Cây “lúa thiêng” của người Pa Cô trước nguy cơ tuyệt chủng

10:45 29/08/2014
Từng được xem là giống “lúa thiêng” và chỉ được sử dụng làm sản vật quý trong các lễ hội lớn, tuy nhiên sau hơn 100 năm tồn tại thì đến nay, giống lúa Ra Dư của bà con dân tộc thiểu số Pa Cô ở huyện miền núi A Lưới (Thừa Thiên- Huế) đang đứng trước nguy cơ biến mất nếu không được bảo tồn kịp thời...

Cách đây chừng 3 năm về trước, xã Hồng Quảng, a Lưới, được xem là xã điểm duy nhất ở huyện A Lưới có nhiều hộ dân trồng được giống lúa Ra Dư với diện tích gần 30ha. Tuy nhiên, sau khi nhường đất cho dự án xây dựng công trình thủy điện A Lưới và nạn sạt lở dọc các bãi bồi của sông, suối gia tăng thì đến nay, số người trồng cây lúa Ra Dư chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.

Dẫn chúng tôi đi dạo một vòng dọc con suối Tà Rinh chảy qua địa bàn thôn để tìm những mảnh ruộng của người Pa Cô trồng “lúa thiêng” Ra Dư sót lại mà ông Lê Thanh Khâu, thôn trưởng thôn 1 (xã Hồng Quảng) không giấu được nỗi buồn. Ông Khâu bày tỏ: “Hồi trước, vì cây lúa Ra Dư cho hạt gạo to, trắng tinh và rất thơm, dẻo nên người Pa Cô, Cơ Tu trồng rất nhiều để làm lương thực thay củ sắn, quả bắp. Nếu năm 2004, toàn thôn 1 có khoảng 10ha lúa Ra Dư thì đến 2010 chỉ còn lại 1ha thôi chú à. Bên cạnh đó, do thời gian chăm sóc cây lúa kéo dài đến 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11-NV) mới thu hoạch nên người dân đã chuyển sang trồng các loại cây khác”. Đến nay, ở thôn 1 chỉ còn duy nhất gia đình bà Hồ Thị Mười (40 tuổi, người dân tộc Pa Cô) là còn giữ được mảnh ruộng nho nhỏ trồng “lúa thiêng”.

Trên đám ruộng lúa hơn 3 tháng tuổi, bà Mười thoăn thoắt đôi tay vun đất cho gốc lúa và tâm sự cùng chúng tôi: “Những năm trước, nếu 2 sào ruộng này mà vợ chồng mình trồng bắp thì mỗi mùa thu hoạch được 3,5 triệu đồng. Năm nay, vì không có ai trồng Ra Dư nữa nên chính quyền thôn đã vận động gia đình mình trồng cây lúa này để phục vụ cho lễ mừng lúa mới và các lễ hội truyền thống của dân tộc. Vì thế mà ngày nào mình cũng ra đây làm cỏ, vun gốc cho cây lúa thiêng này đấy!”.

Cây lúa Ra Dư được bà con ở cụm bản Ireo, huyện Kà Lừm (tỉnh Sê Kông, Lào) trồng tỉa trên đồi núi cao để lấy lương thực.

Theo ông Hồ Văn Ngực, cán bộ nông nghiệp xã Hồng Quảng, một trong những nguyên nhân dẫn đến giống lúa Ra Dư trở nên “khan hiếm” và có khả năng “biến mất” là do giống lúa này chỉ trồng được 1 vụ. Mặt khác, trong quá trình trồng, bà con dân tộc không chú trọng lai tạo giống; khâu kỹ thuật chăm sóc còn mang đậm tính thủ công nên diện tích và năng suất Ra Dư vì thế ngày càng giảm. “Đây thực sự là điều đáng buồn cho một loại giống lúa vốn từng được xem là sản vật quý của đồng bào dân tộc Pa Cô ở vùng cao A Lưới!”, ông Ngực chia sẻ sự lo lắng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Lê Ngọc Toàn, chuyên viên phòng NN&PTNT huyện A Lưới, khẳng định: “Hiện giống lúa quý Ra Dư đang đứng trước nguy cơ biến mất hoàn toàn”. Ông Toàn còn cho biết, từ năm 2008, UBND huyện đã triển khai kế hoạch phục tráng giống lúa Ra Dư tại xã Hồng Quảng trên diện tích 20ha và sau đó nhân rộng ra các xã lân cận. Thế nhưng đến nay, chỉ còn một vài hộ dân ở Hồng Quảng; xã Nhâm (huyện A Lưới) và bà con ở cụm bản Ireo, huyện Kà Lừm (tỉnh Sê Kông, Lào) còn trồng được Ra Dư trên các đồi núi cao để lấy lương thực. “Hiện toàn huyện có 840ha lúa rẫy thì Ra Dư chiếm chưa đến 10% diện tích dù đơn vị và các địa phương đã cố gắng vận động người dân tích cực trồng trọt. Trước thực trạng cấp bách này, chúng tôi rất mong các cơ quan chức năng của tỉnh Thừa Thiên- Huế sớm có kế hoạch để bảo tồn giống lúa thiêng Ra Dư để tránh nguy cơ tuyệt chủng...”, một cán bộ nông nghiệp ở huyện A Lưới trăn trở

