“Bẩn” ở làng nghề chuyên sản xuất bánh Trung thu

Chưa khi nào vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) cho bánh Trung thu lại được các ngành chức năng của Hà Nội quan tâm đặc biệt như năm nay. Hà Nội được mở rộng, có tới hàng trăm nhà máy, công ty và cơ sở sản xuất bánh Trung thu tư nhân với các sản phẩm tràn ngập thị trường. Ban chỉ đạo 127 của thành phố Hà Nội đã chỉ đạo Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) thành phố tăng cường kiểm tra chặt chẽ về chất lượng VSATTP của bánh Trung thu. Hà Nội đã có tới 37 Đội QLTT sẽ ra quân kiểm tra thị trường Tết Trung thu trên địa bàn toàn thành phố.

Không cạnh tranh được với thị trường vì chất lượng

Chúng tôi về làng nghề bánh mứt kẹo Xuân Đỉnh trong khi cái nắng oi bức đang hầm hập. Ngay cạnh đường đi là vô số bí đao đã được sơ chế cắt miếng (để làm nhân bánh Trung thu) đổ ra phơi trên vỉa hè, nằm tênh hênh hứng bụi của người xe qua lại lẫn đất cát, rác rưởi... Cống rãnh cũng bốc lên một mùi hôi thối khó chịu.

Bí đao làm nhân bánh Trung thu được phơi ngay vỉa hè. Ảnh: H.H.

Tại cửa hiệu bánh Trung thu Bình Trung tại thôn Đông, nhân viên làm bánh tay trần đang phết trứng gà lên bánh ngay cạnh đường đi lại mà không có lấy một thiết bị che đậy. Nhiều cơ sở sản xuất bánh bị phát hiện vi phạm về điều kiện VSATTP khiến làng nghề bánh Trung thu Xuân Đỉnh đang dần bị "teo" lại.

"Có thời gian, xã có đến cả hơn trăm hộ làm bánh Trung thu đấy nhưng giờ không được thế nữa rồi. Vụ năm nay toàn xã chỉ có khoảng 40 hộ, trong đó thôn Đông đã chiếm tới hơn 30 hộ làm bánh", ông Dương Thừa Tích, Trưởng thôn Đông ngậm ngùi cho biết.

Việc bí được phơi ngay vỉa hè, theo ông Tích, đó chỉ là công đoạn đầu tiên để "lấy độ trắng" cho bí từ ánh sáng mặt trời. Sau khi phơi xong, những miếng bí sẽ trải qua rất nhiều công đoạn khác như rửa, luộc, ướp đường, phơi khô…chứ không thể sử dụng ngay được.

Chị Bùi Thị Bình, chủ sản xuất hiệu bánh Bình Trung cũng khẳng định: Khoảng những năm 96, 97, khi mà thương hiệu bánh Trung thu Xuân Đỉnh còn ăn khách, mỗi dịp Tết Trung thu, hiệu bánh của chị cho xuất xưởng trung bình hơn chục vạn chiếc. Ngoài tiêu thụ tại thị trường Hà Nội, bánh của xưởng còn được các chủ kinh doanh tại Thanh Hoá, Nghệ An… đặt hàng. Thế nhưng, thời gian gần đây, số lượng bánh mà xưởng làm chỉ dừng lại con số 5, 6 vạn chiếc. Khách đặt hàng đến đâu, xưởng của chị Bình làm đến đó chứ không làm bánh ồ ạt. 

Tuy nhiên, theo ông Tích, vào mỗi mùa làm bánh như bánh cho Rằm Trung thu và mứt cho dịp Tết Nguyên đán, các nhân viên làm bánh đều được đến Trạm Y tế xã tập huấn về việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm như đeo găng tay, mặc tạp dề, khám sức khoẻ định kỳ chống các bệnh truyền nhiễm. Từ các loại phẩm màu cho đến nguyên vật liệu chế biến bánh như thịt mỡ, lạp xường, đậu xanh, bột… đều đảm bảo VSATTP.

Nhiều cơ sở sản xuất bánh Trung thu lớn có tiếng như Bánh mứt kẹo Hà Nội, Kinh Đô… cũng nhập nguồn nguyên liệu làm bánh như bột, nhân bánh… từ làng nghề Xuân Đỉnh.

