôi để lấy tiền. Ở một cơ sở tôn giáo, dư luận này thực sự gây chấn động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến lòng tin của đông đảo người dân. Nơi vốn được coi là địa chỉ đỏ làm từ thiện, là nơi thể hiện sự chia sẻ, đùm bọc của con người với đồng loại gặp khó khăn hoạn nạn đang phải đối mặt với búa rìu dư luận.

Không có cơ sở khẳng định cháu bé bị bỏ rơi ở bệnh viện đã sống trong chùa

Dư luận bắt đầu bùng lên khi một tờ báo đưa thông tin chùa Bồ Đề lợi dụng lòng tốt của các nhà hảo tâm để nhận tiền, hàng tài trợ cho trẻ mồ côi. Thậm chí, còn có thông tin cho rằng, để được nhận con nuôi từ chùa, người muốn nhận con nuôi phải đưa cho nhà chùa rất nhiều tiền. Ngoài ra, trên trang mạng xã hội Facebook, một cô gái đã khẳng định em bé Kiều Hương Anh bị nhà chùa bỏ rơi khi mắc bệnh nan y tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Tuy nhiên, Ni sư Thích Đàm Lan, trụ trì chùa Bồ Đề đã khẳng định với phóng viên Báo CAND rằng nhà chùa không bỏ rơi trẻ như một số tờ báo đã phản ánh, cháu Kiều Hương Anh không phải do nhà chùa đưa đến.

Ông Nguyễn Hữu Lâm, Phó Chủ tịch UBND phường Bồ Đề cho biết, ngay sau khi có một số báo đưa tin từ thông tin trên mạng Facebook nghi vấn về hiện tượng buôn bán, ngược đãi trẻ em và thông tin một cháu bé bị mắc bệnh não đưa vào bệnh viện rồi bị nhà chùa bỏ rơi, UBND phường cùng Công an phường, trạm y tế đã làm việc với nhà sư trụ trì chùa Bồ Đề. Nhà sư trụ trì chùa khẳng định không có chuyện trẻ bị bỏ rơi tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Ông Lâm cũng nói rõ thêm: “6 tháng một lần phường tiến hành chụp ảnh các cháu để lưu trữ hồ sơ quản lý. Qua hồ sơ lưu trữ tại phường khẳng định cháu bé điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương không phải cháu đã ở chùa”.

Để làm rõ vấn đề trên, chúng tôi đã tìm đến Bệnh viện Nhi Trung ương, nơi lưu trữ hồ sơ bệnh án của cháu Kiều Hương Anh. Hồ sơ thể hiện, cháu Kiều Hương Anh nhập viện ngày 27/6/2012 do mắc bệnh thoát vị não. Tập hồ sơ bệnh án của cháu có ghi “trẻ bỏ rơi khoảng 4 ngày tuổi”. Tờ Bệnh lịch trong hồ sơ có ghi địa chỉ của bé Kiều Hương Anh là “Bồ Đề, Long Biên”.

Bà Lê Khánh Chi, Chuyên viên Phòng Kế hoạch Tổng hợp, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết: “Thông thường khi giải quyết trường hợp trẻ bỏ rơi, chúng tôi phải tìm cách liên lạc khi thấy có thông tin. Đối với bé Kiều Anh, trước đó có người nói cháu bị bỏ rơi ở cổng chùa Bồ Đề, địa chỉ ghi trên hồ sơ là “Bồ Đề, Long Biên” nên tôi đã liên lạc với chùa nhưng Ni sư Đàm Lan trả lời nhà chùa không đưa cháu nào như thế vào viện. Vì cháu không có người nhận nên sau khi phẫu thuật sức khỏe cháu ổn định, chúng tôi đã làm thủ tục đưa cháu đến Trung tâm nuôi dưỡng người già và trẻ tàn tật Hà Nội (Thụy An, Ba Vì, Hà Nội)”.

Chúng tôi liên lạc với ông Đỗ Đức Hồng, Giám đốc Trung tâm nuôi dưỡng người già và trẻ tàn tật Hà Nội, ông Hồng cho biết, cháu Kiều Hương Anh được đưa vào trung tâm ngày 24/7/2012 sau khi được mổ thoát vị não. Tuy nhiên, do sức khỏe quá yếu nên cháu đã mất ngày 25/1/2013.

