Cần chặn đứng sự 'chảy máu' đất và rừng nông lâm trường:

Tàn phá rừng trên đất giao khoán

10:19 10/10/2015
Những kẽ hở trong công tác quản lý và hoạt động kém hiệu quả của các nông lâm trường (nay là các Công ty TNHH Một thành viên) dẫn đến rừng xanh ngày càng thu hẹp và cùng với đó là lũ lụt, lở đất kèm theo muôn vàn ẩn họa khi thiên nhiên nổi giận vì những “lỗi lầm” của con người.

Tây Nguyên, Tây Bắc hay Tây Nam Bộ... từng có những vùng trùng điệp rừng xanh, được ví như lá phổi đem lại môi trường sống an lành cho con người. Không chỉ là “vàng”, rừng còn đi vào thi ca như một thực thể xã hội “Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù”. Thế nhưng những kẽ hở trong công tác quản lý và hoạt động kém hiệu quả của các nông lâm trường (nay là các Công ty TNHH Một thành viên) dẫn đến rừng xanh ngày càng thu hẹp và cùng với đó là lũ lụt, lở đất kèm theo muôn vàn ẩn họa khi thiên nhiên nổi giận vì những “lỗi lầm” của con người.

Nỗi đau mất rừng

Trong các tác phẩm văn học “Đất nước đứng lên” hay “Rừng xà nu”, Tây Nguyên thật hùng vĩ bởi màu xanh kì bí của núi rừng. Vậy nhưng nhiều khu rừng bát ngát vốn có của đại ngàn Tây Nguyên cơ bản đã bị xóa sổ tính đến thời điểm này. “Nước mắt rừng” Tây Nguyên vẫn chưa thôi rơi khi mà mỗi ngày lại có thêm những cánh rừng tiếp tục bị xâm hại.

Theo chân một cán bộ kiểm lâm địa bàn về vùng Ia Chía, Ia O (Ia Grai, Gia Lai) chúng tôi chứng kiến nỗi đau của rừng (từng thuộc quyền quản lý của các lâm trường), từ những quả đồi xưa ngút ngát rừng đã biến thành nương rẫy… 

Ông Lê Tiến Hiệp, Phó phụ trách Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Grai chia sẻ: “Rừng ở đây mất nhiều trong giai đoạn 2010-2012, khi có chủ trương chuyển đổi rừng sang trồng cao su và giao cho các doanh nghiệp thì người dân địa phương sợ mất hết rừng, hết đất nên ồ ạt vào lấn chiếm làm rẫy... Hiện, Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Grai quản lý hơn 10.648ha rừng, trong đó rừng phòng hộ hơn 5.200ha nhưng không có kinh phí dịch vụ bảo vệ rừng để giao khoán cho dân quản lý”. 

Theo ông Hiệp, nguồn kinh phí từ dịch vụ bảo vệ rừng phải là rừng phòng hộ đầu nguồn của các công trình thủy điện, còn rừng hiện ông đang quản lý nằm phía dưới thủy điện... 

Trước đợt kiểm kê rừng năm 2014, Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Grai đã chuyển trả diện tích hơn 3.160ha về huyện Ia Grai quản lý vì số này đã mất rừng và bị lấn chiếm làm rẫy. Đáng chú ý có những vụ phá rừng ở đây với quy mô lớn nhưng không tìm ra lâm tặc. Cuối năm 2014, vụ phá rừng công khai tại lô 1, khoảnh 9, tiểu khu 365, lâm phần Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Grai với khối lượng gỗ thiệt hại hơn 133m³ trên diện tích rừng phòng hộ trạng thái IIB… 

Lực lượng Công an và Kiểm lâm khám nghiệm hiện trường vụ phá rừng tại Công ty TNHH Một thành viên Gia Nghĩa (Đắk Nông).

Ở xã Ia Kreng, huyện Chư Pah (Gia Lai), có trên 5.700ha đất rừng, trong đó có trên 3.100ha rừng phòng hộ. Nhưng toàn xã có hơn 200 hộ nghèo, chiếm 46,3% và người dân tại chỗ hầu hết sinh sống ở gần rừng. Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn xã đã phát hiện 24 vụ phát rừng làm rẫy, lấn chiếm đất lâm nghiệp, 6 vụ khai thác gỗ trái phép trên 87m³ gỗ các loại. Tại khu vực rừng giao khoán cho người dân làng Díp đã xảy ra 3 vụ khai thác gỗ trái phép với hơn 43,7m³ gỗ và 19 vụ phát rẫy. Cùng với làng Díp, tại khu vực giao khoán ở làng Doch 1 và Doch 2, cũng liên tiếp xảy ra nhiều vụ khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép...

