Chuyện “già néo” suýt “đứt dây” ở khu đất "vàng" 22 Hàng Bài

Lai lịch khu đất "vàng" của gia đình cụ Hoàng Đình Trung

Cụ Hoàng Đình Trung vốn là cán bộ UBND phường Hàng Bài, từng tham gia kháng chiến ở Thủ đô, là cán bộ tiền khởi nghĩa, có công với cách mạng, đồng thời là cha của liệt sĩ Hoàng Quốc Anh. Cuối những năm 50, đầu những năm 60 thế kỷ trước, cụ được chính quyền cấp 20m² tầng 2, tại số nhà 22 Hàng Bài, Hà Nội. Thời điểm đó, đất đai còn trống nhiều nên khi các con đã lớn, cụ dần sử dụng cả diện tích tầng 1 và phát triển thêm một số diện tích nữa. Khi các con có gia đình riêng, cụ phân "ô" chia cho từng người để sinh sống.

Sau nhiều năm ăn ở ổn định, ngày 6/1/2000, cụ Hoàng Đình Trung được Nhà nước bán nhà theo Nghị định 61/CP, cấp sổ đỏ cho diện tích 20m² tầng 2 và 32,7m² tầng 1; con trai cụ là hộ ông Hoàng Quốc Cường được UBND phường xác nhận có diện tích 13,1m² tại tầng 2, đã ăn ở ổn định lâu dài.

Như vậy, trong 5 hộ gia đình của cụ Hoàng Đình Trung, chỉ có 2 chủ sử dụng đất, số diện tích còn lại, cụ Trung chia cho các con. Sau khi có quyết định phê duyệt dự án xây dựng Trung tâm thương mại - văn phòng -  nhà ở, ngày 28/10/2005, tổ công tác do UBND phường Hàng Bài, Cảnh sát khu vực và Công ty kinh doanh nhà Hoàn Kiếm lập biên bản kiểm tra tình hình đất như sau: Hộ cụ Hoàng Đình Trung 21,72m² tại tầng 1 phía Hàng Bài và 22,7m² tầng 2; hộ ông Hoàng Quốc Tùng có 29,43m² tầng 1 bên trong; hộ ông Hoàng Quốc Dụ có 22,87m² tầng 2 mặt Hàng Bài; hộ ông Hoàng Quốc Định, vị trí phía trong tầng 2 diện tích 32,87m²; hộ ông Hoàng Quốc Cường 13,1m² tầng 2. Tất cả gồm hơn 51m² tầng 1, hơn 91m² tầng 2 bao gồm cả có sổ đỏ và không sổ đỏ.

Cụ Hoàng Định Trung kí biên bản nhận tiền đền bù.

Cuộc tranh cãi kéo dài 7 năm giữa các hộ dân và chủ đầu tư

Tháng 11/2004, khu đất được UBND TP Hà Nội quyết định thu hồi để thực hiện dự án xây dựng Trung tâm thương mại - văn phòng - nhà ở tại 22-24 Hàng Bài và 25-27 Hai Bà Trưng. Trong tổng diện tích hơn 4.000m² của khu đất, có 3.776m² do Công ty Nhựa Hà Nội thuê của thành phố (đã được giải phóng mặt bằng do doanh nghiệp di dời đi nơi khác) và gần 300m² là diện tích của 17 hộ dân sinh sống tại đây.

Trải qua 7 năm được UBND TP Hà Nội cấp phép triển khai với hàng chục cuộc thương thảo giữa chủ đầu tư với các hộ dân sống trên địa bàn. Đứng trước áp lực về tiến độ thực hiện dự án, chủ đầu tư đã bỏ ra nhiều năm, nhiều lần nâng mức đền bù lên nhằm thuyết phục các hộ dân tự nguyện bàn giao đất.

