Bình Định: Sục sôi mỏ vàng Kim Sơn

Đủ mọi thành phần từ tứ xứ đổ về đây, hàng trăm con người vẫn đang hằng ngày cắm mặt xuống đất mong tìm vận may từ những hạt vàng li ti. Cả một vùng đất sục sôi trong cơn sốt đổi đời. Thực trạng bãi vàng Kim Sơn ở huyện Hoài Ân, Bình Định là vậy.

Như một quy luật, ở đâu có vàng, ở đó có đào bới và cả gái mại dâm, ma túy. Mà thành phần xài những thứ hàng này cũng là loại "cùng đinh" rồi, còn hàng thì cũng đã gạn qua cả chục nước, vì thế gái mại dâm ở bãi vàng không có HIV mới là chuyện lạ. Thông tin về các vụ sập bãi đào vàng liên tục diễn ra ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, một số địa phương, chính quyền cấm khai thác vàng và một số tỉnh có bãi vàng người chết và bị thương diễn ra hằng tháng cũng không làm không khí ở bãi vàng Kim Sơn bớt "nóng", trái lại họ càng dấn thân khoan sâu vào núi rừng chỉ vì những đam mê từ… "cái chết trắng" và quả cầu gai (HIV)!

Để lọt vào bãi vàng không hề dễ dàng, những anh nào béo tốt lảng vảng là bị các trùm hỏi thăm ngay, vì đào vàng có ai mập đâu, bao nhiêu sinh lực đổ hết xuống đất, gái mại dâm và ma túy rồi, còn gì (một cán bộ xã cho biết). Coi thì dễ dàng nhưng từ khu vực chợ Ân Nghĩa, nằm gần UBND xã Ân Nghĩa (Hoài Ân) đến bãi vàng cũng phải qua vài ba lớp bảo vệ, thấy "lạ" là tay chân của các chủ trại vàng ra tín hiệu cho từng tốp lẩn vào rừng trốn. Vì thế lần nào tập kích truy quét, đoàn kiểm tra liên ngành cũng chậm hơn vàng tặc là vậy.

Sau gần một giờ đồng hồ leo dốc, nhóm chúng tôi cũng tiếp cận được từ xa với bãi vàng, thoạt nhìn thì thấy khá yên ắng vì có phá rừng đâu mà mang cưa máy ầm ầm. Nhưng càng đến gần mới thấy cả đám người lố nhố vục mặt xuống nước gợn gợn, đãi đãi. Cuộc tập kích của đoàn liên ngành đang vào gần mục tiêu thì bỗng nhiên một hồi còi kéo dài vang lên, thế là dân đào vàng bỏ tất cả chạy biến vào rừng như đàn ong vỡ tổ.

Tiến sâu vào chừng nửa cây số, hiện ra trước mắt chúng tôi cả một khu rừng bị cày bật cả lên. Từng hố vàng diện tích chỉ khoảng 20m² đang bị xới tung lên, đỏ quạch màu đất. Bên trong bãi vàng, đá trắng nằm ngổn ngang. Đây là loại đá theo người dân có chứa vàng. Sau khi đục đẽo cho nhỏ, dân đào vàng sẽ xay ra và đãi bằng nước ngay bên cạnh hố vàng. Anh Sửu, một thợ đào vàng lâu năm ở đây cho biết từ trước tới giờ ở bãi vàng Kim Sơn chưa xảy ra sập hầm, nhưng biết đâu đấy, sơ sẩy một tí là “đứt” ngay thôi.

Có một thực tế cũng phải nhìn nhận cho khách quan là sự tồn tại một cách nghiễm nhiên của bãi vàng Kim Sơn là khu vực bãi vàng nằm trên địa phận của 7 thôn, mà mỗi thôn chỉ có một Công an viên với trang bị thô sơ thì làm sao mà dám đối mặt với dân đào vàng, những kẻ du thủ, du thực sẵn sàng đâm chém bất cứ ai chỉ vì một cữ thuốc, trong khi đoàn kiểm tra liên ngành đi dẹp nạn đào vàng mà cứ đi như trẩy hội thì dẹp sao được. Trưởng Công an xã Ân Nghĩa tâm sự với chúng tôi như vậy.

Còn ông Trương Văn Hải, Chủ tịch xã Ân Nghĩa cho biết, theo hồ sơ lưu trữ thì mỏ vàng Kim Sơn đã hoạt động từ thời Pháp thuộc. Mãi đến năm 1993, UBND tỉnh Bình Định mới cho phép Công ty Khoáng sản Bình Định thăm dò địa chất, nhưng đến năm 1995 thì công ty này rút lui vì không tìm thấy vàng. Thế mà chẳng hiểu tin đồn từ đâu mà dân đào vàng cứ ầm ầm túa về đây lập lán trại đào vàng.

Một anh buôn sắt phế liệu bắt chuyện với chúng tôi; đào vàng ở đây chỉ làm giàu cho mấy thằng buôn thuốc phiện với chăn gái thôi chứ làm thuê một ngày 100 ngàn thì tiết kiệm cái gì. Nhiều người da dẻ hồng hào, vào bãi vàng hơn tháng là mặt xám ngắt ngay.

Nhằm từng bước xóa bỏ việc khai thác bừa bãi ở bãi vàng Kim Sơn, chính quyền huyện Hoài Ân đã nhiều lần tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành gồm Công an, Kiểm lâm, Phòng Tài nguyên, Phòng Nông nghiệp... phối hợp với xã truy quét, ngăn chặn nhưng xem ra tình hình vẫn không chuyển biến gì vì nhiều lý do, như đa phần dân đào vàng là người ở các tỉnh khác về nên chính quyền không thể nắm được danh sách, đã vậy dân đào vàng cũng rất kiên trì lẩn trốn nếu có động, còn vắng bóng kiểm tra thì lại hoạt động cả ngày lẫn đêm.

Không biết đến bao giờ tệ nạn đào vàng lậu ở Kim Sơn mới được xóa bỏ, chỉ biết rằng hàng trăm con người vẫn hằng ngày tìm kiếm sự giàu sang từ đất đá, bệnh tật và tệ nạn xã hội.

Đây là điều mà huyện Hoài Ân và các ngành chức năng ở tỉnh Bình Định cần nhanh chóng tìm ra phương án giải quyết một cách rốt ráo