Theo báo cáo Ban Quản lý rừng phòng hộ Ia Ly (Chư Pah, Gia Lai) đang hợp đồng giao khoán rừng cho 73 hộ dân của 3 làng trên địa bàn xã Ia Kreng gồm Doch 1, Doch 2 và Díp với diện tích rừng giao khoán 3.000ha, tổng kinh phí chi trả cho hoạt động giao nhận khoán trong năm 2015 là 600 triệu đồng, nhưng rừng ở đây vẫn tiếp tục bị triệt hạ.

Mất rừng rồi… mất luôn cả đất

Tỉnh Đắk Lắk hiện có 35 dự án trồng rừng, cải tạo, quản lý, bảo vệ rừng... với tổng diện tích gần 30.700ha và đã có 24 dự án có quyết định cho thuê hơn 17.500ha đất. Tuy nhiên nhiều dự án không hiệu quả như Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng Tân Phú Hưng triển khai dự án ở xã Ea Sol, Ea Hleo từ năm 2011 đến nay mới có 26ha cao su, còn lại phần lớn diện tích bị xâm canh. Công ty TNHH Hoàng Nguyễn thuê 438ha đất ở Ea Hleo để chuyển đổi rừng sang trồng cao su nhưng chỉ trồng được 90ha cao su và phần lớn đã bị chết; hàng chục hécta rừng còn lại bị tàn phá, xâm canh... 

Từ năm 1999-2010, tỉnh Đắk Lắk đã giao khoán cho các hộ gia đình, nhóm hộ, cộng đồng dân cư 27.000ha rừng để chăm sóc, bảo vệ, nhưng sau đó diện tích rừng bị phá, lấn chiếm, xâm canh trái phép lên đến 10.000ha. 

Tại tỉnh Đắk Nông đã giao hơn 30.000ha đất và rừng cho các doanh nghiệp để thực hiện các dự án nông lâm nghiệp theo quy hoạch vẽ ra trên giấy rất hấp dẫn nhưng thực tế chỉ thấy mất rừng và tiềm ẩn bất ổn xã hội. Tại Đắk Ngo có 9 doanh nghiệp vào liên doanh liên kết trên tổng diện tích gần 2.000ha đất và rừng nhưng sau đó đã để mất hơn 1.000ha rừng. 

Phần lớn các dự án được tỉnh Đắk Nông cho thuê rừng, thuê đất, nhưng quá trình triển khai đã không quản lý bảo vệ được mà còn mất rừng rồi mất luôn đất vì người dân lấn chiếm làm rẫy... 

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Tây Nguyên, tính đến giữa năm 2015, diện tích rừng trên địa bàn Tây nguyên có khoảng 2.567.116ha; trong đó rừng tự nhiên hơn 2.253.000ha, rừng trồng hơn 313.000ha, so với kết quả rà soát 3 loại rừng năm 2008, diện tích rừng tự nhiên giảm hơn 358.700ha... 

Có nhiều nguyên nhân làm giảm diện tích và chất lượng rừng như lợi dụng chủ trương chuyển đổi mục đích sử dụng rừng để phá rừng, lấn chiếm đất rừng để sản xuất nông nghiệp, khai thác rừng trái phép… 

Các chính sách quản lý về rừng, đất đai còn bị lợi dụng theo kiểu lách luật khi giao dự án như chia nhỏ dự án dưới 1.000ha trong vùng chuyển đổi để dễ dàng thực hiện các thủ tục pháp lý. Nhiều doanh nghiệp được giao rừng sau khi tự khảo sát, lập dự án chuyển đổi đất rừng, sau đó để mất rừng và gây lãng phí đất đai, hoạt động không hiệu quả… 

Trao đổi với PV Báo CAND, TS Phạm Quang Tú (Tổ chức Oxfam) khẳng định: Các công ty lâm nghiệp (nay  là các Công ty TNHH một thành viên) quản lí rừng rất kém. Nhiều nơi rừng bị chặt phá, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên. Điển hình như ở Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Gia Nghĩa (Đắk Nông), chỉ trong thời gian ngắn, hàng nghìn hécta rừng đã biến mất. Việc giao khoán rừng chưa được thực hiện nghiêm túc, phần lớn giao khoán sai đối tượng. “Các công ty chủ yếu giao đất cho người nhà, người có chung mối quan hệ làm ăn. Trong khi đó, người dân sở tại, đồng bào dân tộc thiểu số lại chẳng có gì” – ông Tú nói.
Những con số “biết nói” nêu trên chưa thể phản ánh thực trạng nhức nhối rừng Tây Nguyên đang hằng ngày bị xâm hại. Song, hậu quả mất rừng đã thấy rõ như nguồn nước ngầm bị cạn kiệt, biến đổi khí hậu bất thường. Khí hậu Tây Nguyên không còn như trước đây (kéo dài 6 tháng nắng và 6 tháng mưa) mà chỉ mưa dầm theo sự ảnh hưởng của các cơn bão, áp thấp nhiệt đới; lượng sương mù cũng giảm hẳn vào buổi ban mai và lúc hoàng hôn buông xuống… Sự ngột ngạt của khí hậu Tây Nguyên ngày càng trầm trọng tiềm ẩn cơn “nóng giận” đang bị ghìm nén của thiên nhiên.
Trao đổi với PV Báo CAND, TS Phạm Quang Tú (Tổ chức Oxfam) khẳng định: Các công ty lâm nghiệp (nay  là các Công ty TNHH một thành viên) quản lí rừng rất kém. Nhiều nơi rừng bị chặt phá, đặc biệt tại khu vực Tây Nguyên. Điển hình như ở Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiệp Gia Nghĩa (Đắk Nông), chỉ trong thời gian ngắn, hàng nghìn hécta rừng đã biến mất. Việc giao khoán rừng chưa được thực hiện nghiêm túc, phần lớn giao khoán sai đối tượng.

