Giảng viên Đại học Thanh Hoa Trần Quang Anh: Nỗ lực là có tất cả!
Anh là người Việt Nam đầu tiên và duy nhất cho đến thời điểm hiện nay đứng trong đội ngũ giảng viên nước ngoài tại Trung tâm Nghiên cứu mạng của Trường Đại học Thanh Hoa, một trong hai trường đại học lớn nhất và nổi tiếng nhất Trung Quốc.
Cổng Đông Trường Đại học Thanh Hoa sừng sững án ngữ cả một khu phố, được trang trí bởi một khuôn viên rộng rãi bề thế như một góc quảng trường, nườm nượp sinh viên ra vào. Cùng với Đại học Bắc Kinh (được gọi tắt là Bắc Đại), Thanh Hoa chiếm vị trí là một trong hai trường đại học nổi tiếng nhất và có quy mô lớn nhất Trung Quốc.
Đập vào mắt những ai lần đầu đứng ở cổng trường nhìn vào là hình ảnh các sinh viên lũ lượt kéo nhau đi học trong trường bằng... xe đạp vì diện tích quá rộng, nếu chuyển tiết mà đi bộ từ tòa nhà này sang tòa nhà khác thì chắc chắn sẽ muộn giờ học. Trong khuôn viên trường, những khối nhà đồ sộ nằm xen kẽ với những khu vườn xanh mướt mát trải dài đến ngút tầm mắt. Có đến tận đây mới tin được lời của các lưu học sinh Việt
Chúng tôi bắt đầu cuộc nói chuyện trong lúc nhẩn nha đi dạo trong mênh mông và tĩnh mịch là cây xanh và những toà nhà cổ kính có, hiện đại có nằm tách biệt trong um tùm cây cối. Vóc dáng của vị Tiến sĩ công nghệ thông tin lẫn khách từ Việt
Thư viện Quốc gia ở mình, rồi bể bơi và nhảy cầu, sân bóng đá, cơ man là sân bóng rổ, cơ man sân cầu lông, sân quần vợt... của Đại học Thanh Hoa, Tiến sĩ Quang Anh mủm mỉm nhớ lại cơ hội mình được sang Trung Quốc học theo diện học bổng Nhà nước lại là từ một điểm 9 môn... thể dục. Năm 1992, khi nộp đơn dự thi xét tuyển học bổng, chỉ có 3 người đạt đủ tiêu chuẩn về điểm số.
Quang Anh khi đó đứng ở vị trí thứ 3, và so với người bạn cùng trường không nằm trong danh sách khi tất cả mọi điểm số đều bằng nhau, anh chỉ hơn người bạn của mình duy nhất là điểm 9 môn thể dục. Cơ may và cũng là bài học này đã ngấm vào anh từ ngay những ngày đó, rằng phải làm tốt tất cả những điều mình có thể, dù là những việc nhỏ nhặt nhất...
Trải qua một năm học tiếng Trung ở Nam Kinh, 4 năm đại học ở Vũ Hán, đến năm 1997, Quang Anh quyết định nộp đơn thi Thạc sĩ lên Trường Đại học Thanh Hoa. Năm 2000, anh tiếp tục nộp đơn làm Tiến sĩ và đến năm 2003 bảo vệ thành công luận án tốt nghiệp. Ngay khi anh cầm chiếc bằng trên tay, Giáo sư Lee Xing, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu mạng của Đại học Thanh Hoa, chuyên gia hàng đầu về mạng của Trung Quốc, đã đặt vấn đề giữ anh ở lại trường tiếp tục nghiên cứu và giảng dạy.
Và thế là một chuyện khá hy hữu đã xảy ra: Trong gần 70 chuyên gia người nước ngoài tham gia giảng dạy tại trường (đại bộ phận là dạy ngoại ngữ và một số ít Hoa kiều đã thành công tại các trường đại học lớn ở nước ngoài), đã có một người Việt Nam đĩnh đạc bước lên bục giảng của một bộ môn "hot" nhất hiện nay không chỉ ở phạm vi Trung Quốc và châu Á: công nghệ thông tin.
Với chuyên ngành là anti-spamware, chuyên để chống những phần mềm hay chương trình tự cài thư rác lên máy tính đầu cuối thông qua mạng Internet, dấu ấn lớn nhất để lại của vị giảng viên người Việt này là phần mềm diệt spam tiếng Trung kiêm cung cấp cả "bộ lọc" spam miễn phí tại địa chỉ http\\www.ccert.edu.cn/spam/sa/chiness rules en.htm. Đây là một trong những phần mềm chống spam tiếng Trung hiệu quả và uy tín nhất hiện nay với số lượng trung bình 1 tháng có tới 1.000 máy chủ tải về. Con số thống kê cho thấy trong 1.000 máy chủ đó, ở Trung Quốc là 600 máy, Mỹ là 50 máy, Hồng Kông là 70 và Đài Loan là 50 máy...
Để trụ vững trong một môi trường uy tín, đáng tự hào, nhưng cũng không kém phần khắc nghiệt ấy, công việc của Quang Anh ngoài những giờ giảng dạy là lao vào hướng dẫn hay bắt tay vào thực nghiệm những công trình khoa học. Anh cho biết, để được mời lại trường giảng dạy, được làm việc trong một môi trường thuận lợi nhất có thể không phải hoàn toàn là một cơ may mà chính là kết quả của một chuỗi nỗ lực không ngừng với những áp lực khá lớn.
