Độc đáo tục tặng cá

09:20 18/02/2010
"Không biết tục ấy có từ khi nào, được bao năm rồi? Qua chỉ biết hồi mới lên năm lên sáu (5-6 tuổi) đã thấy những cô bác cận nhà, dân đi bạn, anh em ruột của ông già và chính ổng mỗi khi Tết đến thường sang thăm nhà và mọi người tặng nhau những bịch cá cơm khô".

Trong tiết trời se lạnh của những ngày đầu xuân mới, chúng tôi đến vui Tết với cư dân xóm chài Cù Lao Thượng, Cù Lao Hạ thuộc thành phố Nha Trang (Khánh Hòa). Trong lúc trà dư tửu hậu về những món ngon hải vịnh, bên cạnh tôm hùm, bào ngư, hải sâm, đẻn cơm, hải mã…, ông Nguyễn Quá, ngư dân có hơn nửa thập kỷ gắn với sóng gió trùng dương nhắc đến loài cá cơm với những tình cảm sâu đậm. "Cá cơm có nhiều ở vùng này, nhưng không vì thế mà nó trở nên tầm thường. Biển Nha Trang có hàng trăm loài cá nhưng chỉ cá cơm mới là đại diện số một trong mong ước đầu xuân của dân miệt biển đấy".

Lộc của biển

Hớp ly rượu ngâm hải mã (cá ngựa) và hải sâm được hạ thổ hơn 100 ngày trước, ông Quá khà một cách sảng khoái rồi tiếp tục mạch chuyện: "Sống bầy đàn, có kích thước nhỏ, giống to nhất cũng chỉ xấp xỉ bằng ngón tay trỏ người lớn, cá cơm tương đối giống cá mai nhưng thân tròn trịa và có sọc trắng kéo dài toàn thân rõ nét hơn. Thời điểm tiết trời lập xuân kéo dài đến tháng 4 tháng 5 âm lịch là lúc ngư dân vào mùa đánh bắt. Lưới để kéo chúng lên bờ được gọi là lưới mành có mắt nhỏ li ti. Vào mùa, tàu đi đánh bắt cá cơm chong đèn sáng rực cả một góc trời, dụ cá tụ bầy rồi mặc sức dùng lưới xúc, đến khi đầy lưới thì dùng ròng rọc kéo lên đổ vào khoang".

Ông Quá nhấn giọng: "Săn bắt cá cơm không cần đòi hỏi thuyền to, lưới rộng hay khoản chi phí xăng dầu luôn chở nặng mối lo lời lỗ, bởi cá cơm là loài sống ven bờ, việc đánh bắt không mấy khó. Một ngư dân nghèo rớt mồng tơi với chiếc thuyền thúng tròng trành và vài tay lưới con con cũng có thể trĩu tay với mẻ cá cơm ăm ắp".

Dân biển hào sảng, xởi lởi như biển nên vợ chồng ông Quá mời chúng tôi dùng bữa cơm đầu năm với các món được chế biến từ cá cơm. Hôm đó từ rổ cá cơm trắng phau tươi roi rói với vảy bạc ánh nắng sáng ngời, bà Sáu, vợ ông chế biển đủ món tốn cơm, hao rượu như kho tiêu, chiên bột, gỏi cá bóp với chuối sứ, nấu canh với lá giang.

Vừa ngồi vào mâm, ông Quá nhận được điện đàm của người con trai đang ở ngư trường. Sau một hồi trò chuyện với con, ông giục mọi người nâng ly với lý do mới nhận được tin đoàn thuyền 2 chiếc của gia đình vừa trúng mẻ cá cơm đầu năm nặng gần nửa tấn. Ông Trần Lộc, bạn đồng niên với ông Quá, hào hứng: "Cá cơm là lộc của biển ban cho dân nghèo. Đi biển đầu năm mà trúng cá cơm báo hiệu những vụ mùa bội thu. Kinh nghiệm cho thấy, năm nào cá cơm xuất hiện nhiều là năm đó đời sống của dân thuyền chài đỡ lắm!".

Mỹ tục của khát vọng!

Theo các lão ngư, vùng biển Khánh Hòa có nhiều loại cá cơm như cá cơm than (sọc đen), cá cơm trắng, cá cơm mờm (nhỏ li ti nhỉnh hơn cây kim một chút), cá cơm đỏ… nhưng mắc lưới nhiều nhất là cá cơm trắng, cơm đen. Ông Bảy trò chuyện: "Vì được xem là lộc của biển, cũng là của chung nên ngư dân không ai có tư ý tham lam. Đoán trúng luồng cá là các chủ thuyền nhắn tin qua bộ đàm để cùng nhau đánh bắt, họ sẻ chia từng tay lưới, bao bọc, giúp đỡ nhau như tình anh em. Khi ấy cả trăm ghe thuyền đậu san sát nhau, tiếng gọi la, hò reo vang rần trời, như át cả tiếng sóng gió".

Theo các lão ngư, nếu người ở miệt đồng bằng xem trọng cây lúa hạt gạo vì đó là thực phẩm chính nuôi sống họ thì người miệt biển trọng con cá cơm, loài cá cơm gạo. Khi chúng tôi hỏi chuyện "tặng cá", ông Sáu gật gù: "Không biết tục ấy có từ khi nào, được bao năm rồi? Qua chỉ biết hồi mới lên năm lên sáu (5-6 tuổi) đã thấy những cô bác cận nhà, dân đi bạn, anh em ruột của ông già và chính ổng mỗi khi Tết đến thường sang thăm nhà và mọi người tặng nhau những bịch cá cơm khô".

