Dự án đường 5 kéo dài: Thừa tiền vẫn "lỗi hẹn"
Hàng loạt nguyên nhân đã được đem ra mổ xẻ, lỗi được đổ lòng vòng từ cơ chế, đến nhà thầu, trượt giá… Tuy nhiên, với một công trình trọng điểm được đầu tư lớn cả về vốn và sự quan tâm của TP, dư luận khó có thể chấp nhận sự chậm trễ này trong khi tiền vốn không thiếu.
"Án binh bất động" đến bao giờ?
Cách đây hơn 4 năm, ngày 17/5/2004, Dự án đường 5 kéo dài đã chính thức được khởi công. Dự án đường 5 kéo dài có độ dài 13,3km, điểm bắt đầu từ nút giao thông cầu Chui QL5 nối với tuyến đường chính B2 của dự án khu đô thị Bắc Thăng Long - Vân Trì (huyện Đông Anh).
Trên tuyến đường sẽ xây dựng mới 3 cầu, trong đó cầu Đông Hội vượt qua sông Hồng là lớn nhất, có chiều dài 1,2km. Dự án này có tổng mức đầu tư gần 3.600 tỷ đồng. Sau khi hoàn thành, Dự án đường 5 kéo dài sẽ cùng với cầu Vĩnh Tuy góp phần giảm tải cho 2 cầu Chương Dương và Long Biên, đồng thời nối liền với các quốc lộ 5, 2, 13 và 18; góp phần phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.
Thời gian hoàn thành Dự án là quý II-2008. Đây là một trong những dự án được TP Hà Nội chọn là dự án tiêu biểu, đạt chất lượng hiệu quả dứt điểm, chống thất thoát và hoàn thành đúng tiến độ.
Đến thời điểm này, lẽ ra Dự án này đã phải hoàn thành và đưa vào sử dụng. Nhưng sau nhiều lần xin lùi thời hạn hoàn thành, phía chủ đầu tư đã thừa nhận, dự án khó có thể hoàn tất vào quý III năm 2010 để chào mừng kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long. Thậm chí, nếu tiếp tục thi công với tiến độ rùa như hiện nay, phải đến năm 2012, Dự án đường 5 kéo dài may ra mới có thể hoàn thành.
Theo Ban quản lý dự án Hạ tầng Tả Ngạn (chủ đầu tư), đến nay hầu hết các gói thầu xây lắp đều bị vướng mặt bằng thi công. Hiện phần diện tích mặt bằng cho các nhà thầu thi công mới đạt trên 60%, nhưng trên thực tế, phần mặt bằng sạch có thể thi công được chỉ đạt 30%.
Trên địa bàn huyện Đông Anh, một số gói thầu tuy đã có mặt bằng nhưng vẫn chưa có đường vào công trường. Tại các xã Vĩnh Ngọc, Đông Hội và Xuân Canh (huyện Đông Anh), vẫn còn trên 100 hộ chưa thể tiến hành việc đo đạc và một nghĩa trang chưa di chuyển được.
Các gói thầu xây lắp phần cầu Đông Trù được chia làm 3 gói thầu xây lắp chính 12, 13, 14 đang được các nhà thầu triển khai thi công nhưng gói thầu số 12 hiện vẫn chưa có mặt bằng, do chưa có nhà tái định cư cho 74 hộ dân, khiến việc thi công dầm cầu bị chậm tiến độ.
Toàn Dự án đến giờ chỉ có gói thầu số 14 bắt đầu được tiến hành thi công. Còn lại, nhà thầu đang triển khai thi công, lắp đặt các hạ tầng kỹ thuật và sản xuất cấu kiện đúc sẵn ở các gói thầu xây lắp phần đường (gói thầu số 7, 8).
Tại gói thầu số 10, nhà thầu đang tiến hành dọn dẹp mặt bằng, đào đất nền đường. Ở gói thầu số 11, nhà thầu vẫn đang triển khai thi công hầm đi bộ, đắp cát K95 và đất đồi. Riêng ở gói thầu xây lắp phần cầu (cầu Đông Trù), do mặt bằng thi công các hạng mục vẫn chưa được giải phóng, nên gói thầu số 12 vẫn chưa được triển khai thi công tiếp 5 trụ còn lại.