Lê Anh

Tối 1/4, thông tin với phóng viên, lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông cho biết, liên ngành Công an TP Hà Nội và Sở Xây dựng Hà Nội vừa có đề xuất UBND TP Hà Nội điều chỉnh Quyết định 01/2026, nới lỏng quy định, cho phép dòng xe bán tải lưu thông như xe con.

Điển hình như ứng dụng “Mar Vay” đã lợi dụng hình ảnh, tên gọi và mức độ nhận diện thương hiệu của Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) để dụ dỗ khách hàng cài đặt ứng dụng, cung cấp thông tin cá nhân và thực hiện các giao dịch tài chính, sau đó lừa đảo.

Ma túy tiếp tục “nóng” trên cả đường hàng không và đường bộ khi các đường dây xuyên quốc gia gia tăng hoạt động. Chỉ trong 2 tháng đầu năm, hải quan đã phát hiện 35 vụ, bóc gỡ nhiều mắt xích vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Đáng lo ngại, thủ đoạn ngụy trang ngày càng tinh vi, từ việc giấu trong viên con nhộng, hộp bim bim cho đến các gói kẹo, với mục đích qua mặt cơ quan kiểm tra, tiềm ẩn gây nguy cơ lớn cho cộng đồng.

Chiều 1/4, Trại giam Xuân Lộc (Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng - Cục C10 - Bộ Công an; đóng quân tại ấp Phượng Vỹ, xã Xuân Thành, tỉnh Đồng Nai) tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập đơn vị (01/4/1976 – 01/4/2026). 

Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là những bất ổn liên quan đến an ninh năng lượng toàn cầu, vừa qua, chuyến thăm chính thức tới Liên bang Nga của Thủ tướng Phạm Minh Chính mang ý nghĩa hết sức quan trọng cả về chính trị, kinh tế và chiến lược lâu dài. Cùng với đó, lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta làm việc với nhiều đối tác như Nhật Bản, UAE, Qatar… nhằm trao đổi, hợp tác đảm bảo nguồn cung năng lượng trong bối cảnh xung đột căng thẳng tại Trung Đông.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm 31/3 đã đưa ra tuyên bố mới về Iran trong thông điệp phát đi nhân dịp lễ Quá hải (Passover). Giới quan sát nhận định, tuyên bố này được xem là sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách Israel đánh giá đối thủ, sau nhiều tuần triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Tehran.

Quá trình điều tra, bước đầu Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT), Công an tỉnh Phú Thọ xác định, các bị can đã có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến các nhóm tội danh: “Gây ô nhiễm môi trường”; “Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi”; “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”; “Chứa mại dâm”; “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng”; “Mua bán trái phép hóa đơn”;“Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên”.

Trong bối cảnh giao mùa, số ca mắc cúm A đang tăng, việc chủ động phòng bệnh bằng vaccine cúm hàng năm giúp bảo vệ sức khỏe, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Giám đốc Công an TP Hà Nội, Đội 7, Phòng Cảnh sát kinh tế đã triệt phá thành công đường dây giết, mổ, tiêu thụ gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả Châu Phi; khởi tố 8 bị can về các tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”, “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản” và “Giả mạo trong công tác”.

Sau nhiều tháng xảy ra trận lũ lớn vào cuối tháng 10, đầu tháng 11/2025, đến nay dòng sông Tả Trạch chảy qua địa bàn xã Khe Tre (TP Huế) đã và đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Tình trạng này khiến người dân địa phương sinh sống dọc 2 bên bờ sông lo ngại do dòng chảy con sông thay đổi và nguy cơ cao xảy ra sạt lở, uy hiếp nhà dân.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文