Khung giá đất của khu vực này được TP Hà Nội quy định chỉ dao động quanh 70 - 80 triệu đồng/m² nhưng do các hộ dân không đồng ý nên dùng dằng. Công ty CP Thời đại mới T&T (Công ty T&T) đã nâng giá đền bù lên mức "kỷ lục": 500 triệu đồng/m² cho diện tích tầng 1 - thông tầng, 300 triệu đồng/m² cho đất tầng 1 không có nóc và 200 triệu đồng/m² cho tầng 2.

Không lâu sau khi mức đền bù "kỷ lục" được đưa ra, 15 chủ sử dụng đất đồng ý bàn giao mặt bằng. Nhưng hai hộ dân còn lại là cụ Trung và ông Cường (gồm 5 sổ hộ khẩu) vẫn kiên quyết từ chối với nhiều lí do khác nhau.

Trước nhiều luồng thông tin cho rằng hai hộ dân muốn được đền bù 1 tỷ đồng/m², chủ đầu tư bấm bụng đưa ra phương án bồi thường 60 tỷ đồng cho diện tích hơn 51m² tầng 1 và hơn 91m2 tầng 2 (có nghĩa là mỗi mét vuông mặt bằng kể cả đất có sổ đỏ lẫn đất tự phát triển, được đền bù 1 tỷ đồng trở lên). Tuy nhiên, gia đình cụ Hoàng Đình Trung và gia đình ông Hoàng Quốc Cường vẫn không chịu di dời.

Dự án tiếp tục bị "đắp chiếu" đồng nghĩa với việc một góc diện mạo của Thủ đô nói chung, của quận Hoàn Kiếm nói riêng cũng bị lem nhem, thiệt hại về tài sản không nhỏ.

Sở dĩ không có được sự đồng thuận bởi phía bên chủ đầu tư thì cho rằng gia đình đưa ra mức giá quá cao và vô lí, bản thân gia đình cũng không chứng minh được bất cứ giao dịch nào thành công trên địa bàn với mức giá cao như vậy. Còn phía các hộ gia đình, họ lại có cái lí khác khi cho rằng dự án trên không thuộc các dự án nhóm A (an ninh, quốc phòng, công cộng) nên không thuộc diện Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng. Nếu muốn thu hồi, nhà đầu tư phải thỏa thuận đền bù với dân.

Cứ nhùng nhằng như vậy, suốt 7 năm trời, hai bên "co kéo" nhau, bỏ mặc cho khu đất bỏ hoang hóa, cỏ dại mọc đầy. Khi chủ đầu tư và hai hộ dân không thể tìm được "tiếng nói chung", UBND quận Hoàn Kiếm phải vào cuộc với quyết định cưỡng chế thu hồi.

Phương châm giải quyết đúng của UBND quận Hoàn Kiếm

Trong vụ việc này, phương châm chỉ đạo xuyên suốt và nhất quán của UBND quận Hoàn kiếm là thực hiện Quyết định 7774 QĐ - UB ngày 17/11/2004 của UBND TP Hà Nội (về việc thu hồi đất tại 22-24 Hàng Bài và 25-27 Hai Bà Trưng để xây dựng trung tâm thương mại, văn phòng và nhà ở tái định cư tại chỗ); vận dụng các chính sách để mang lại lợi ích cao nhất có thể đươc cho người dân bị thu hồi đất. Với phương châm này, cần ghi nhận những việc làm rất có tâm của UBND quận Hoàn Kiếm.

Khu đất "vàng" 22 Hàng Bài.

Từ Chủ tịch Hoàng Công Khôi (nay là Bí thư Quận ủy Hoàn Kiếm) đến Chủ tịch Vũ Văn Viện, nhất là Phó Chủ tịch Thường trực UBND quận - ông Lâm Quốc Hùng (người được giao nhiệm vụ trực tiếp giải quyết việc này) đã tổ chức hàng chục cuộc họp tổ dân phố, gặp gỡ, trao đổi với các hộ dân và doanh nghiệp để vận động các hộ dân nhận tiền đền bù và thực hiện di dời. Mấy năm vận động theo hướng này không đạt được kết quả, lãnh đạo UBND quận Hoàn Kiếm còn "nhờ" những người có uy tín thuyết phục, giải thích cho các hộ dân hiểu rõ về pháp luật và lợi ích trong việc thực hiện Quyết định 7774 của UBND TP Hà Nội.