Ở tuổi 86, nhưng ông Lê Hải ở cảng cá Hòn Rớ hãy còn minh mẫn lắm. Ông tâm sự hết đời cha, đời ông và nay đời mấy đứa cháu nội của ông vẫn duy trì mỹ tục tặng cá cơm đầu năm. Không chỉ trao tặng mà trên từng bàn thờ tổ tiên của những gia đình đi biển, ngoài chai rượu nếp, đĩa trầu cau, bánh mứt, chúng tôi còn thấy những đĩa cá cơm kho tiêu hoặc tô canh chua cá cơm bốc khói thơm lựng.

Gắn bó với sinh kế của dân "ăn sóng uống gió" khi nghèo khó lúc giàu sang và là tín hiệu báo trước vụ mùa đánh bắt bội thu nên con cá cơm được người miền biển nâng tầm bằng mỹ tục "tặng cá". Gửi tặng chúng tôi ít lộc biển đầu xuân, ông Hải sẻ chia: "Tục lệ tặng cá thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, nhờ có con cá cơm làm cơm gạo mà đời sống dân biển mới vững chãi trước sóng gió. Tục ấy cũng là sự bày tỏ, là niềm mong mỏi, khát khao về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc của cư dân các làng chài"

Thành Dũng

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi UBND thành phố Hà Nội nhằm đóng góp ý kiến cho hồ sơ Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn chiến lược lên đến 100 năm. Những góp ý này tập trung vào việc hiện thực hóa mục tiêu đưa Hà Nội trở thành "đô thị văn minh toàn cầu" và giải quyết triệt để các vấn đề hạ tầng đang tồn đọng.

Sau đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 10/2025, Trường Mẫu giáo Arooi - Zà Hung (xã Đông Giang, Đà Nẵng) vốn đầy ắp tiếng cười nay chỉ còn là đống đổ nát, hoang tàn khi quả đồi phía sau trường bị sạt lở, hàng ngàn mét khối đất, đá tràn xuống các phòng học. 52 đứa trẻ đồng bào Cơ Tu phải đi học nhờ trong sự chật vật, nhưng nỗi lo lớn hơn lại đang ập đến khi “hạn chót” cho việc mượn lớp đang cận kề.

Trong những ngày qua, đông đảo tiểu thương đang kinh doanh tại các ki-ốt cố định ở chợ Hầm Nước tọa lạc bên đường Võ Thị Sáu, phường Phú Yên (Đắk Lắk), bày tỏ sự bức xúc khi nhận được thông báo thu tiền thuê mặt bằng từ nhà thầu là Công ty TNHH thương mại Ngân Tín với mức giá được cho là quá cao. PV Báo CAND đã vào cuộc tìm hiểu vụ việc từ các bên liên quan.

Miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa; đầu tư ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn thì được miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Hiện nay trên địa bàn TP Hà Nội, nhiều hạng mục, công trình xây dựng phục vụ Dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước, chống úng ngập cục bộ khu vực nội đô đang được triển khai, tập trung tại các tuyến phố có mật độ phương tiện lớn. Việc thi công đồng loạt trong khi lưu lượng giao thông lớn đã tạo áp lực không nhỏ lên hạ tầng giao thông vốn đã quá tải.

Hơn 300 tấn thịt lợn bệnh lọt ra thị trường, trong đó được tiêu thụ cả ở trường học đang gây phẫn nộ trong dư luận. Sự việc gây lo lắng, bất an cho người dân, các bậc phụ huynh khi bộc lộ lỗ hổng trong quy trình quản lý chăn nuôi, giết mổ, tiêu thụ và cung cấp đến bữa ăn của người tiêu dùng.

Vụ việc gần 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị tuồn ra thị trường, thậm chí lọt vào một số bếp ăn tập thể và trường học đã khiến dư luận đặc biệt lo ngại. Đây không chỉ là hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm mà còn là hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong khâu kiểm soát thực phẩm cung cấp cho bữa ăn học đường – nơi liên quan trực tiếp đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ em.

Là công trình trọng điểm, tuyến giao thông huyết mạch về Khu di tích Quốc gia đặc biệt Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An nhưng Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn sau hơn 1 năm thi công vẫn đang ngổn ngang vì vướng mặt bằng và hệ thống hạ tầng kỹ thuật hai bên tuyến.

Anh đang từng bước thúc đẩy quan hệ chặt chẽ hơn với Liên minh châu Âu (EU) trên các lĩnh vực then chốt như an ninh, quốc phòng và kinh tế, đồng thời chủ động triển khai các cơ chế hợp tác đa phương mới trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều biến số khó lường.

Ngày 2/4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã công bố một bức thư ngỏ gửi người dân Mỹ trên nền tảng mạng xã hội X, khẳng định việc khắc họa nước này như một mối đe dọa là không phù hợp với thực tế lịch sử cũng như những sự thật có thể quan sát được ở hiện tại.

Hôm 1/4, một nghi phạm giữ vai trò then chốt trong mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia do Chen Zhi (Trần Chí) cầm đầu đã bị dẫn độ từ Campuchia về Trung Quốc, trong bối cảnh Bắc Kinh tăng cường phối hợp trong khu vực nhằm triệt phá các đường dây lừa đảo và tội phạm tài chính quy mô lớn.

Chủ tài khoản Facebook “Phạm Lộc Đb” liên tục đăng tải 10 bài viết đưa ra nội dung nhiều sự việc chưa rõ ràng, không chính thống; nhiều lần đăng tải bài viết, video và thực hiện bình luận trên không gian mạng với nội dung xuyên tạc, nói xấu, quy kết sai sự thật đối với hoạt động của cơ quan, lực lượng chức năng…

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文