Giữ gìn nghĩa trang cụ Phan Bội Châu tại Thừa Thiên - Huế

13:32 19/04/2006

Loay hoay mãi tôi mới gọi được người mở cửa cho đi nhờ vào Khu di tích lịch sử lưu niệm danh nhân Phan Bội Châu, còn gọi là nghĩa trang Phan Bội Châu tại số 5 đường Thanh Hải, phường Trường An (TP Huế). Ông cụ "giám đốc" nghĩa trang 71 tuổi quên mang kính, hé cổng vừa đủ để... nhìn từ đầu đến chân và hơn 10 phút trôi qua, tôi được trả lại giấy tờ cùng với một cái... gật đầu!

Khu di tích lịch sử lưu niệm danh nhân Phan Bội Châu hay nghĩa trang Phan Bội Châu có diện tích khoảng 10.000m2, cổng chính trổ ra đường Thanh Hải; hai cánh cổng sắt hoen gỉ được khóa trái bằng một đoạn xích… xe máy, mặt đất lưu cữu rêu phong, cỏ rác và lá khô 4 mùa. Nghĩa trang nằm trên tuyến đường "du lịch" đi về các lăng tẩm vua chúa triều Nguyễn, chỉ cách đường Điện Biên Phủ vài chục mét nhưng trông  âm u như một ngôi chùa trong sách cổ. Cổng ra vào tuyệt không có dấu chân người!

Ông Lê Văn Thế, người quản trang tự nguyện từ năm 1939 đến nay nói: "Khách đến đây gồm nhà văn, nhà báo! Vừa rồi có 2 người cháu của cụ Phan ở Sài Gòn ra dự Hội thảo về Phan Bội Châu đã ghé thăm".

Nghĩa trang Phan Bội Châu gắn với những năm tháng cuối đời của nhà chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu (1867-1940). Theo tài liệu của Bảo tàng Thừa Thiên - Huế, sau khi bị thực dân Pháp đưa về giam lỏng tại Huế (24/12/1925), nhờ số tiền hai nghìn đồng do đồng bào Bắc - Trung - Nam quyên góp, cụ Sào Nam đã mua được hai sở vườn: một sở nằm trên dốc Bến Ngự (nay là Khu lưu niệm Phan Bội Châu ở 52 đường Phan Bội Châu, TP Huế) dựng ngôi nhà tranh để ở, còn sở vườn khác ở trên đồi Quảng Tế (nay là nghĩa trang Phan Bội Châu) gần đền Nam Giao, rộng khoảng 1 mẫu đất.

Cụ Sào Nam định lập một cô nhi viện tại đây để nuôi dưỡng trẻ mồ côi không nơi nương cậy, nhưng chính phủ thực dân không cho phép, cụ đành bỏ ý định ấy và dành làm nơi yên nghỉ ngàn thu cho những "đồng chí" của mình. Cũng tại đây, năm 1932, cụ Sào Nam lập nghĩa địa và dựng bia quy ước (1934) định rõ tiêu chuẩn người được an táng trong nghĩa địa. Hiện tại, cách cổng chính nghĩa trang Phan Bội Châu chưa tới 20m, ngay bên trái lối nhỏ duy nhất dẫn vào nghĩa trang còn lưu lại tấm bia chữ Hán "Ước quy nghĩa địa" do Phan Bội Châu tự thảo, nội dung: “Châu trước khi chết, xin đem vườn nầy làm nghĩa địa, tức theo ý cổ nhân nói rằng "bạn bè chết không có chỗ chôn thì chôn tại nhà ta". Nhưng vì đất hẹp vườn chật khó dung hết được, nên định ra quy ước về chôn cất…".

Chiến sĩ cộng sản Nguyễn Chí Diễu là người đầu tiên được an táng tại đây (1939) theo quy ước đó của Phan Bội Châu. Ngoài ra còn 21 ngôi mộ của những người có công với nước như: nhà văn Hải Triều (Nguyễn Khoa Văn), mạc sĩ Nguyễn Huy Nhu, Tam lang tịch Nguyễn Văn Soạn…

Cổng vào nghĩa trang Phan Bội Châu.

Đứng trước cảnh nghĩa trang Phan Bội Châu bị lãng quên, bị người dân lấn đất và đem người nhà vào an táng sai với "Ước quy nghĩa địa", ông Thế áy náy đến độ hoài nghi với tất cả mọi người, nhất là những ai định "xâm nhập" vào nghĩa trang. Ông nói: "Khu di tích lịch sử danh nhân Phan Bội Châu, còn gọi nghĩa trang Phan Bội Châu được Nhà nước công nhận di tích cấp quốc gia ngày 14/7/1990. Đến tháng 12/1997, kỷ niệm 130 năm Ngày sinh của nhà yêu nước Phan Bội Châu, nghĩa trang mới được tu sửa lần đầu. Tôi hỏi ông đầu tư bao nhiêu kinh phí, ông Thế xua tay: "Đừng hỏi mà tội tui. Làm chừng nớ việc. Có cổng mà không có hàng rào. Khóa như không!"

