Đến với văn hoá đất Tổ để nuôi dưỡng tâm linh

07:20 18/04/2005
Đã 84 tuổi nhưng ông rất  dí dỏm, hồn hậu và tinh anh lạ thường. Năm 1985, ông đã được trao tặng giải thưởng Hùng Vương lần thứ nhất với tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương". Ông là nhà nghiên cứu văn hoá dân gian Nguyễn Khắc Xương và cũng là con trai cả của thi sĩ Tản Đà.

Ông nói về tác phẩm "Truyền thuyết Hùng Vương": Tác phẩm của tôi không chỉ giới thiệu, công bố truyền thuyết Hùng Vương mà còn xới lên tầng ý nghĩa ẩn sâu trong những truyền thuyết đó. Ai cũng biết câu chuyện Lang Liêu dâng vua bánh chưng, bánh dày nhưng gói bánh, giã bánh ở đâu, vì sao lại có thứ bánh tượng trưng cho Trời - Đất đó thì tôi đã lý giải được.

Hay như chi tiết Vua Hùng lập lầu kén rể cho Công chúa Ngọc Hoa, cuộc chiến giữa Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là để nói về hôn nhân thời cổ của cư dân nông nghiệp. Nhiều chi tiết tôi khám phá ra bắt nguồn từ trò chơi rước lúa. Như vậy, "Truyền thuyết Hùng Vương" đã đề cập tới tư duy, phương pháp luận về mối quan hệ giữa truyện kể dân gian và các trò diễn xướng.

- 18 đời Vua Hùng Vương sống trong hơn 2000 năm, bằng những cứ liệu khoa học trong dân gian, ông giải thích hiện tượng này như thế nào?

Ông Nguyễn Khắc Xương: 18 đời Vua Hùng phải được hiểu là 18 vương triều cùng thuộc Vua Hùng. Mỗi vương triều có nhiều vua, nhưng cùng lấy tên theo vua đầu tiên. Mỗi đời Hùng Vương lại có nhiều đời vua khác nữa. Điều này có trong  bản Ngọc Phả được soạn từ thời Lê Đại Hành tên là "Thiên phúc nguyên niên", câu kết trong Ngọc Phả có viết: "Trở nên 18 ngành đời nhà Hùng, tỉ phù trị vì ở trong hòm Thái Bảo là 180 đời đế vương thống nhất non sông".

Về với đất Tổ.

- Cuốn "Truyền thuyết Hùng Vương" của ông tái bản năm 2005 sẽ có thêm 16 truyện. Vậy đó có phải là những tích truyện mà trước đây chưa được khám phá?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Tôi đã cố gắng để bổ sung những tư liệu mới như sự tích mới về mẹ Âu Cơ đẻ 100 trứng nở thành 100 người con trai, có cả tên những người con này. Rồi có truyền thuyết nói về công tác trị thuỷ thời Hùng Vương, về cuộc xung đột vũ trang Vua Hùng và Thục Chúa.

- Thưa ông, bài thơ "Thề non nước" của thi sĩ Tản Đà có liên quan gì đến nền văn hoá này?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Năm 1918, cha tôi tới thăm một người bạn là Dương Tự Nhu (con trai của nhà thơ Dương Khuê) ở Sơn Vi (Phú Thọ) và được người bạn này đưa lên viếng Đền Hùng.

Tại đây, ông đã làm đôi câu đối tặng "Có tông, có tổ, có tổ có tông, tông tổ, tổ tông, tông tổ cũ. Còn nước, còn non, còn non còn nước, nước non non nước, nước non nhà". Sau đó, bài "Thề non nước" ra đời như một tấm lòng dâng lên Vua Hùng.

- Ông đánh giá thế nào về ý thức của thế hệ ngày nay trong việc gìn giữ và phát huy văn hoá quý báu này? Cần phải làm gì để cho những giá trị văn hoá này lan toả mạnh mẽ, dày dặn hơn nữa?

Ông Nguyễn Khắc Xương: Đến với văn hoá cội nguồn là cách tốt nhất để nuôi dưỡng tâm linh và giữ vững bản lĩnh người Việt Nam. Văn hoá Hùng Vương sẽ còn ẩn chứa nhiều bất ngờ. Đã có nhiều người nghiên cứu tìm hiểu về văn hoá Hùng Vương nhưng người đi sâu được còn ít. Theo tôi, phải xây dựng trong nhân dân tư tưởng tôn trọng và tìm đến văn hoá truyền thống ở bất cứ nơi nào.

Phải giáo dục và giới thiệu những hình thức văn hoá đặc thù của Phú Thọ cho lớp trẻ. Cần khôi phục lại làn điệu xoan - ghẹo. Tôi buồn lắm khi tại các xã, dù là cái nôi của điệu hát này nhưng thôn nữ, trai tráng không biết hát xoan thì ai là người lưu truyền điệu hát này. Tôi đang dồn tâm huyết để làm cuốn "Tổng tập văn hoá dân gian đất Tổ". Không biết có còn kịp không?

Thảo Phương (thực hiện)

Đầu tháng 4/2026, Báo CAND liên tiếp tiếp nhận đơn kêu cứu từ nhiều thân nhân của 17 nạn nhân tử vong trong vụ đắm tàu du lịch Phương Đông 5 xảy ra ngày 26/2/2022 tại vùng biển Cửa Đại, TP Hội An, tỉnh Quảng Nam cũ, nay là TP Đà Nẵng.

