Cần giải pháp trả lại vỉa hè cho những con “phố vàng” ở Thủ đô

Hà Nội đã có nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn việc lấn chiếm vỉa hè như: cấm 262 tuyến phố không bán hàng rong; 62 tuyến phố không trông giữ phương tiện, đặc biệt là trang bị một lực lượng đông đảo dân phòng, trật tự viên cùng với Công an các phường cơ sở tham gia giữ gìn trật tự đô thị, nhưng mục tiêu xóa cảnh lấn chiếm nhếch nhác ở nhiều tuyến phố vẫn không thực hiện được.

Chính quyền chưa xử lý triệt để

Câu chuyện vỉa hè ở Hà Nội bị tư nhân lấn chiếm để kinh doanh không phải bây giờ mới nhức nhối, mới xảy ra vi phạm mà nó tồn tại đã từ nhiều năm qua. Nhà kinh doanh mặt phố thì lấn ra một tí, khách vào mua thì phải có chỗ để xe. Chỉ nguyên đó thôi đã gây ra cảnh lộn xộn. Ấy là chưa kể, dân sống ở những con phố lớn, sầm uất lâu nay đều “bám” lấy vỉa hè để kiếm sống. Mở quán nước, hàng ăn sáng, hàng ăn đêm, hàng tạp hóa…

Nói như đồng chí Trưởng Công an phường Trung Liệt Nguyễn Anh Tuấn thì trên địa bàn phường có một số hộ rất khó khăn, họ kiếm sống bằng cách bám lấy vỉa hè để mở quán nước. Dẹp thì khó mà để thì vi phạm trật tự đô thị. Đồng chí Tuấn ví vi phạm lấn chiếm vỉa hè giống như “ao bèo tấm”, “vơ” chỗ này lại “dạt” sang chỗ khác. “Người bán hàng rong cứ chiều đến là ngồi ở trước cổng Học viện Ngân hàng và ngã tư Tôn Thất Tùng – Chùa Bộc bày la liệt quần áo, giày dép ra bán. Công an phường với lực lượng tự quản chiều nào cũng dẹp, nhưng mình đi khỏi họ lại tràn ra. Cả phường có 2 đồng chí Cảnh sát trật tự nên rất khó có đủ người để giải quyết” - đồng chí Tuấn nói.

Theo Quyết định 20 của UBND TP Hà Nội, lòng đường, vỉa hè do Nhà nước quản lý, người dân lấn chiếm để kinh doanh, trông xe là trái phép. UBND các phường, xã được giao nhiệm vụ trực tiếp quản lý trật tự đô thị nhưng hầu hết đều kêu khó khăn, không đủ lực lượng cắm chốt 24h hằng ngày. Hàng Bạc là phường có 10 tuyến phố cổ, đây đều là những tuyến phố “vàng” nên việc lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh buôn bán diễn ra khá phức tạp. Ông Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch UBND phường thừa nhận: “Chính quyền nhận trách nhiệm trước dân về việc quản lý vỉa hè, đúng là có nơi vẫn còn vi phạm, còn lấn chiếm mà chưa xử lý được triệt để”.

Giải quyết lấn chiếm vỉa hè bằng cách nào?

Vỉa hè - câu chuyện tưởng nhỏ mà chẳng hề nhỏ, bởi bao năm nay, Hà Nội huy động nhiều lực lượng và các cơ quan chức năng cùng với người dân vào cuộc giải quyết nhưng nó vẫn là bài toán chưa có lời giải. Quyết định cấm 262 tuyến phố không bán hàng rong, rồi mới đây là 62 tuyến phố không tổ chức trông giữ xe… cũng là những giải pháp tháo gỡ rối rắm liên quan đến trật tự hè phố của Hà Nội.

Quyết định là thế, nhưng khi thực hiện lại gặp không ít khó khăn. Công tác kiểm tra, nhắc nhở và xử lý các vi phạm được chính quyền cơ sở thực hiện hằng ngày, nhưng hiệu quả lại chưa lớn. Ví như khi có lực lượng đi kiểm tra, người vi phạm ôm hàng hóa tháo chạy, hoặc dọn vào trong đúng với quy định. Nhưng khi lực lượng đi, họ lại bày ra như cũ. Các địa phương đều kêu không thể có đủ người để “canh” được cả ngày, trong khi họ còn nhiều công việc khác…

Vỉa hè phố Chùa Bộc bị biến thành "siêu thị mặt đất".