“Các công ty chủ yếu giao đất cho người nhà, người có chung mối quan hệ làm ăn. Trong khi đó, người dân sở tại, đồng bào dân tộc thiểu số lại chẳng có gì” – ông Tú nói.

D.Hiển - V.Hân - H.Ly - N.Như

Ngày 16/5, thông tin từ Cơ quan CSĐT – Công an TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã ra quyết định khởi tố bị can, bắt tạm giam Lê Ánh Nhật (tức ca sỹ Miu Lê, SN 1991, trú phường Nhiêu Lộc, TP Hồ Chí Minh) để điều tra về hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý.

Sau hành trình đầy cảm xúc tại vòng chung kết (VCK) U17 châu Á 2026, U17 Việt Nam đã dừng bước ở vòng tứ kết sau thất bại 0-3 trước U17 Australia. Dù không thể tiếp tục tạo nên bất ngờ trước đối thủ được đánh giá cao hơn về thể hình, thể lực và tốc độ, thầy trò HLV Cristiano Roland vẫn khép lại giải đấu với dấu ấn lịch sử khi lần đầu tiên giành vé tham dự FIFA U17 World Cup.

Cùng với nhiệm vụ bảo đảm TTATGT, lực lượng CSGT Thủ đô đang không ngừng đổi mới phương thức công tác, nâng cao tinh thần trách nhiệm, xây dựng hình ảnh người chiến sĩ CAND bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ. Nổi bật trong đó là mô hình “Tổ CSGT tình nguyện - Ngày thứ Bảy vì Nhân dân”, một hoạt động mang ý nghĩa thiết thực, góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp của lực lượng CSGT Hà Nội trong lòng nhân dân.

Thời gian vừa qua, trên cả nước liên tiếp xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm tập thể quy mô lớn và nhiều vụ thực phẩm “bẩn” được phanh phui, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Để quản lý và ngăn chặn thực trạng này, cần có những giải pháp mang tính căn cơ, đồng bộ và quyết liệt. Phóng viên (PV) Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) xung quanh vấn đề này.

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Trong bối cảnh thị trường nội địa trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, chương trình “Sức sống hàng Việt” đang mở ra hướng đi mới cho hàng Việt Nam. Không chỉ quảng bá đặc sản vùng miền, chương trình còn kết hợp trải nghiệm trực tiếp với livestream và thương mại điện tử, giúp sản phẩm “Made in Vietnam” tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, rộng hơn trên môi trường số.

Ban Quản lý dự án Thăng Long vừa trình Bộ Xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô. Đây là công trình quan trọng quốc gia, thuộc thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư của Quốc hội.

Chiều 16/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh cho biết, thực hiện cao điểm 45 ngày đêm chuyển hóa địa bàn theo chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh, Phòng đã triệt phá thành công đường dây “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phụ gia thực phẩm” đối với mặt hàng bột ngọt giả nhãn hiệu Ajinomoto; bắt tạm giam 3 bị can về hành vi tổ chức sản xuất, buôn bán bột ngọt giả với quy mô lớn.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Một ngày sau trận mưa lớn đầu mưa, mặt hồ Xuân Hương Đà Lạt (Lâm Đồng), đoạn gần Cầu Sắt, vẫn bừa bộn chất thải, đặc biệt là bèo tây, chai lọ, vỉ nhựa… Dù lực lượng vệ sinh môi trường đã nỗ lực làm việc, thu gom từ chiều qua tới nay nhưng vẫn ngổn ngang...

Ngày 16/5, thông tin từ Tổng Công ty đường sắt Việt Nam cho biết, đơn vị vừa phối hợp cùng lực lượng Công an ra quân xử lý vi phạm trật tự an toàn giao thông đường sắt ngay sau khi Nghị định 81/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn giao thông đường sắt chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Thời gian gần đây, tại TP Đà Nẵng, tình trạng các đối tượng lợi dụng tính chất khép kín, sự riêng tư và hệ thống an ninh bảo mật của các căn biệt thự (villa), khách sạn hạng sang để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy đang có dấu hiệu gia tăng phức tạp, trong đó có cả nhiều đối tượng là người nước ngoài.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文