Dùng trứng gà… hút bệnh
Ông Thao Gu cầm cái trứng gà lăn lăn trên vùng mạn sườn phải của anh Thao Blú, miệng lầm rầm: "Có cái bệnh gì trong người thì hãy đi hết vào trong trứng"... Đó là công đoạn đầu chữa bệnh bằng trứng gà của người Brâu, ở làng Đắk Mế, xã Bờ Y, huyện Ngọc Hồi, Kon Tum. Tục chữa bệnh lạc hậu này đã làm cho nhiều người bị chết oan uổng, song không hiểu sao nó vẫn còn tồn tại...
Thao Blú nhăn mặt xắn vạt áo để lộ mảng sườn phải bị thâm tím nói với chúng tôi: "Mình bị đau trong này lắm !". Rồi Thao Blú kể rằng, tuần trước, anh lên rừng đặt bẫy chim về muộn. Trời tối nhá nhem nhìn không rõ lối đi nên anh bị vấp ngã ở bờ suối, sườn phải va vào một hòn đá đau điếng.
Anh đã đến Trạm xá Bờ Y khám và được chuyển lên Trung tâm Y tế huyện Ngọc Hồi điều trị. Bác sĩ khám và cho thuốc về nhà uống, có cả thuốc xoa bóp nữa. Tuy chỗ bị va vào đá cũng đã đỡ dần, nhưng anh nghĩ, bờ suối có "con ma" ngáng chân nên anh mới bị ngã.
Cha của Thao Blú là thầy bói Thao Yeo cũng nói thế. Thế là hai cha con dắt nhau đến nhà ông Thao Gu, một người già trong làng Đắk Mế để nhờ dùng trứng gà hút bệnh, cúng "ma"... Ông Thao Gu lấy chiếc chiếu ra trải giữa sân nhà bảo Thao Blú ra ngồi để cúng "ma". Giữa lúc chúng tôi đang hồi hộp chờ xem thì ông Thao Gu chậm rãi xuống bếp lấy một quả trứng gà mang lên, rồi nhằm vào chỗ mạng sườn bị đá va của Thao Blú lăn qua, lăn lại, miệng lẩm bẩm liên hồi: "Có cái bệnh gì trong người thì hãy mau mau đi hết vào trong trứng. Mau mau...".
Làm vậy chừng mười lăm phút, ông Thao Gu đưa quả trứng gà sang tay thầy bói Thao Yeo ngồi bên cạnh. Thầy bói Thao Yeo lại đưa quả trứng gà lên trời khấn vái lầm rầm trong miệng, rồi đập vỡ nó đổ lòng đỏ, lòng trắng vào một cái chén. Ông ta nhìn chằm chằm vào mớ lòng đỏ, lòng trắng hỗn độn kia miệng không ngớt khấn vái lầm rầm.
Khoảng nửa giờ trôi qua, thầy bói Thao Yeo mới cất giọng khàn khàn: "Thằng Thao Blú bị con ma nó bắt đau rồi. Trong trứng gà đã hiện rõ hình một con gà. Như vậy, hắn phải cúng cho con ma một con gà kèm theo nải chuối, chai rượu, một ít thuốc lá, cây mía ngọt để thế mạng. Khoảng 6 - 7h tối nay, tau sẽ ra đứng phía sau vườn nhà, mắt hướng về phía dãy núi xa xa để gọi hồn "con ma" nó về. "Con ma" ở đây chính là con chim rừng, nó "hót" như thế nào thì phải cúng cho nó như thế đó”.
Chúng tôi đến nhà anh Thao Lợi, Phó thôn Đắk Mế, hỏi chuyện mới hay: Hiện trong thôn có 12 thầy bói, đa số là người già trên 60 tuổi, chuyên dùng trứng gà hút bệnh và cúng "ma" như các ông Thao Yeo và Thao Gu. Mỗi lần làm như thế họ được gia chủ dâng cho một nửa lễ vật đã cúng "con ma". Đối với lễ vật lớn như: trâu, bò, lợn… thì cúng xong gia chủ phải mang ra mời dân làng ăn và uống rượu.
Ông Thao Lợi giải thích là người dân trong thôn tin vào cúng "ma" nên khó nói họ lắm (!?)... Mang những điều mắt thấy, tai nghe ở làng Đắk Mế hỏi các cán bộ y tế xã Bờ Y thì được giải thích, rằng: Trạm Y tế xã đã nhiều lần đến làng Đắk Mế khuyên can bà con bị bệnh thì nên chữa bằng thuốc mới hết, chứ đừng cúng "con ma". Nhưng, do tập tục lạc hậu dùng trứng hút bệnh, cúng "con ma" có từ lâu đời, ăn sâu vào nếp nghĩ của dân làng nên rất khó làm cho họ thay đổi.
Ngành Y tế địa phương cần giải thích cho dân làng Đắk Mế hiểu rõ hơn sự cần thiết khi bị bệnh cần phải tới Trạm Y tế xã, hoặc Trung tâm Y tế huyện để khám và điều trị kịp thời...