Diễn biến vẫn hết sức phức tạp
Cục Thú y cho biết, chỉ trong 3 ngày từ 14 tới 16/5 đã có thêm 18 xã phát sinh ổ dịch mới. Như vậy, toàn quốc hiện đã có 235 xã của 97 huyện thuộc 31 tỉnh đã có dịch lở mồm long móng (LMLM). Tổng số gia súc mắc bệnh là 10.944 con trâu, bò và 15.262 con heo. Số trâu, bò đã chết là 157 con, số heo là 10.449 con.
Trong báo cáo mới đây của Sở NN&PTNT tỉnh Lâm Đồng, nơi chịu ảnh hưởng nặng nhất của dịch, dù đã được khống chế cho tới nay đã tạm lắng xuống nhưng trong tuần qua vẫn có 1.176 con bò, trâu; 517 con heo mắc bệnh. Đến nay, đã có 46 xã thuộc 10 huyện thị trong tỉnh Lâm Đồng có gia súc mắc bệnh. Trong đó đã có 66 con trâu, bò và 7.844 con heo hoặc đã chết và bán chạy dịch.
Theo nhận định của Sở NN&PTNT Lâm Đồng, do mật độ chăn nuôi phát triển, do nhu cầu vận chuyển gia súc giữa các địa phương tăng lên làm cho khả năng lây lan dịch bệnh ngày càng tăng. Dịch năm nay đã tái phát ở những địa điểm cũ như: Đơn Dương, Bảo Lộc, Đạ Huoai, Lâm Hà, Đức Trọng…
Sở NN&PTNT Lâm Đồng cho rằng, dịch sẽ còn diễn biến phức tạp do hầu hết các huyện của địa phương đã bị nhiễm mầm bệnh trong môi trường và trong động vật lành tính. Thời tiết đang chuyển đổi sang mùa mưa, do lượng heo lớn không tiêu thụ được nhưng người dân ít dùng, do xuất tỉnh không được còn tồn nhiều tại các trang trại trong dân, những chuồng heo này được chăm sóc cầm chừng, bị bỏ đói nên rất dễ sinh bệnh. Mặt khác, do địa hình phức tạp có nhiều đường đi hiểm hóc, cán bộ thú y khó kiểm soát. Giá heo trong tỉnh rẻ "như cho" nên nhiều thương lái cố tình lẩn trốn, bằng nhiều thủ đoạn tìm cách đưa heo sang các tỉnh lân cận để tiêu thụ. Có 22 trạm, chốt kiểm dịch đang hoạt động trên địa bàn tỉnh nhưng do lực lượng quá mỏng, không có chức năng dừng phương tiện vận chuyển nên gặp nhiều khó khăn.
"Phủ" vaccine phòng LMLM: vấp kinh phí
Ông Phạm Văn Chung, Cục phó Thú y vùng TP Hồ Chí Minh cho rằng: Tại Lâm Đồng hiện tổng đàn có khoảng 500.000 con gia súc, trong đó số trâu, bò, dê, cừu là 130.000 con và heo là 350.000 con. Hiện tại, đàn gia súc được sử dụng vaccine của 2 hãng thuốc thú y Merial và Intervest. Giá vaccine cho heo là 6.000đ (type O), cho bò là 18.000đ. Việc tiêm phòng hiện vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Theo ông Chung là do nền chăn nuôi của ta nhỏ lẻ, manh mún, bà con nuôi gia súc không tập trung, thả rông. Đồng cỏ cho gia súc ăn rất thiếu nên nhiều khi vào những mùa nắng nóng, bà con nông dân đã đưa đàn trâu, bò sang Campuchia (khu vực miền Tây) để chăn thả; ở miền Trung, bò không có gì ăn đi lang thang, đây là nguy cơ nhiễm bệnh từ thú hoang dã. Đồng thời, khi đưa đàn bò di cư như vậy không thể chích ngừa được hết.
Với khoản tiền là 18.000đ/lần tiêm cho bò, mỗi năm phải tiêm ít nhất 2 lần, nếu 1 hộ có từ 30 - 50 con bò thì số tiền vaccine cũng đã lên tới hàng trăm nghìn đồng. Trong khi đó, kinh phí địa phương lại không thể bao cấp nổi cho toàn bộ các hộ chăn nuôi gia súc. Chỉ duy nhất tại TP Hồ Chí Minh và Hà Nội, bà con nông dân được miễn phí tiêm phòng trên bò và hỗ trợ 50% cho heo. Riêng tại Lâm Đồng, với tổng đàn là 500.000 con cả trâu, bò, dê, cừu, heo thì khoản kinh phí cho tiêm phòng vaccine cần sẽ lên tới 10 tỷ đồng. Ngân sách hiện có nhưng lại chưa có cơ chế chi tiêu.
Được biết, tỷ lệ tiêm phòng vaccine LMLM cho đàn trâu, bò trong cả nước mới chỉ đạt khoảng 15%. Trong khi đó, muốn khống chế được dịch bệnh thì tỉ lệ tiêm phòng vaccine trên tổng đàn trâu, bò phải đạt 85%.
Ông Bùi Quang Anh - Cục trưởng Cục Thú y cho biết, cả nước hiện có khoảng 40 triệu con gia súc. Nếu chỉ tiêm phòng cho lượng gia súc này thì số tiền đã lên tới khoảng 800 tỷ đồng. Do đó, để hỗ trợ cho các hộ chăn nuôi hiện nay, trước hết việc tiêm phòng cho gia súc sẽ có ngân sách Trung ương và địa phương bỏ ra trong năm nay, không bắt người dân đóng góp. Bình quân giá hỗ trợ là 75% giá trị thực của con vật. Tiêu độc khử trùng cũng vậy. Cái khó của bệnh này là không gây bệnh chết người nên việc làm tốt công tác khai báo khi phát hiện ổ dịch là vô cùng quan trọng nhằm bảo vệ cộng đồng chăn nuôi.
Tại TP Hồ Chí Minh, sau "sự kiện Nam Phong" có thương lái đem heo bệnh LMLM vào giết mổ bị phát hiện, đến nay tình hình đã ổn định trở lại. Lượng heo về TP có giảm hơn, khoảng 7.000 con/ngày. Tại các trạm kiểm dịch động vật, anh em làm việc luôn căng thẳng nhằm giám sát chặt chẽ. Heo từ tỉnh về xuống xe là được đếm đầu con và đóng dấu ngay. Nhiều thủ đoạn tinh vi nhằm đưa heo từ các tỉnh về TP đã bị phát hiện. Các trường hợp vận chuyển nhỏ lẻ bằng giỏ đều bị tịch thu.
Riêng về vaccine, TP Hồ Chí Minh luôn có dự án dự phòng cho dịch LMLM với số lượng đủ cho đàn gia súc trên địa bàn. Để tránh tình trạng giết mổ trái phép, ngoài những lò mổ được phép của TP, theo Quyết định 31 của UBND TP Hồ Chí Minh, TP chỉ chấp nhận một số lò mổ gia súc tư nhân nhưng phải trên dây chuyền "giết mổ treo". Theo đó, từ nay tới 15/6/2007, tất cả các lò mổ gia súc trong TP phải hoàn tất công trình dây chuyền này tại cơ sở của mình