Ở gói thầu 13 đã tiến hành xong thiết kế kỹ thuật, hiện đang làm dự toán để tiến hành đấu thầu. Theo Tổng Công ty Xây dựng Thăng Long, đơn vị tham gia thi công cầu Đông Trù (thuộc dự án đường 5 kéo dài), từ tháng 9/2006 đến nay, các gói thầu P1, P2, P3, P4, P5 vẫn chưa được tiếp tục triển khai.
Còn tại quận Long Biên, gần như chưa hề thấy dấu hiệu khởi động của dự án. Hơn 400 hộ dân phải giải phóng mặt bằng (GPMB) tại phường Thượng Thanh và phường Đức Giang vẫn chưa có phương án đền bù, tái định cư cụ thể.
Không thể đổ lỗi cho trượt giá
Đại diện của Công ty Xây dựng 319, một trong những nhà thầu thi công Dự án đường 5 kéo dài cho biết, vốn thi công theo đơn giá dự thầu thì không thiếu, thậm chí không "tiêu" được vốn. Chủ đầu tư thậm chí còn thúc nhà thầu để thanh toán cho nhanh. Vấn đề chính khiến các nhà thầu (cả cầu Vĩnh Tuy và đường 5 kéo dài) "cầm chừng" là vì họ chưa được tính toán phần trượt giá.
Tuy nhiên, để giải quyết vấn đề này, Bộ Xây dựng mới đây đã có văn bản hướng dẫn cho Ban quản lý dự án Hạ tầng Tả Ngạn - UBND TP Hà Nội về một số vướng mắc trong thanh toán hợp đồng của Dự án xây dựng đường 5 kéo dài.
Theo đó, việc thay đổi tiến độ thi công trong Dự án xây dựng đường 5 kéo dài nếu do nguyên nhân khách quan và được chủ đầu tư chấp thuận, không ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án, được điều chỉnh giá theo quy định tại Thông tư số 09/2008/TT-BXD ngày 17/4/2008 của Bộ Xây dựng hướng dẫn điều chỉnh giá và hợp đồng xây dựng do biến động giá nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu xây dựng và Văn bản số 1551/BXD-KTXD ngày 1/8/2008 của Bộ Xây dựng.
Bộ Xây dựng cũng nêu rõ, với trường hợp việc điều chỉnh giá và hợp đồng xây dựng ở thời điểm thi công thực tế mà bị chậm tiến độ do lỗi của nhà thầu, Bộ Xây dựng sẽ có hướng dẫn cụ thể sau khi Thủ tướng Chính phủ có ý kiến chỉ đạo.
Khi điều chỉnh giá và hợp đồng xây dựng do biến động giá vật liệu xây dựng, chủ đầu tư phải căn cứ vào nội dung hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu, hồ sơ thiết kế, giá và cấp phối bê tông xi măng, bê tông nhựa phù hợp với giá trong hợp đồng để tiến hành điều chỉnh giá.
Trong cuộc giám sát của HĐND TP Hà Nội ngày 11/9, ông Lê Quang Nhuệ, Ủy viên Thường trực HĐND TP đã chất vấn nhà thầu khi họ nêu nguyên nhân làm chậm tiến độ thi công là do trượt giá: "Không phủ nhận là trượt giá gây khó khăn cho thi công. Nhưng nếu các đồng chí thi công hiệu quả trong hai năm 2006 và 2007 thì đã tránh được tình trạng này".
Thậm chí, thời tiết cũng là một lý do để các nhà thầu biện minh cho sự chậm trễ. Ông Lê Quang Nhuệ cũng cho rằng, việc tìm ra nguyên nhân chậm tiến độ các dự án không khó. Những thiếu sót, yếu kém nhất trong việc quản lý tiến độ các công trình hiện nay là quy định trách nhiệm không rõ ràng đối với những phần việc cụ thể.
Ông Nhuệ cũng thẳng thắn nhận xét, dường như các công trình luôn thiếu một tổng chỉ huy thực sự. Và đó là nguyên nhân chính làm chậm tiến độ