Trẻ em được nuôi dưỡng tại chùa Bồ Đề.

Nên đưa trẻ vào cơ sở nuôi dưỡng được cấp phép

Tại chùa Bồ Đề luôn có hàng trăm trẻ bị bỏ rơi, trẻ hoàn cảnh khó khăn và người già không nơi nương tựa. Bởi vậy, đây cũng là điểm phức tạp, nguy cơ dịch bệnh, vấn đề đáng quan tâm về vệ sinh môi trường. Ông Nguyễn Hữu Lâm cho biết, UBND phường, Công an phường có quy chế phối hợp với nhà chùa để quản lý nhân hộ khẩu trong chùa. Đây là nơi tập trung đông người nên phường chỉ đạo cán bộ y tế phải kiểm tra, xử lý môi trường để đảm bảo vệ sinh.

Tuy nhiên, khi làm việc với Bệnh viện Nhi Trung ương, chúng tôi thấy rằng các bác sỹ rất lo lắng về nguy cơ dịch bệnh tại nơi nuôi dưỡng trẻ trong chùa Bồ Đề. Điều dưỡng trưởng Đỗ Thị Thúy Hậu, Khoa Truyền nhiễm 2 cho chúng tôi biết, bệnh viện thường xuyên tiếp nhận trẻ từ chùa Bồ Đề vào điều trị. Ngày 23/7, một cháu bé 4 tuổi ở chùa vừa điều trị bệnh sởi được ra viện thì ngày hôm nay (24/7), hai cháu bé bị sởi tiếp tục được nhà chùa đưa đến. Nếu không cách ly trẻ, nguy cơ điểm nuôi trẻ ở chùa Bồ Đề trở thành ổ dịch là điều khó tránh khỏi. Bệnh viện Nhi Trung ương thường tiếp nhận các cháu bé ở chùa Bồ Đề bị ốm được các tình nguyện viên của các tổ chức phi chính phủ đưa vào. Trong đó, có cháu bé vào viện từ tháng 7-2013 nhưng theo chị Hậu thì sau nhiều lần liên lạc đến nay nhà chùa vẫn chưa vào đóng viện phí cho cháu.

Trước sự lo lắng của các bác sỹ Bệnh viện Nhi Trung ương cũng như thực tế ghi nhận tại nơi chăm sóc trẻ ở chùa Bồ Đề, chúng tôi nhận thấy nếu như trẻ được nuôi không đúng cách, môi trường không đảm bảo thì nguy cơ mắc bệnh của trẻ là dễ xảy ra. Bên cạnh đó, việc chăm sóc, dạy dỗ với lượng trẻ lớn như vậy liệu có đảm bảo các cháu phát triển thể chất và tinh thần hoàn thiện?

Đặt câu hỏi vì sao nhà chùa không đưa trẻ vào trung tâm bảo trợ, Ni sư Thích Đàm Lan trả lời: “Mỗi đứa trẻ vào đây, chùa đều phải trình báo với UBND phường để lập hồ sơ cho các cháu, để khi các cháu được hưởng các điều kiện khác như đi viện thì được điều trị miễn phí theo quy định của Nhà nước. Quan điểm của nhà chùa là không cho nhận con nuôi, người ta đã bị bỏ rơi một lần và được gửi vào chùa thì mình không nỡ để người ta phải đi lần nữa. Nhiều trường hợp bố mẹ có hoàn cảnh đặc biệt gửi con vào đây rồi sau họ đến nhận lại, nhà chùa lại trả cho bố mẹ. Khi thấy nhà chùa nuôi đông trẻ quá thì chính quyền phường động viên đưa các em đi trung tâm bảo trợ. Tôi nghĩ, nhà chùa như một trạm đầu tiên cưu mang người có hoàn cảnh khó khăn. Họ đói thì nhà chùa cho ăn. Vậy thôi”.

Cưu mang trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi là việc thiện và rất cần xã hội hóa để giảm bớt gánh nặng cho Nhà nước. Nhưng việc nuôi cả trăm trẻ đòi hỏi phải có đủ năng lực, kỹ năng chứ không thể nuôi theo kiểu tự phát. Theo quy định tại Nghị định 68/2008/NĐ-CP, cá nhân, tổ chức nào nuôi từ 10 trẻ trở lên thì phải thành lập cơ sở bảo trợ xã hội ngoài công lập.