Giữa một thế giới đang biến động nhanh, nơi nhiều mối quan hệ quốc tế dễ bị tác động bởi khác biệt lợi ích và cạnh tranh chiến lược, việc duy trì ổn định một quan hệ vừa sâu rộng vừa phức hợp là thước đo bản lĩnh và tầm nhìn. Quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: không tuyệt đối hóa khác biệt, không giản đơn hóa hợp tác, mà đặt tổng thể quan hệ trong một phương thức xử lý hài hòa, nhất quán và có kiểm soát. Chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân là dịp để tiếp tục khẳng định và làm rõ hơn phương thức đó.

Theo số liệu từ Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội, sau 3 ngày mở cổng hệ thống đăng ký trực tuyến, đã có 57.000 thí sinh đăng ký, đạt tỷ lệ 38,9% so với tổng số học sinh tốt nghiệp THCS. Việc nhiều học sinh chưa đăng ký nguyện vọng trên hệ thống cho thấy tâm lý thận trọng của các em và gia đình trước kỳ thi nhiều áp lực này.

Chiều 13/4, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Đà Nẵng cho biết đang giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với các đối tượng Chang Heng Kit (SN 1986), Lei Wai Nga (SN 1987, quốc tịch Trung Quốc) và Đinh Văn Hùng (SN 1996, trú tỉnh Quảng Ninh) về hành vi “Tổ chức đánh bạc”; đồng thời đang tiếp tục điều tra, xử lý nhiều đối tượng có liên quan.

Đương kim Thủ tướng Hungary Viktor Orban đã chính thức thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử trước đảng đối lập Tisza do ông Peter Magyar lãnh đạo. Diễn biến này không chỉ khép lại thời kỳ 16 năm dưới sự dẫn dắt của đảng Fidesz mà còn mở ra chương mới với cả cơ hội và thách thức cho quốc gia châu Âu này.

Trong bối cảnh giao thông đô thị ngày càng đông đúc, ý thức của người tham gia giao thông đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo TTATGT. Tuy nhiên, thực tế hằng ngày trên nhiều tuyến đường, hành vi điều khiển phương tiện đi ngược chiều vẫn diễn ra bất chấp nỗ lực của lực lượng CSGT với những mức xử phạt tăng nặng. Những hành vi tưởng chừng nhỏ nhặt này không chỉ vi phạm luật giao thông mà còn là nguyên nhân tiềm ẩn dẫn đến nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng.

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Báo CAND có đăng tải bài viết “Trăm kế ngụy trang tuồn xăng dầu qua biên giới ở Quảng Trị” phản ánh tình trạng một số đối tượng sử dụng nhiều chiêu thức để cố tình vận chuyển trái phép xăng dầu qua biên giới. Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đã có chỉ đạo, cơ quan chức năng đã vào cuộc, nhưng tình trạng buôn lậu xăng dầu vẫn tiếp diễn.

Ngày 13/4, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết xét nghiệm PCR do Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) triển khai đã xác định tác nhân gây ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây là Salmonella enteritidis. Kết quả này tiếp nối kết quả phân lập vi khuẩn từ mẫu phân của các học sinh nghi ngộ độc thực phẩm do Bệnh viện Nhân dân Gia Định thực hiện trước đó.

Sau gần 1 năm triển khai thi công, dự án nâng cấp, mở rộng đường Nguyễn Gia Thiều (phường Phú Xuân, TP Huế) có tổng mức đầu tư hơn 187,6 tỷ đồng vẫn còn ngổn ngang. Mặc dù đơn vị chủ đầu tư dự án đã thực hiện các giải pháp, đốc thúc đơn vị thi công, song vì vướng giải phóng mặt bằng khiến tiến độ dự án này bị ảnh hưởng.

Đám cháy bùng phát và nhiều tiếng nổ xảy ra tại sân nhà một người dân trên đường Trương Thị Ngào, phường Trung Mỹ Tây TP Hồ Chí Minh khiến 14 xe gắn máy của công nhân bị cháy trơ khung sắt…

Có những sự chuyển biến khó có thể đong đếm bằng thời gian, mà bằng sự thay đổi trong tư tưởng, ánh mắt, lời nói và cả hành động. Đến thực tế tại trại giam Vĩnh Quang một ngày tháng 4 oi ả, điều khiến chúng tôi đặc biệt chú ý không phải là những lớp cửa sắt kiểm soát nghiêm ngặt hay những bờ tường thép gai kiên cố mà là hình ảnh những phạm nhân người Việt thao tác trên máy may một cách thuần thục, hay những phạm nhân nước ngoài nói tiếng Việt rất sõi, gọi các cán bộ quản giáo bằng thầy và rưng rưng khi nói lời cảm ơn.

Trong điều kiện địa hình rừng núi phức tạp, vụ cháy xảy ra ban đêm, các lực lượng đã tổ chức trinh sát, xác định hướng cháy, nguồn nước, triển khai đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, sau hơn 3 giờ nỗ lực, đám cháy được dập tắt hoàn toàn, bảo vệ an toàn khoảng 50 ha rừng trồng và khu vực dân cư.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文