Dự án cầu Khuể (Hải Phòng): Nhiều bài học cho công tác quản lý
Giải phóng mặt bằng chậm, Nhà nước thiệt hại
Được biết, UBND thành phố đã ra nhiều văn bản yêu cầu huyện khẩn trương thực hiện bồi thường, GPMB để sớm bàn giao cho nhà thầu thi công. Song, công việc gần như đóng băng.
Đến 11/3/2008, huyện mới giao tạm 3.000m2 để nhà thầu làm nơi tập kết vật liệu, lắp đặt xưởng trộn bê tông và trạm biến áp. Việc chậm trễ trên chủ yếu ở việc tính toán bồi thường bãi cát của hộ ông Phạm Ngọc Kỷ có diện tích 10.503m2. Do đất có chỗ trũng, là âu phà trước đây đã bỏ, ông Kỷ đã phun cát san lấp làm bến bãi kinh doanh vật liệu xây dựng.
Việc Hội đồng đền bù GPMB huyện An Lão phải làm là xác định khối lượng cát san lấp trên. Song, không hiểu nguyên nhân gì mà ở huyện An Lão cứ giằng co mãi về bãi cát lúc to, lúc nhỏ.
Trong khi đó, Nhà nước phải chịu thiệt hại trước sự biến động giá cả vật liệu, đặc biệt là giá sắt thép đã tăng lên 2 lần. Dự án cầu Khuể từ mức dự kiến đầu tư 236,460 tỷ đồng vào cuối năm 2007, nay có thể con số đó sẽ tăng lên nhiều tỷ đồng nữa.
Trong khi huyện Tiên Lãng có diện tích thu hồi là 19.980m2, do làm tốt công tác bồi thường GPMB, đã chi trả dứt điểm tiền bồi thường 1.227.120.000 đồng phù hợp với giá cả thời điểm cuối năm 2007, đầu năm 2008, không gây thiệt hại cho Nhà nước và người dân.
Còn ở huyện An Lão có diện tích phải bồi thường chỉ là 1.469m2 đất ở và 14.765m2 đất bãi sông, nhưng tiền bồi thường tới 10.038.032.041 đồng. Tuy vậy, đến nay công tác thẩm định phê duyệt phương án bồi thường vẫn chưa xong.
Những sai sót vô cùng tai hại
Ngày 14/10/2007, tổ kiểm kê bồi thường GPMB huyện An Lão tiến hành kiểm kê bãi cát trên bờ sông Văn Úc của hộ ông Phạm Ngọc Kỷ. Do không có phương tiện, nên tổ đã lấy độ sâu tương tự tại điểm cách mép bê tông bến phà mới 21m về phía lòng sông và lấy độ sâu trung bình của cả bãi cát là 9,5m. Độ sâu này đem nhân với diện tích bãi 10.503m2 ra khối lượng cát là 99.778m3.
Tại cuộc họp ngày 16/10/2007 của tổ kiểm kê, các kỹ sư có kinh nghiệm thực tế của Ban Quản lý các dự án cầu Hải Phòng không tán thành với phương pháp xác định như trên của tổ kiểm kê, vì độ sâu đó không được xác định trong phạm vi bãi cát.
Ngay sau đó, các kỹ sư của Ban Quản lý dự án đã bị đe dọa. Mặc dù vậy, 2 kỹ sư của Ban Quản lý các dự án cầu Hải Phòng vẫn dũng cảm bảo vệ ý kiến của mình và ý kiến trên cũng đã được báo cáo UBND TP Hải Phòng, huyện An Lão và lực lượng Công an.
Qua đó, tháng 11/2007, UBND huyện An Lão phải thuê Trung tâm Kiểm định chất lượng xây dựng công trình thuộc Sở Xây dựng Hải Phòng khảo sát, xác định khối lượng bãi cát.
Ngày 28/11/2007, Trung tâm Kiểm định đã có 1 bản báo cáo kết quả, trong đó thể hiện việc khảo sát gồm 9 mũi khoan xác định chiều sâu lớp cát. Chỗ sâu nhất là 11,5m, độ sâu trung bình là 9,39m. Với độ sâu này, khối lượng bãi cát là 98.632m3 và nếu thực hiện đơn giá 33.253 đồng/m3 (theo phương án bồi thường đã trình UBND huyện An Lão ngày 29/2/2008) thì Nhà nước phải bồi thường riêng bãi cát của hộ ông Kỷ là 3,280 tỷ đồng. Con số này lại vẫn tương đương với con số được tính suy diễn của tổ kiểm kê.
Đặc biệt, với một âu phà do phù sa lắng đọng nhiều năm, thì nó phải có hình lòng chảo, nhưng khối lượng cát san lấp lại được tính theo kích thước vuông vắn như một cái container khổng lồ. Kết cục UBND huyện An Lão đã phải yêu cầu Trung tâm Kiểm định chất lượng khoan bổ sung xác định lại khối lượng bãi cát của hộ ông Kỷ.
Quả nhiên, khối lượng bãi cát đó nay chỉ còn 62.885m3 (giảm đi 1/3 = 1,2 tỷ đồng theo đơn giá cũ). Như vậy, nếu không có sự kiên quyết của cán bộ Ban Quản lý các dự án cầu Hải Phòng và chính quyền huyện An Lão, Nhà nước đã bị thất thoát tiền tỉ.
Cần nghiêm túc rút kinh nghiệm
Trở lại cái "bờ bé" của ông Kỷ, Phòng Hạ tầng kinh tế thuộc UBND huyện An Lão tiến hành tính toán và ngày 27/4/2008 lại có một bản kết quả tính khối lượng đất đắp bờ be để bổ sung đền bù vật kiến trúc. Trong đó, chiều dài bờ đắp được tính 3 phía (1 phía nằm ngoài chỉ giới không tính), với chiều dài là 309,80m; tổng khối lượng là 48.991,83m3, tương đương hàng tỷ đồng bồi thường.
Song, theo bộ hồ sơ chúng tôi được đọc về công trình cải tạo nâng cấp bến phà Khuể của Công ty Đường bộ Hải Phòng, số 59/CCQH ngày 19/8/1999, có dấu và chữ ký của Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Hải Phòng, 2 phía của âu phà, từ ngày ấy đã được đắp sẵn 231m bờ be.
Năm 2004, ông Kỷ mới ký hợp đồng với xã Chiến Thắng thầu bãi, âu phà trên và đắp bờ ngăn với sông khoảng 78m trong chỉ giới thu hồi. Vậy mà không hiểu lý do gì đơn vị nọ lại lấy bờ be có sẵn làm khối lượng mới đắp và lập bảng tính khối lượng sai sót tới 231m bờ đắp như vậy?
Rất mong các cơ quan chức năng của thành phố, cũng như của huyện cần rút kinh nghiệm từ những sai sót trong cách quản lý và tiến hành công tác bồi thường GPMB Dự án cầu Khuể ở huyện An Lão.
Vấn đề đặt ra, nếu Ban Quản lý các dự án cầu Hải Phòng không phát hiện sớm, hoặc chỉ tặc lưỡi cho qua không biết hậu quả dẫn đến sẽ thế nào?