Và bí quyết để được công nhận, được tôn trọng thông qua công việc không có gì khác là tự phải xác định cho bản thân những giai đoạn, để rồi phải cố gắng làm tốt nhất từng giai đoạn ấy. "Và hãy phải biết làm cả những công việc tầm thường, vụn vặt, vì đôi khi đó là sự được lựa chọn trong một môi trường cạnh tranh không khoan nhượng", vị Tiến sĩ trẻ tâm sự.
"Về Việt
"Nếu cuộc sống là chuyện thu nhập, điều kiện làm việc, là chế độ đãi ngộ... thì lẽ sống là điều lớn hơn thế: phải làm được điều gì có ích"! Đây cũng là điều Quang Anh trăn trở suốt bao nhiêu năm nay: Ở lại Thanh Hoa để tiếp tục nghiên cứu, nộp đơn vào một trường đại học của Mỹ để tìm một môi trường mới hay trở về Việt Nam để làm được một điều gì có ý nghĩa hơn.--PageBreak--
Chừng ấy năm học tập và giảng dạy ở Thanh Hoa, Quang Anh nhận thấy qua những lần tiếp xúc với các nghiên cứu sinh và sinh viên Việt Nam nhờ hướng dẫn hay tìm tài liệu, một niềm tin mãnh liệt về khả năng của sinh viên công nghệ thông tin Việt Nam bừng lên trong anh. Họ có trình độ, lòng đam mê và không hề thua kém những sinh viên ưu tú của nước bạn. Anh đã quyết định nhận lời trở về giảng dạy tại Trường Đại học Bách khoa vào tháng 7 tới, không với một mơ ước nào quá xa vời mà chỉ tâm niệm một điều: làm sao tận dụng được tối đa trình độ của sinh viên Việt Nam.
Có lẽ quyết định chia tay với môi trường mình đã gắn bó gần chục năm nay đối với vị Tiến sĩ trẻ không phải là dễ dàng. Nhìn anh hồ hởi dẫn đường, hồ hởi giới thiệu, say đắm kể về những giai thoại, những địa danh lịch sử của ngôi trường nổi tiếng Trung Quốc này mới thấy được sự dũng cảm trong cái quyết định mà nhiều người cho là "gàn dở" ấy.
Chỗ này là "bicycle doctor" nổi tiếng của Thanh Hoa, chỗ kia là công viên nơi sinh viên vẫn hay ra học bài và là tâm điểm của những đêm nhạc cổ điển tối thứ 5 hàng tuần, những căn nhà cổ còn sót lại của cư dân Bắc Kinh xưa nằm trong khuôn viên trường, những thảm cỏ mượt mà phẳng như lau như li được coi là biểu tượng của Thanh Hoa, khu nhà cổ của thầy hiệu trưởng danh tiếng, tòa giảng đường mới xây mà tất cả sinh viên đều có hock ADSL để sử dụng máy tính ngay trong lớp, chương trình truyền hình Thanh Hoa "cây nhà lá vườn" của các sinh viên... và đặc biệt là một hệ thống dày đặc các sân chơi thể thao.
"Điều tôi cảm thấy thiệt thòi nhất cho sinh viên Việt
Tôi đã từng phải lực bất tòng tâm nhiều lần khi niềm đam mê công việc trỗi dậy nhưng sức khỏe không cho phép, trong khi các bạn bè Trung Quốc họ làm băng băng cả ngày cả đêm, vì họ có một sức khỏe tuyệt vời", Quang Anh tâm sự. Trung Quốc đã đưa ra khẩu hiệu "Rèn luyện sức khỏe để phục vụ Trung Quốc 50 năm" và họ coi đây là vấn đề rất nghiêm túc, bằng cớ là điều kiện cơ sở vật chất cho các hoạt động thể thao được ủng hộ tối đa...
Quyết định về nước công tác của vị tiến sĩ trẻ này cũng để lại khá nhiều nỗi buồn và lưu luyến trong chính cộng đồng lưu học sinh Việt
Từ việc lớn cho đến việc nhỏ, từ thiết kế hệ thống mạng cho sứ quán ta tại Bắc Kinh cho đến... đi chọn máy tính cũ cho các lưu học sinh Việt Nam mới sang, vị "hiệp sĩ" này đều tận tâm, đều hết lòng như nhau. Không chỉ nổi tiếng về gương học tập mẫu mực, tấm lòng "vì người mình" của anh còn làm ấm lòng biết bao lưu học sinh người Việt đang sống trên đất Bắc Kinh. Trong những bữa cơm với các bạn lưu học sinh đã từng được anh giúp đỡ, cái tên Quang Anh được gọi lên trìu mến và ấm áp với một niềm tự hào như gọi tên người anh cả.
Giữa những tháng ngày cô đơn xa quê nhà để học tập, giữa những nỗi buồn khi bất chợt đâu đó vẫn có những người Việt Nam nhân danh giúp đỡ sinh viên để đang tâm "ăn chặn" của đồng bào mình từng trăm tệ một... anh là một biểu tượng để các bạn trẻ hy vọng và tin tưởng bước đi nốt những tháng ngày còn lại...
"Một điều thật giản dị, để thi từ Vũ Hán vào được Đại học Thanh Hoa, tôi đã nhận được sự giúp đỡ rất nhiều từ mọi người, thậm chí có những người mà tôi không quen biết. Có lẽ cách đền đáp tốt nhất là hãy giúp đỡ những người khác giống như mình thuở nào", Quang Anh cười.
"Điều tôi mừng nhất là hiện nay tại Thanh Hoa đã có 6 - 7 sinh viên Việt