Dành 8.000 tỷ đồng cho học sinh, sinh viên vay vốn
Ngày 28/1, tại Hà Nội, dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân, liên Bộ, ngành GD&ĐT, Tài chính, Lao động - Thương binh và Xã hội và Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đã tổ chức hội nghị sơ kết 3 tháng thực hiện Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với học sinh, sinh viên (HSSV).
Có thể khẳng định, chính sách tín dụng mới này đã thực sự đi vào cuộc sống và những tác động tích cực của nó đã giúp cho hàng trăm nghìn sinh viên có thêm cơ hội tốt hơn để học tập, có thêm tiền để trang trải những sinh hoạt tối thiểu. Với HSSV nghèo, được như thế có lẽ không còn gì tốt hơn.
Vẫn còn tình trạng vay vốn không đúng mục đích, không đúng đối tượng
Để kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện cho HSSV vay vốn, thời gian qua, các Bộ, ngành đã khẩn trương kiểm tra thực tế tại 2 huyện Tĩnh Gia, Yên Định của tỉnh Thanh Hóa và 2 huyện Phù Ninh, Tam Nông của tỉnh Phú Thọ; đối tượng mà đoàn kiểm tra liên ngành hướng tới là 4 xã với 24 hộ vay vốn, 4 cơ sở đào tạo.
Kết quả, các hộ cho vay đều đúng đối tượng và đã được bình xét từ thôn bản, có người vay đủ điều kiện nhưng không được vay vốn. Các cơ sở đào tạo đã xác nhận cho HSSV nhanh chóng, thuận tiện. Sở GD&ĐT cũng đã kiểm tra trực tiếp tại 20 trường, 371 hộ gia đình và cơ bản đều đúng đối tượng, đúng mục đích.
Nhưng để quản lý được số tiền khổng lồ đó quả không dễ, bởi theo NHCSXH thì qua kiểm tra theo kênh của các chi nhánh NHCSXH, có 458 hộ gia đình thuộc 154 xã không thuộc đối tượng được vay vốn (chiếm tỷ lệ 1% số hộ được kiểm tra), do việc xác nhận đối tượng vay chưa chuẩn xác của UBND cấp xã và có 10 hộ gia đình sử dụng vốn sai mục đích (NHCSXH đã phải kiến nghị không tiếp tục giải ngân kỳ tiếp theo và thu hồi trước hạn đối với hơn 400 hộ gia đình).
Cũng theo tính toán của NHCSXH thì nguồn vốn cho vay sẽ tăng trưởng dần qua các năm và khả năng sẽ lên tới hơn 25 ngàn tỷ đồng (chưa tính đến quy mô đào tạo được mở rộng và tăng trưởng), sau đó mới đến chu kỳ trả nợ đầu tiên mà chưa có thu lãi, nên sẽ làm tăng nguồn cấp bù từ kinh phí Nhà nước.
Còn theo đánh giá từ Bộ GD&ĐT thì vẫn còn 24 trường không xác định được số lượng HSSV đã vay vốn, do chưa tổ chức theo dõi số lượng HSSV; số HSSV đi học nghề có thời hạn đào tạo dưới 1 năm và HSSV ở miền núi, Tây Nguyên vay vốn còn rất thấp. HSSV rất đông, nhưng mẫu giấy xác nhận chưa thống nhất, thời gian xác nhận chưa quy định cụ thể và chưa cụ thể đối tượng cho vay, đã gây khó khăn trong quản lý, giám sát nguồn vốn.
Phải rà soát lại đối tượng và quy trình cho vay
Một tin vui đối với HSSV là năm 2008, nguồn vốn cho vay dự kiến là 8.000 tỷ đồng và thời gian tới, Nhà nước sẽ huy động vốn của dân thông qua việc phát hành trái phiếu Chính phủ để tạo nguồn vốn dài hạn, ổn định; phấn đấu tạo nguồn vốn cho quay vòng đối với chương trình này ở mức từ 25 - 30 ngàn tỷ đồng.
Về phía Bộ GD&ĐT yêu cầu HSSV năm thứ nhất ngoài giấy xác nhận phải có bản sao công chứng giấy báo trúng tuyển và phải cụ thể các loại đối tượng cho vay; Bộ sẽ giao cho các trường trong giấy báo nhập học có phần thông báo chính sách ưu đãi vay vốn tín dụng đối với HSSV.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đánh giá cao kết quả phối hợp của ba cơ quan là Bộ Tài chính, Bộ GD&ĐT và NHCSXH. Chương trình này đã đạt được những kết quả mang ý nghĩa chính trị rất lớn. Phó Thủ tướng chỉ đạo, thời gian tới phải rà soát lại đối tượng và quy trình cho vay.
Theo đó, đối với những sinh viên học ngành sư phạm, mức cho vay chỉ khoảng chừng 600-620 nghìn đồng/tháng, thay vì mức bằng chung là 800 nghìn đồng/tháng như hiện nay, vì những sinh viên này đã không phải đóng học phí, nên số tiền này nên trừ đi để giảm gánh nặng cho ngân sách.
Ngoài ra, cơ cấu cho vay đối với từng cấp học như ĐH, CĐ, TCCN phải cân đối lại cho hợp lý. Khi cho vay, cần phải tính đến khả năng hoàn trả. Trước khi các em ra trường, năm cuối cùng, phải làm một cam kết với NHCSXH sẽ trả nợ sau khi ra trường bằng việc làm của mình. Vịêc này phải làm khẩn trương, vì số HSSV vay lần đầu sắp ra trường.
Mẫu cam kết phải phù hợp, và thực hiện muộn nhất vào cuối tháng 2, đầu tháng 3/2008, gửi về các trường, thăm dò ý kiến đóng góp hoàn chỉnh để thống nhất công bố vào giữa tháng 3/2008.
Phó Thủ tướng chỉ đạo: Sau khi đã cho vay, NHCSXH phải gửi thông tin về các trường, và trong quá trình học, nếu em nào không đóng học phí, thì nhà trường cũng phải đưa thông tin quay trở lại NHCSXH. Thời gian tới, Bộ LĐTB&XH cần phải thông báo về chính quyền cấp xã. Nếu nơi nào cho vay sai, chính quyền xã sẽ phải bù lại số tiền vi phạm