Tâm sự của người "quản trang"

Ông Lê Văn Thế, 71 tuổi làm giáo viên Trường Tiểu học Vĩnh Ninh (TP Huế), đến năm 1996 mới nghỉ hưu. Theo lời ông kể, ông là người "trọ" tại nghĩa trang từ năm 1939 đến nay. Cụ thân sinh ra ông hồi trước vốn là một người hâm mộ, rồi trở thành học trò của cụ Sào Nam, được ở luôn trong nhà (tại 53 đường Phan Bội Châu, TP Huế bây giờ). Đó cũng là khoảng thời gian 15 năm Phan Bội Châu bị chính quyền thực dân giam lỏng ở Huế.

Mong muốn lớn nhất của ông Thế bây giờ là làm sao bảo vệ, gìn giữ được nơi này đúng với tâm nguyện của Phan Bội Châu. Nghĩa trang cần nhất lúc này vẫn là hệ thống tường rào bao quanh. Ông chưa dám mơ có một ban quản lí di tích, nhưng chí ít, theo ông là phải phát quang cây dại và "mở" được cổng Khu di tích lịch sử danh nhân Phan Bội Châu cho du khách thăm viếng! Chia tay ông Thế, tôi cứ nghĩ miên man về những điều ông nói và cả điều mà ông chưa thể trả lời, rằng với thực trạng hiện tại, liệu khách có ghé về nghĩa trang cụ Sào Nam?

Phan Thanh Bình

Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, các chính đảng, tổ chức và bạn bè quốc tế đã liên tục gửi thư, điện chúc mừng tới Đại hội, bày tỏ tình cảm đoàn kết, hữu nghị, đánh giá cao những thành tựu to lớn mà Việt Nam đạt được qua 40 năm đổi mới và tin tưởng sâu sắc rằng Đại hội Đảng lần thứ XIV sẽ thành công rực rỡ, là mốc son tiếp tục đưa Việt Nam phát triển thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.

Chiều 21/1, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục thảo luận về các văn kiện Đại hội. Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng tham luận về chủ đề “Phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa và con người Việt Nam - nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Chiều 21/1, tiếp tục phiên thảo luận tại hội trường về các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thay mặt Đảng bộ Bộ Công Thương, đồng chí Lê Mạnh Hùng, Bí thư Đảng ủy, Quyền Bộ trưởng Bộ Công thương trình bày tham luận với chủ đề “Phát triển công nghiệp, thương mại Việt Nam tự chủ, kết nối, hiện đại hóa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và hội nhập hiệu quả vào chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng toàn cầu”. 

Chiều tối 21/1, Phòng Kiểm tra - Pháp chế, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cho biết đã ra quyết định xử phạt và đình chỉ hoạt động nhiều cơ sở nha khoa trên địa bàn thành phố do có hàng loạt hành vi vi phạm, trong đó chủ yếu là hành vi cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh (KCB) khi không có giấy phép hoạt động KCB, quảng cáo dịch vụ không phép…

Những ngày này, hoà trong không khí hân hoan đón ngày hội lớn của toàn dân tộc, tại Sân bay quốc tế Nội Bài - "cánh cửa" đầu tiên đón tiếp các đoàn đại biểu quốc tế, các cơ quan thông tấn báo chí và những người bạn phương xa đến với Thủ đô, Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an đang triển khai phương án bảo vệ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV ở mức độ cao nhất.

Sau nhiều thập niên dựa vào các cấu trúc an ninh bên ngoài, Saudi Arabia đang âm thầm nhưng quyết liệt tái thiết vai trò của mình trong khu vực. Những động thái dồn dập nhằm hình thành các liên minh quân sự mới với Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan, Ai Cập và Somalia không chỉ phản ánh lo ngại trước các bất ổn, mà cho thấy Riyadh đang muốn viết lại “luật chơi” an ninh tại Trung Đông.

Sáng 21/1, tiếp tục phiên thảo luận tại hội trường về các văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thay mặt Đảng bộ Cơ quan Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Văn Rón trình bày tham luận với chủ đề "Đổi mới công tác kiểm tra, giám sát góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới".

Sáng 21/1, thay mặt Đảng bộ Bộ Khoa học và Công nghệ, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng trình bày tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về vấn đề “Một số giải pháp đột phá đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới, nhanh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình bằng tri thức và công nghệ số, trong đó, đổi mới sáng tạo là cơ chế trung tâm để chuyển tri thức và công nghệ số thành năng suất, giá trị gia tăng và tăng trưởng bền vững”.

Sáng 21/1, tại Đại hội XIV của Đảng, đồng chí Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đã trình bày tham luận “Phát huy vai trò đầu tàu, xây dựng TP Hồ Chí Minh trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế, tạo động lực lan tỏa phát triển cho cả nước”.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文