Chủ tịch TP Hà Nội yêu cầu khởi động xây dựng cột “Hà Nội - Km 0”

Trong chuỗi các sự kiện thiết thực chào mừng đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, đề xuất của Phó Giáo sư Hà Đình Đức thiện ý nên xây dựng một tháp "Hà Nội - Km 0" tại khu vực hồ Hoàn Kiếm lập tức cuốn hút sự chú ý của đông đảo các nhà sử học, văn hóa, kiến trúc... và cả cộng đồng. Đơn giản vì cột mốc “km số 0 Hà Nội” lại chọn vị trí bên hồ Hoàn Kiếm vốn rất nhạy cảm cả về phương diện lịch sử, văn hóa... lẫn cảnh quan kiến trúc nơi đây.

Với nhã ý đi tìm cứ liệu để làm rõ ý nghĩa của cột Km số 0 nơi đô thị vốn chưa từng có ở nước ta chứ không riêng gì Hà Nội; lại muốn sáng tỏ cùng bạn đọc vấn đề vị trí đặt Km 0 Hà Nội ở chỗ nào quanh hồ Gươm rộng lớn cho thật xứng, nên tác giả bài viết sốt sắng tìm đến với Phó Giáo sư Hà Đình Đức. Ông luận giải: "Không gian văn hóa hồ Gươm tiêu biểu cho văn hóa ngàn năm Thăng Long - Hà Nội. Chính nơi đây dưới triều Lý Thánh Tông (1057) đã dựng tháp Báo Thiên là một trong bốn công trình kỳ vĩ thế kỷ XI. Suốt chiều dài 1000 năm khu vực hồ Hoàn Kiếm vẫn là vùng địa linh của Kinh đô Thăng Long xưa cũng như Thủ đô Hà Nội ngày nay.

Từ hồ Gươm, các con đường tỏa đi mọi miền Tổ quốc và từ mọi miền đất nước các con đường lại tụ họp về đây. Để kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, tôi xin trân trọng đề nghị UBND thành phố Hà Nội dựng một tháp "Hà Nội - Km 0" bằng đá quý Việt Nam tại khu vực hồ Gươm...". Đó là căn cứ lịch sử thuyết phục để tạo nên sự đồng thuận của các tầng lớp nhân dân về xây dựng Km 0 tại khu vực hồ Hoàn Kiếm. Còn căn cứ thực tiễn, vì sao bây giờ mới đặt cột Km 0 ở Hà Nội và việc làm đó nhằm mục đích gì?

Phó Giáo sư Hà Đình Đức dẫn câu chuyện thực tế, mỗi khi du khách thập phương đến hay rời khỏi Thủ đô thường nói: "Cách Hà Nội 60, 40km… hay đến Hà Nội rồi đều mang tính phương hướng". Cách nói đó chỉ là ước lệ lấy Bưu điện Bờ Hồ làm chuẩn chứ có cột mốc chính xác nào đâu mà nói năm chục hay ba chục km về đoạn đường còn lại. Nghĩa là Km 0 đặt gần Bưu điện Bờ Hồ như một nhu cầu tự nhiên, là điểm chuẩn để tính khoảng cách tới những địa phương khác mà thôi.

Quảng trường Lý Thái Tổ - nơi hội tụ nhiều tiêu chí cho việc xây dựng cột mốc “Hà Nội - Km 0”.

Nhiều người chưa biết ý tưởng ban đầu của Phó Giáo sư Hà Đình Đức về tháp "Hà Nội-Km 0" cần khoảng 4 đến 6m², cao 3m, đặt bên Bờ Hồ góc đường Đinh Tiên Hoàng và Hàng Khay. Sau nhiều lần nghiên cứu, sửa đổi ngọn tháp này có dáng hình hộp vuông, mỗi cạnh 40 cm x 40 cm, cao khoảng 1,8m. Bốn mặt đều khắc lôgô, điền dòng chữ "Thăng Long-Hà Nội 1010-2010" và "Hà Nội-Km 0". Tất cả đặt trên bậc tam cấp bằng ba vòng tròn, đường kính tương ứng khoảng 1m, 1,6m và 2m bằng đá quý. Ông cũng đề xuất, cần tổ chức cuộc thi chọn mẫu thiết kế đẹp cho công trình này.

Đó là ý tưởng ban đầu và các tiêu chí cần có đối với “Hà Nội-Km 0” như Phó Giáo sư Hà Đình Đức đề xuất. Tuy vậy, hình hài cột mốc đó thế nào và đặt ở đâu thì vẫn là một câu hỏi, cho đến khi anh Hồng Thanh Quang góp ý: "Dựng Km 0 trên thềm quảng trường trước tượng đài Vua Lý Thái Tổ là hay hơn cả, nơi đây không gian rộng hướng ra Tháp Rùa rất đẹp. Nên xây đơn giản để du khách tiện tham quan, chụp ảnh lưu niệm...". Đó là một phương án rất có niềm tin. Và thực tế, khi loạt bài viết về kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội được đăng tải, đồng chí Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo bày tỏ đồng tình ủng hộ đề xuất giàu ý nghĩa mà Báo CAND đã nêu.

Mới đây, vẫn với tâm nguyện đó, Phó Giáo sư Hà Đình Đức phấn khởi nhận được ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thế Thảo về việc xây dựng cột Km 0. Tại Văn bản 1779/VP-VX ngày 24/5/2012 của Văn phòng UBND thành phố, Chủ tịch thành phố yêu cầu: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch chủ trì phối hợp với Sở Quy hoạch Kiến trúc đề xuất giải quyết đề nghị về việc xây dựng “Hà Nội-Km 0” như đề xuất của Phó Giáo sư Hà Đình Đức, báo cáo UBND thành phố.

Theo kiến trúc sư Nguyễn Thúc Hoàng, điểm đặt Km 0 trước tượng đài Vua Lý Thái Tổ là khả dĩ, vừa có không gian rộng, vừa gần bưu điện, giáp với UBND thành phố Hà Nội, được mọi nhẽ. Đặt ở đó không ảnh hưởng gì tới cảnh quan mà còn tạo thêm sự cuốn hút du khách của khu vực tượng đài.

Về cấu trúc Km 0, nên làm đơn giản như kiểu của Pháp, chỉ bằng một tấm đồng hình tròn (hoặc vuông) có khắc biểu trưng, để ai đến đều có thể bước lên chụp ảnh, chiêm ngưỡng thích thú mà không chiếm không gian. Đấy cũng là những tiêu chí cơ bản về cột Km 0 đã nhận được sự đồng thuận của nhà sử học Dương Trung Quốc, Giáo sư Vũ Khiêu, Giáo sư Lê Văn Lan cùng nhiều nhà văn hóa lịch sử khác về một công trình không lớn nhưng ghi dấu ấn 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, mà người dân đang mong đợi