Hạt nêm "lên ngôi" đồng hành cùng "thiếu iod"
Thiếu iod khiến cơ thể con người phát triển không hoàn chỉnh mang tới nhiều căn bệnh như giảm chỉ số thông minh, đần độn ở trẻ sơ sinh… và dễ thấy nhất là bệnh bướu cổ.
Cùng với sự phát triển của ngành thực phẩm chế biến, hạt nêm ra đời đã làm cho việc chế biến đồ ăn của người nội trợ trở nên đơn giản nhưng vô tình sự thuận tiện này đang tước bỏ nguồn cung cấp iod đều đặn nhưng bắt buộc phải có với cơ thể con người.
Iod - cần ít nhưng không thể thiếu
Thiếu iod sẽ gây ra các hậu quả theo từng độ tuổi khác nhau, đặc biệt trẻ nhỏ bị thiếu iod sẽ bị chậm phát triển trí tuệ, theo Tổ chức Y tế thế giới - WHO, thiếu iod cho dù là thể nhẹ đã lấy mất của mỗi trẻ 13,5 điểm IQ, làm giảm năng lực học tập và khả năng trí tuệ. Tuy nhiên, do khó nhận biết nên gây nên sự hạn chế phát triển của xã hội.
Những chứng bệnh khác nữa như thiểu năng tuyến giáp, triệu trứng lâm sàng đặc hiệu bao gồm phù niêm, giọng khàn, kém hoạt động, ngủ nhiều, da tóc khô, lưỡi dày, táo bón, lùn... nếu không được phát hiện sớm sẽ dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn.
Thai phụ thiếu iod dễ bị sảy thai, thai lưu, bé sinh ra đần độn, câm, điếc và các dị tật bẩm sinh khác. Còn người lớn nếu bị thiếu iod thì bị bướu cổ, tinh thần giảm sút, kém hoạt động làm giảm tư duy sáng tạo và năng suất lao động thấp.
Năm 1993 có 94% người dân ta bị thiếu iod. Tình trạng này xảy ra trên toàn quốc, từ nông thôn, thành thị, miền núi. Để phòng ngừa thiếu hụt iod, WHO khuyên dùng muối iod là phương pháp dễ thực hiện, hiệu quả và bền vững. Tùy vào độ tuổi, mà nhu cầu dùng muối iod khác nhau.
Ở trẻ dưới 1 tuổi cần từ 40mcg tới 50 mcg/ngày, từ 1-10 tuổi cần 70-120 mcg/ngày, từ 11 tuổi tới trưởng thành cần 120-150 mcg/ngày, phụ nữ có thai cần 175 mcg/ngày và phụ nữ cho con bú cần tới 200 mcg/ngày. Chính vì vậy muối iod được sử dụng phổ biến từ năm 1995.
Thực tế…
Quầy số 23 trong siêu thị Coop Mark Nguyễn Đình Chiểu là nơi trưng bày mặt hàng các loại bột gia vị, trong đó có 3 tầng đầy ken chặt là các loại bột nêm, bột canh, hạt nêm của nhiều hãng khác nhau: Hạt nêm Aji ngon vị heo, hạt nêm Aji ngon vị gà, hạt nêm từ thịt Knorr với lời quảng cáo hấp dẫn: Tăng thêm thịt cho hương thơm "lốc xoáy".
Hạt nêm Aji ngon xương hầm và thịt với lời quảng cáo: Thơm từ thịt, ngọt từ xương mà hàng ngày từ ông già bà cả tới trẻ nít đều được nghe từ tivi không biết chán. Rồi hạt nêm Maji ngon, hạt nêm tôm biển chuyên dùng nấu hải sản, hạt nêm Cooking, hạt nêm Good morning…
Cùng bề ngoài bắt mắt, quảng cáo hiệu quả, hạt nêm còn thường kèm theo những món quà khuyến mãi làm các bà nội trợ rất thích từ chiếc thìa inox xinh xắn tới chiếc tô thủy tinh cao cấp…
Bà Bùi Thị Hằng, 53 tuổi, ngụ tại quận 3, TP HCM cho biết, gia đình bà có 4 người và khoảng 5-6 năm nay chỉ dùng hạt nêm, không dùng bột ngọt trong việc nấu nướng thức ăn nữa.
Gần đây trong một cuộc họp của ngành Y tế TP HCM, Phó Giám đốc SYT Lê Trường Giang cho biết: "Nước tương có 3-MCPD vượt ngưỡng đang được nói quá nhiều song có chuyện còn đáng quan tâm hơn mà chẳng ai để ý. Đó là dân ta đang chuyển hẳn việc dùng bột ngọt sang hạt nêm từ lâu rồi! Mà trong thành phần tạo ra hạt nêm không thể cho iod vào được vì có sự tương tác".
Bác sĩ Phạm Ngọc Oanh - Trung tâm Dinh dưỡng TP HCM cũng cho biết: "Người dân TP HCM đang dùng hạt nêm thay thế muối ăn hàng ngày, mặc dù trong thành phần hạt có muối nhưng chỉ là muối bình thường không phải muối iod, do sản xuất hạt nêm phải sấy khô ở nhiệt độ cao làm iod bốc hơi hết".
Trên đây là một cảnh báo đáng lưu tâm và cũng như nước tương cần tới sự để mắt của cơ quan quản lý VSATTP để có thể thông tin tới người tiêu dùng kịp thời trong việc sử dụng phụ gia chế biến thực phẩm một cách tốt nhất