Bẩn như thực phẩm chợ cóc

Đi chợ… phát hoảng!

Chúng tôi có mặt tại khu chợ cóc nằm trên con dốc Đặng thuộc địa phận xã Vạn An, huyện Yên Phong (Bắc Ninh) vào đầu giờ sáng. Mặc dù, thời điểm chúng tôi có mặt kim đồng hồ mới chỉ 6h30', song khu chợ cóc hoạt động trên triền con dốc có chiều dài chưa đầy 200m này đã tấp nập người mua, kẻ bán. Những lời mời chào khách mua thực phẩm của các chủ kinh doanh không ngớt.

Ghé vào một "quầy" bán cá nằm bên vệ đường, đập vào mắt chúng tôi là hình ảnh chậu đựng cá cùng các dùng cụ liên quan đến việc bán cá như: dao, thớt, cân… nằm la liệt ngay dưới lòng đường đất còn loang lổ nước. Thấy chúng tôi, chị chủ đội chiếc nón lá vừa làm cá cho một khách hàng, vừa đon đả mời chào: "Mua cá gì hả em? Lấy mấy cân?".

Nhìn các công đoạn làm cá cho khách hàng của chị chủ này, chúng tôi không khỏi giật mình. Bởi tất cả các bộ phận của con cá như: Đầu, thân, ruột… sau quá trình làm cá đều được chị chủ "tráng" nhanh qua một chậu nước còn vẩn màu hồng - máu của cá.

Không chỉ có "quầy" cá của chị khiến tôi phát hoảng mà các sạp hàng bán thịt (bò, gà) kế đó cũng vậy. Những tảng thịt bò, gà trơn (loại gà sau khi đã vặt lông) không dấu kiểm dịch được bày trên chiếc bàn gỗ cáu bẩn. Chốc chốc, đàn nhặng xanh lởn vởn trên không lại ập xuống các tảng thịt không được che chắn.

Tiếp tục hành trình đi chợ của mình, chúng tôi lui tới đoạn đường Hồ Ngọc Lân, phường Kinh Bắc (TP Bắc Ninh) - nơi có hàng chục hộ kinh doanh lương thực, thực phẩm lớn nhỏ. Con đường rộng khoảng 4m giờ đây trơ lại lối đi nhỏ chỉ đủ để cho 2 xe máy lách nhau.

Những mẹt rau, hoa quả, hàng khô được đặt ngay dưới nền đường ẩm thấp. Tuy có "vệ sinh", song nhìn các quầy kinh doanh gia súc, gia cầm được làm sẵn ở nơi đây không có bất cứ một dụng cụ che chắn, giữ vệ sinh nào ngoài tấm ô dù, áo mưa (để che mưa, nắng), chúng tôi chợt nghĩ: Dịch bệnh bùng phát là điều khó tránh khỏi...!

Chúng tôi được biết, ngoài hai khu chợ trên, toàn tỉnh Bắc Ninh hiện có hàng trăm khu chợ cóc, chợ tạm lớn nhỏ đang có nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Nên ráo riết kiểm tra, xử lý

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Đắc Phúc - Trưởng phòng Y tế huyện Yên Phong cho biết: Trên địa bàn huyện Yên Phong hiện có khoảng 60 khu chợ cóc, chợ tạm. Trung bình cứ hai thôn (xóm) lại có một khu chợ cóc, chợ tạm. Số chợ này trong thời gian gần đây tăng gấp nhiều lần về số lượng. Nguyên nhân cũng bởi thói quen "thuận mua vừa bán" cũng như nhu cầu đi chợ mua bán thực phẩm của người dân địa phương tăng cao.

Chủ kinh doanh ở những khu chợ cóc, chợ tạm thường chỉ phải sắm cho mình những công cụ giản đơn, phục vụ cho việc bán hàng như: Mẹt, dao, cân, chậu v.v... là đủ để thu về số tiền lãi lên đến hàng trăm nghìn mỗi ngày. Hiện nay, trên địa bàn huyện Yên Phong, chợ cóc, chợ tạm hình thành, hoạt động không dựa theo sự điều hành, chi phối của đơn vị chức năng nào cả.  

Đồng quan điểm với ông Phúc, Chánh Thanh tra Sở Y tế tỉnh Bắc Ninh, Vương Hiền cho biết: Số lượng khu chợ cóc, chợ tạm trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hiện nay đã tăng lên một cách đáng kể. Lượng người lui tới những khu chợ tự phát này mua hằng ngày một nhiều hơn.

Mặt khác, do đặc thù: Hoạt động không cố định tại một địa điểm; không có Ban Quản lý chợ; chỉ cần "chiếm" chỗ từ sớm là có thể tự do kinh doanh, bán hàng v.v... của các khu chợ cóc, chợ tạm, nên công tác quản lý chất lượng, VSATTP của cơ quan chức năng ở những nơi này gặp phải không ít khó khăn.

"Hầu hết các mặt hàng của những cá nhân, hộ kinh doanh tại các khu chợ cóc, chợ tạm hiện nay đều không có đầy đủ giấy tờ liên quan đến việc kiểm định chất lượng VSATTP do cơ quan chức năng cấp. Vậy nên, nguy cơ mua phải thực phẩm không đảm bảo về chất lượng VSATTP đối với người tiêu dùng là tương đối cao" - ông Hiền cho biết thêm.

Cũng theo ông Hiền, chính quyền địa phương - nơi có khu chợ cóc, chợ tạm hình thành, hoạt động cần phải phối hợp chặt chẽ với các đơn vị hữu quan trong công tác kiểm tra, xử lý những sai phạm. Có như vậy, lượng hàng không rõ xuất xứ, điều kiện đảm bảo VSATTP không đạt chuẩn mới không "tuồn" ra cho người tiêu dùng sử dụng...

Có thể thấy rằng, nguy cơ bùng phát dịch bệnh từ các khu chợ cóc, chợ tạm trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh là rất cao nhất là khi hiện nay, mọi hoạt động kinh doanh, mua bán tại các khu chợ tự phát này vẫn chưa được các cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ.

Nên chăng, phải thắt chặt hơn nữa công tác thanh - kiểm tra, xử lý? Câu hỏi này xin dành cho các cơ quan chức năng hữu quan tỉnh Bắc Ninh.