Bài học đắt giá về quản lý đầu tư xây dựng
Với số vốn đầu tư 419 tỷ đồng cho công trình cầu đường Nguyễn Hữu Cảnh (gồm cả cầu Văn Thánh 2) vào năm 1997, nếu trừ đi thời gian thi công là 5 năm thì toàn bộ công trình mới chỉ được đưa vào khai thác chưa đầy 8 năm.
Tuổi thọ công trình ngắn cũng đồng nghĩa với mức khấu hao lớn, để khai thác công trình này một cách… chẳng ra sao, mỗi năm thành phố đã mất khoảng 50 tỷ đồng. Nhưng một lần nữa điều mà dư luận quan tâm chính là ai sẽ chịu trách nhiệm với số tiền khổng lồ để sửa chữa, khắc phục sự cố đối với đường Nguyễn Hữu Cảnh lần này?
Không chỉ là việc hầm chui Văn Thánh, cầu Văn Thánh 2 và đường Nguyễn Hữu Cảnh lún, nứt khiến dư luận người dân thành phố gọi đây là một dự án "từ lún tới nứt". Trong quá trình sửa chữa cầu Văn Thánh 2 lần thứ 2, kết quả cho biết lớp đất sâu phía dưới đã không được xử lý đúng kỹ thuật khi ở đó còn nguyên cả đống cọc bê tông, cừ tràm nằm trong nền nhà cũ của các hộ dân được đơn vị thi công móc lên.
Để rồi mới đây, khi tiến hành thuê tư vấn khảo sát, những cái tên nghe rất nổi trong lĩnh vực xây dựng GTVT là Cienco 6 - nhà thầu thi công; Tedsouthdi - đơn vị tư vấn thiết kế và giám sát là Phân viện Khoa học công nghệ phía Nam đã bị loại ra khỏi cuộc chơi để nhường chỗ cho những đơn vị khác.
Trách nhiệm của các đơn vị này đối với xã hội đã yếu, lương tâm còn thiếu hơn, điều này thể hiện qua việc giải quyết vấn đề "Gây hậu quả nghiêm trọng" đối với nhiều hộ dân: cả 56 ngôi nhà trị giá từ 2 - 10 tỷ đồng, số tài sản khổng lồ họ tích cóp cả đời mới có được chưa kịp vui mừng với công trình cầu đường Nguyễn Hữu Cảnh phút chốc bị lún, nứt nghiêm trọng; hàng trăm con người phải sống trong nguy hiểm, lo sợ nhà có thể sập bất kể lúc nào trong nhiều năm trời.
Quá bức xúc, hộ ông Nguyễn Trung T., chủ nhà số 31C/1 Ngô Tất Tố đã phải nộp đơn khởi kiện chủ đầu tư và nhà thầu tới TAND quận Bình Thạnh. Chỉ tay vào khoảng hở đã rộng tới 50cm với tường nhà bên cạnh vốn trước đây được xây liền khít, bà Trần Hồng Xuân, chủ hộ số 21C cho biết, ngay sau khi công trình cầu Văn Thánh 2 đưa vào sử dụng, cả dãy nhà liền kề này đã có dấu hiệu nghiêng, lún, nứt và nhà bà đã 3 lần phải làm lại hệ thống thoát nước do nước thải không thể chảy được ra ngoài.
Thế nhưng mãi đến năm 2008, chủ đầu tư mới đưa Công ty Kiểm định xây dựng Sài Gòn xuống kiểm định tình hình hư hỏng nhà bà và những hộ bên cạnh, nhưng từ đó đến nay tiếp tục im luôn. Bà Xuân cùng hàng chục hộ dân trong dãy đầu cầu phía bên phường 19, quận Bình Thạnh chẳng hề được biết kết quả kiểm định căn nhà của mình hư hại thế nào và mức bồi thường là bao nhiêu.
Sai lầm nghiêm trọng trong công tác quản lý đầu tư hạ tầng giao thông tại dự án đường Nguyễn Hữu Cảnh, gồm cả hạng mục cầu Văn Thánh 2, tưởng chừng sẽ là bài học cảnh tỉnh, sai lầm trong đầu tư phát triển hạ tầng giao thông tại thành phố sau đó sẽ chấm dứt.
Nhưng tiếp theo, đến "đại" dự án đại lộ Đông Tây, một dự án trọng điểm của thành phố cũng tiếp tục bộc lộ sự yếu kém trong công tác quản lý, cả quản lý dự án lẫn quản lý con người. Bởi ngay sau khi Giám đốc và nguyên Phó Giám đốc Ban quản lý dự án bị bắt, thành phố đã phải cầu viện đến sự trợ giúp từ phía Bộ Xây dựng và Hội đồng thẩm định cấp Nhà nước trong việc giám sát chất lượng.
Tuy vậy, sau hàng chục lần phải thay đổi thiết kế nhiều hạng mục tại dự án đại lộ Đông Tây đã buộc dư luận xã hội phải nghi ngờ rằng đây là một dạng "mánh khóe" chẻ thầu gói dự án thiết kế để "moi" tiền đầu tư cho dự án.
Mặc dù chỉ riêng trong năm 2008, cả thành phố đã có đến 1.487 dự án với tổng số vốn lên tới hơn 15,5 ngàn tỷ đồng, trong đó số dự án khởi công mới, dự án chuẩn bị thực hiện và dự án chuẩn bị đầu tư chiếm hơn 2/3.
Từ khâu tư vấn, khảo sát rồi đến thiết kế các dự án, thành phố đều phải thuê hàng ngàn tỷ. Vậy thì trách nhiệm của từng đơn vị trong mỗi khâu ở đâu và các dự án đầu tư phát triển hạ tầng giao thông tại TP HCM bao giờ mới chấm dứt tình trạng yếu kém kéo dài này?