Biện pháp nữa là nâng mức xử phạt vi phạm hành chính lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh buôn bán lên cao nhằm tạo sức răn đe. Từ 700.000đ/lần vi phạm đã tăng lên 25.000.000đ (Nghị định 34). Nhưng biện pháp này chưa đem lại hiệu quả khi hầu hết hồ sơ các vụ vi phạm hành chính đều nằm “đắp chiếu”. Hà Nội hiện còn rất nhiều phường, xã không xử phạt được trường hợp nào lấn chiếm hè phố kể từ khi mức xử phạt tăng lên 25 triệu đồng. Lý do là mức phạt quá cao, trong khi hàng hóa bị tạm giữ có giá trị thấp, người vi phạm đều… bỏ.

Trung tá Hoàng Đức Thọ, Trưởng Công an phường Hàng Trống cũng cho biết, Công an phường đã hai lần phát hiện và đề nghị UBND quận Hoàn Kiếm ra quyết định xử phạt hành chính, mức phạt là 25 triệu đồng với hộ kinh doanh nước giải khát (trong đó có trà chanh) lấn chiếm vỉa hè, lề đường phố Nhà Thờ, song đến nay họ vẫn chưa thực hiện. Kinh doanh trà chanh không cần đầu tư nhiều, chỉ vài chục cái ghế nhựa, vài chục cái đĩa nhựa và cốc thủy tinh cùng bộ đồ nghề pha chế. Thế nên khi cơ quan chức năng có xử phạt và thu giữ vật chứng cũng chỉ là vài cái ghế nhựa, giá trị chỉ dăm chục ngàn đồng. Trong khi đó, mức xử phạt cho hành vi chiếm dụng vỉa hè, lòng đường lại quy định tới 25 triệu đồng nên người bị phạt dễ dàng bỏ những đồ nghề kinh doanh bị thu giữ.

Vậy, giải pháp nào để chống lấn chiếm vỉa hè ở Hà Nội? “Vẫn phải duy trì kiểm tra, quét vét thường xuyên” - Trung tá Nguyễn Anh Tuấn cho biết. Khác với phường Trung Liệt, chính quyền phường Hàng Bạc lại có cách giải quyết: Tạo điều kiện để gia đình có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách sắp xếp bán hàng ở những phố ngang, trong ngõ.

Tại phố Hàng Dầu cho người dân sử dụng 50cm vỉa hè để quảng cáo chào hàng, vỉa hè còn lại dành cho để xe máy. “Chúng tôi làm cách này để chống người dân lấn chiếm tràn lan gây ách tắc giao thông như trước đây. Một mặt tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm; một mặt xây dựng mô hình Ủy ban cùng nhân dân quản lý tốt vỉa hè. Mỗi tổ có 3 cán bộ đi tuyên truyền, nhắc nhở cùng với Tổ tự quản ghi chép lại những trường hợp lấn chiếm, vi phạm, trên cơ sở đó chúng tôi sẽ xử lý. Nếu cấm 100% vỉa hè thì rất khó, bởi người dân ở đây chỉ vì cuộc sống mưu sinh, trong khi mình không đủ lực lượng kiểm tra suốt ngày” – ông Nguyễn Văn Thành cho biết.

Cách làm của phường Hàng Bạc đã duy trì được trật tự đô thị ở phố Hàng Dầu vốn nổi tiếng gây ách tắc giao thông do người, xe tràn xuống đường mua bán trước đây. Tuy nhiên, lợi dụng vào cách làm này, nhiều hộ dân lại lấn vỉa hè không chỉ 50cm mà thành 1m và hơn thế nữa. Cái chính là phải có biện pháp duy trì như thế nào thì mới đảm bảo được bộ mặt văn minh đô thị ở những tuyến phố “vàng” của Hà Nội?

Hà Nội có hàng nghìn người ngoại tỉnh về mưu sinh, thiết nghĩ, để giải quyết được bài toán lấn chiếm vỉa hè ở Thủ đô không hề đơn giản, ngoài sự vào cuộc tích cực của các lực lượng, còn phải có những chính sách hợp lý và đột phá thì mới tháo gỡ được bài toán này.