Di vật liệt sỹ và hành trình trở về với thân nhân

Việc trở về của những di vật sau nhiều năm bôn ba bên kia bán cầu và nỗ lực tìm thân nhân liệt sỹ không nằm ngoài mục đích xoa dịu nỗi đau chiến tranh. Cuộc hạnh ngộ giữa những người từng ở bên kia chiến tuyến với thân nhân liệt sỹ diễn ra vào dịp kỷ niệm 66 năm Ngày Thương binh - Liệt sỹ, 40 năm quan hệ Việt Nam - Australia.

“Những linh hồn phiêu bạt”

“Những linh hồn phiêu bạt” là dự án do các cựu chiến binh Australia và New Zealand thực hiện. Dự án này thuộc nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu xung đột vũ trang và Xã hội của Australia, Đại học New South Wales. Mục đích của dự án là chuyển cho Việt Nam những thông tin mà Australia đang lưu giữ liên quan đến việc xác định danh tính và những địa điểm chôn cất các chiến sỹ Việt Nam trong những cuộc đụng độ với quân đội Australia và New Zealand. Ngoài ra, dự án cũng nhằm trả lại thân nhân liệt sỹ các di vật cá nhân.

Chúng tôi được biết, dự án này cung cấp những thông tin của từng trận đánh có sự tham gia của quân đội Australia hoặc New Zealand; vị trí chôn cất hơn 3.790 liệt sỹ. Điều đặc biệt là trong đó có thông tin về vị trí chôn cất chính xác 500 liệt sỹ (độ chính xác từ 100 đến 150m).

Trong các ngày 28/7 - 5/8, các cựu chiến binh Australia và New Zealand mang theo bộ sưu tập gồm các tài liệu, hiện vật như: các lá thư thu thập ở chiến trường Bình Định, Phước Tuy (nay là Bà Rịa - Vũng Tàu), Biên Hòa, Long Khánh; 40 bức phác họa bút chì thu thập tại chiến trường Long Tân ngày 18 và 19/8/1966; tấm ảnh bà mẹ Phan Thị Diễn, 59 tuổi ở Quảng Ngãi; chiếc nhẫn của liệt sỹ Nguyễn Văn Sang, thuộc K9, D440/C3, Tiểu đoàn 445; bức ảnh một chiến sỹ quân y hy sinh ngày 18/8/1968 tại tỉnh Phước Tuy, ở vùng núi Định và núi Tóc Tiên...

Được biết, lịch trình của đại diện dự án “Những linh hồn phiêu bạt” tại Việt Nam sẽ là: Ngày 28/7, gặp gỡ các thân nhân liệt sỹ tại huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang. Tại đây, sẽ có một cuộc triển lãm trưng bày các di vật; ngày 29/7, đại diện dự án làm việc với Hội Cựu chiến binh Việt Nam và tặng bản DVD các tài liệu, kỷ vật; ngày 30/7 tặng Bảo tàng Đồng Nai 40 bức họa bút chì trận Long Tân; ngày 5/8 tặng các bức thư cho cựu chiến binh và thân nhân liệt sỹ tại TP Quy Nhơn, Bình Định.

Như vậy, trong lần trở lại Việt Nam này, các cựu chiến binh Australia và New Zealand sẽ trao lại những tài liệu, di vật phía Việt Nam. Trong phần trao nhận này, có những tài liệu, di vật được trao trực tiếp cho thân nhân liệt sỹ. Số phận của những tài liệu, hiện vật của các chiến sỹ Quân đội nhân dân Việt Nam sau mấy chục năm bôn ba đã trở về đất mẹ, trở về vòng tay của người thân. Trong bài viết nhỏ này, chúng tôi xin giới thiệu sơ lược về những tài liệu, di vật của các liệt sỹ đang rất cần được xác định danh tính. Hy vọng qua đây, các cựu chiến binh, thân nhân liệt sỹ sẽ biết để phối hợp tìm danh tính liệt sỹ cũng như người thân của họ để cuộc hạnh ngộ thêm ấm áp.

Một tài liệu trong dự án “Những linh hồn phiêu bạt” trao trả cho Việt Nam.

Chiếc nhẫn của chiến sỹ Nguyễn Văn Sang

Ngày 9/12/1970, một trung đội thuộc Đại đội ba, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn Hoàng gia Australia xảy ra đụng độ với bộ đội Việt Nam tại làng Xuyên Mộc, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Phước Tuy (nay là Bà Rịa - Vũng Tàu). Sau trận đánh, binh lính Australia tìm được một chiếc nhẫn vàng và một số tài liệu của người chiến sỹ hy sinh. Xác định tài liệu này của chiến sỹ Nguyễn Văn Sang, sinh tại Quảng Ngãi, thuộc Đại đội K9, Tiểu đoàn D440 nhưng phục vụ cho Đại đội C3 D445, chức vụ: Tiểu đội phó. Tài liệu gồm: Bằng khen, chứng nhận đảng viên, chứng nhận thăng chức và một chiếc nhẫn vàng.

40 bức ký họa Long Tân

Ngày 18/8/1966, xảy ra cuộc đụng độ giữa Trung đoàn 275 Quân Giải phóng, Tiểu đoàn D445 với sự yểm trợ của các đơn vị hậu cần với Đại đội D, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn Hoàng gia Australia tại một đồn điền cao su Long Tân gần Núi Đất 2, thuộc tỉnh Phước Tuy (nay là Bà Rịa - Vũng Tàu). Ngày hôm sau, quân đội Australia trở lại đây và phát hiện một quyển sách trong túi của một chiến sỹ có kẹp 40 bức ký họa thể hiện cuộc sống của người chiến sỹ.

Một trong 40 bức họa quân đội Australia thu được tại Long Tân.

Bức ảnh chân dung chiến sỹ

Ngày 12/8/1968, hai chiến sỹ Quân Giải phóng Việt Nam rơi vào trận địa mai phục của các binh sỹ New Zealand thuộc Trung đội 3, Đại đội W, Tiểu đoàn 4RA/NZ ở vùng ven đường giữa núi Định và núi Tóc Tiên. Sau đó, binh sỹ New Zealand tìm thấy một đoạn phim âm bản. Sau khi tráng, thấy bức chân dung của chiến sỹ Quân Giải phóng Việt Nam (ảnh). Được biết, hiện vẫn chưa xác định được danh tính người chiến sỹ trong ảnh.

Và những bức thư

Mấy chục bức thư mà quân đội Australia và New Zealand đã thu thập được trong chiến tranh được dự án “Những linh hồn phiêu bạt” lưu vào CD. Rất nhiều lá thư trong số này xuất phát từ Bình Định. Đọc những lá thư này, người viết thấy rõ đây là những kỷ vật của người chiến sỹ trong chiến tranh. Đó là những câu chuyện tâm tình của những người bạn, người anh, người chị, người chiến sỹ với bạn bè, người thân của mình. Theo thông tin mà chúng tôi có được, hiện nay đã xác định được thân nhân cũng như chủ nhân của một số lá thư. Dự kiến, ngày 5/8 tại Bình Định sẽ có cuộc trao tặng thư giữa đại diện dự án “Những linh hồn phiêu bạt” và thân nhân liệt sỹ. Tuy nhiên, số lượng những lá thư vẫn còn nhiều.

Để biết thêm thông tin về chương trình, mời quý bạn đọc truy cập website: www.nhantimdongdoi.org