Chính UBND TP Hà Nội trong công văn trả lời gia đình cụ Hoàng Đình Trung ngày 14/6/2011 cũng ghi rõ "UBND quận Hoàn Kiếm ban hành Quyết định số 424 và 425 ngày 2/3/2011 áp dụng biện pháp cưỡng chế để thi hành quyết định thu hồi đất, giải phóng mặt bằng đối với gia đình cụ Trung và gia đình ông Cường là đúng trình tự, thủ tục và đúng quy định của pháp luật.

Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với gia đình do UBND quận Hoàn Kiếm phê duyệt chưa chính xác (việc bố trí mua nhà tái định cư theo từng hộ gia đình có sổ hộ khẩu cho gia đình cụ Trung là không chính xác, việc quy đổi diện tích gác xép và diện tích cơi nới của gia đình cụ Trung thuộc diện phải di dời dẫn tới việc bố trí tái định cư tầng 2 căn hộ với diện tích 59,84m² là không phù hợp với quy định của Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 29/8/2008 của UBND TP Hà Nội nhưng có lợi cho gia đình cụ (phóng viên nhấn mạnh). Nếu gia đình cụ không chấp nhận phương án, yêu cầu UBND quận Hoàn Kiếm áp dụng biện pháp cưỡng chế thu hồi nhà, đất, giải phóng mặt bằng theo đúng quy định của pháp luật.

Đồng thời, UBND thành phố cũng đã có Văn bản số 4748/UBND-TNMT yêu cầu UBND quận Hoàn Kiếm tiếp tục thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án Trung tâm thương mại, văn phòng và nhà ở tái định cư tại chỗ 22-24 phố Hàng Bài và 25-27 phố Hai Bà Trưng theo đúng quy định, báo cáo kết quả về UBND thành phố trước ngày 15/7/2011.

Ngay trong buổi họp báo chiều 7/7 của UBND quận Hoàn Kiếm công bố thời hạn cưỡng chế thu hồi đất của gia đình cụ Hoàng Đình Trung vào ngày 12/7, lãnh đạo quận Hoàn Kiếm vẫn chỉ đạo UBND phường Hàng Bài "Tích cực tiếp xúc, vận động các hộ gia đình trên tự nguyện di dời, bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư" - tức là đến cuối cùng "còn nước còn tát" mong mang lại lợi ích cao nhất có thể được cho các hộ dân. Bởi lẽ, nếu bị cưỡng chế theo quy định của pháp luật, phía gia đình cụ Trung sẽ bị thiệt hại rất nhiều.

Cụ thể, ngoài các căn hộ tái định cư, hộ cụ Nguyễn Đình Trung được hưởng 1,55 tỷ đồng, hộ ông Hoàng Quốc Định được 927 triệu, hộ ông Hoàng Quốc Dụ được 670 triệu, hộ ông Hoàng Quốc Tùng 1,3 tỷ và hộ ông Hoàng Quốc Cường 227 triệu. Số tiền này thấp nhiều lần so với thỏa thuận đền bù, tự nguyện di dời. Cuối cùng các hộ trong gia đình cụ Hoàng Đình Trung đã "nghe ra", trong buổi UBND phường Hàng Bài vận động cuối cùng vào tối 11/7 (đêm trước khi cưỡng chế).

Câu chuyện thu hồi khu đất "vàng" 1 tỷ đồng/m² nhùng nhằng 7 năm đã kết thúc một cách khá êm đẹp. Âu cũng là một bài học kinh nghiệm trong việc đền bù, giải phóng mặt bằng cho nhiều trường hợp ở Hà Nội cũng như nhiều địa phương khác