Chị Bình cũng cho hay, xưởng của chị không còn dùng than, củi để nướng bánh. Để đảm bảo VSATTP cũng như chất lượng bánh tốt, xưởng của chị Bình đã đầu tư một chiếc máy nướng bánh bằng gas. Năm nay, mặt hàng bánh Trung thu được nhiều người đặt hàng là các loại bánh nướng, bánh dẻo nhân mềm như nhân khoai môn, nhân dứa… Giá mỗi chiếc bánh loại ngon, đặc biệt khoảng 10.000 đồng đến 12.000 đồng.

Công nghệ làm bánh Trung thu ở Xuân Đỉnh đã có tiếng ở miền Bắc, nhưng khi đến một cơ sở sản xuất chúng tôi phải giật mình khi thấy phương pháp sản xuất thủ công, chế biến bánh bằng tay không ở đây. Những phụ phẩm để làm nhân bánh không che đậy bày la liệt ngay cạnh đường đi lối lại.

VSATTP có bị thả nổi?

Chưa đến Tết Trung thu, nhưng trên thị trường Hà Nội đã tràn ngập sắc đỏ của những mẫu mã bánh Trung thu đẹp mắt. Xu hướng của người tiêu dùng năm nay là lựa chọn bánh có chất lượng, đảm bảo tiêu chuẩn VSATTP. Tuy nhiên, những cơ sở sản xuất tư nhân nhỏ lẻ, điều kiện sản xuất như nhà xưởng, kiểm tra sức khoẻ định kỳ của nhân viên… theo đúng quy định của Sở Y tế thường không đạt yêu cầu.

Không những thế, việc kinh doanh cũng nhiều vấn đề khi bánh Trung thu gói sơ sài bày bán kinh doanh ngay mặt chợ, thậm chí cạnh rãnh thoát nước. Có những loại bánh dẻo, bánh nướng bày bán ở một số đại lý, cửa hàng còn không có nhãn mác, chỉ có dính một tờ giấy đỏ cắt nhỏ thành hình tròn, không ai biết nguồn gốc nó từ đâu ra, sản xuất từ khi nào… 

Bánh Trung thu trôi nổi, không đảm bảo chất lượng nhưng lại nhái thương hiệu nổi tiếng đang trở thành mối lo ngại cho người tiêu dùng vào mùa Trung thu năm nay.

Ông Trịnh Văn Ngọc, phụ trách Chi cục QLTT Hà Nội cho biết: "Ban chỉ đạo 127 thành phố Hà Nội đã có công văn chỉ đạo về kiểm tra thị trường, trong đó có thị trường Tết Trung thu, đặc biệt là kiểm tra về VSATTP của các cơ sở sản xuất cũng như sản phẩm bánh Trung thu đang được kinh doanh. Chi cục đã chỉ đạo 32 Đội QLTT tiến hành kiểm tra, kiểm soát về thị trường Tết Trung thu trên địa bàn toàn thành phố.

Theo ông Chín, Đội trưởng Đội QLTT số 14, thì Đội đang tiền hành kiểm tra chất lượng bánh Trung thu, đặc biệt là VSATTP, chất phụ gia thực phẩm và định lượng.

Theo nhận định, năm nay giá bánh Trung thu tăng mạnh, vì vậy dễ xảy ra việc người sản xuất "ăn bớt" nguyên liệu, không đảm bảo định lượng như công bố. Không những thế, kế hoạch kiểm tra của lực lượng QLTT năm nay sẽ chú trọng vào việc sản xuất bánh Trung thu ở các khách sạn.

Ông Nguyễn Văn Cường, Đội trưởng Đội QLTT huyện Từ Liêm khẳng định: "Chúng tôi đã họp với UBND xã Xuân Đỉnh, ngày 25/8 sẽ cùng với Y tế dự phòng, Thanh tra y tế, Công an xã… tiến hành kiểm tra và yêu cầu từng hộ sản xuất bánh trung thu ở làng nghề Xuân Đỉnh ký cam kết đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn VSATTP. Sau khi ký cam kết, nếu hộ nào vi phạm sẽ xử lý kiên quyết".

Ông Nguyễn Việt Cường, Chánh Thanh tra Sở Y tế Hà Nội cho biết: Năm nay, lực lượng Thanh tra sẽ tăng cường kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp sản xuất bánh Trung thu vi phạm về các vấn đề VSATTP. Mong rằng, với sự vào cuộc của nhiều ngành chức năng, vấn đề VSATTP bánh Trung thu năm nay sẽ không còn là nỗi lo đối với người tiêu dùng