Hãy bắt đầu từ nhận thức của phụ huynh
Vẫn còn gần 30% trẻ em Việt
Theo Chiến lược Quốc gia về dinh dưỡng giai đoạn 2011-2020 của Bộ Y tế, tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng thể thấp còi năm 2010 của nước ta là 29,3%, trong đó 31 tỉnh có tỷ lệ trên 30% (mức cao) và hai tỉnh trên 40% (mức rất cao). Phân bố suy dinh dưỡng cũng không đồng đều ở các vùng sinh thái khác nhau. Trong đó, mức độ suy dinh dưỡng thấp còi ở các vùng miền khó khăn cao gấp đôi so với vùng đồng bằng. Không chỉ tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi chiếm cao mà chiều cao trung bình của người Việt cũng tăng rất chậm.
Số liệu thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia cũng cho thấy, trong vòng 15 năm (từ 1985 – 2000), chiều cao trung bình của người Việt chỉ tăng được 1,5cm. Trong khi số liệu của cơ quan dinh dưỡng các nước láng giềng như: Thái Lan, Trung Quốc, mức tăng trưởng chiều cao bình quân của họ là 2cm trong 5 năm.
 |
|
Trẻ em cần được bảo đảm chất dinh dưỡng trong ăn uống để phát triển tốt. Ảnh: Phương Hiền. |
Theo BS Nguyễn Trọng An, Cục phó Cục Bảo vệ và Chăm sóc trẻ em Bộ LĐ-TB&XH, với tỷ lệ gần 30% trẻ bị suy dinh dưỡng thể thấp còi sẽ dẫn đến việc khi trưởng thành, chiều cao nam thanh niên Việt Nam chỉ đạt 163,7cm, thấp hơn 13,1cm so với chuẩn quốc tế; chiều cao trung bình của nữ Việt Nam là 153cm, thấp hơn 10,7cm so với chuẩn quốc tế. Khi trẻ suy dinh dưỡng, mọi chức năng bảo vệ cơ thể đều giảm, đặc biệt là trẻ rất dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn. Nguyên nhân là khi trẻ bị suy dinh dưỡng, lượng tế bào lympho T và B lưu hành trong cơ thể giảm nên trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như viêm phổi và tiêu chảy. Khi bị bệnh nhiễm khuẩn, trẻ thường kém ăn, hay bị nôn trớ, lượng thức ăn đưa vào cơ thể không đáp ứng đủ nhu cầu làm cho tình trạng suy dinh dưỡng càng trở nên nặng thêm.
Cần thay đổi, bắt đầu từ nhận thức của phụ huynh
Là người có nhiều năm tiếp xúc với trẻ em, đặc biệt là trẻ suy dinh dưỡng, bác sỹ Lê Thị Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn dinh dưỡng, Viện dinh dưỡng quốc gia cho rằng: Bên cạnh các nguyên nhân khách quan như điều kiện kinh tế-xã hội còn nhiều khó khăn thì những “sai lầm” thường gặp của phụ huynh trong việc cung cấp chế độ dinh dưỡng cho con cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc suy dinh dưỡng ở trẻ em. Theo chia sẻ của bác sỹ Hải, “sai lầm” đầu tiên có thể kể đến đó là, dù khoa học đã chứng minh sữa mẹ là nguồn thức ăn tự nhiên tốt nhất cho trẻ, trong sữa mẹ có đầy đủ các thành phần dinh dưỡng cũng như kháng thể giúp trẻ tăng cường sức đề kháng chống lại các bệnh nhiễm trùng, tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, hiện có rất nhiều trẻ em không được bú mẹ ngay sau khi sinh và bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời.
 |
|
Phụ huynh đưa con đến khám dinh dưỡng tại Viện Dinh dưỡng quốc gia. |
Kết quả điều tra mới nhất của Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy, tỷ lệ trẻ được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời lại chỉ đạt 19,4%. “Sai lầm” thứ hai là nhiều bậc cha mẹ cho con ăn dặm quá sớm hoặc quá trễ so với quy định. Theo khuyến nghị của WHO, thời điểm cho trẻ ăn bổ sung (ăn sam, ăn dặm) là vào tháng thứ 6. Tuy nhiên, ở nước ta, đa số trẻ được ăn bổ sung từ tháng thứ 4, thậm chí không ít trẻ còn được ăn bổ sung từ tháng tuổi thứ 3. Điều đó đã ảnh hưởng đến việc tận dụng nguồn sữa mẹ, trẻ dễ bị rối loạn tiêu hóa dẫn đến suy dinh dưỡng. “Sai lầm” thứ ba là nhiều bà mẹ cho con ăn quá nhiều hoặc quá ít chất bổ dưỡng. Đơn cử như việc cho trẻ ăn quá nhiều dưỡng chất, khẩu phần quá nhiều đạm sẽ khiến hệ tiêu hóa non nớt phải làm việc mệt mỏi, dễ rối loạn, gây phân sống, tiêu chảy, càng nuôi càng chậm lớn. Mặt khác, cho trẻ ăn quá ít dưỡng chất (chỉ ăn nước xương hầm mà không ăn cái); không cho con ăn cá, tôm, cua, trứng vì sợ trẻ bị dị ứng trong thời gian dài cũng sẽ khiến trẻ suy dinh dưỡng vì cơ thể không được nạp đủ dưỡng chất cần thiết.
Ngoài ra, còn một số quan điểm “sai lầm” phổ biến khác cũng khiến trẻ rơi vào tình trạng kém ăn, lười ăn, dần dà dẫn đến suy dinh dưỡng. Đó là cho trẻ ăn quá ít dầu mỡ, không tập cho bé ăn thô khi bé đã đến tuổi tập nhai, ép trẻ ăn quá nhiều trong khi trẻ không muốn ăn và không cho trẻ ăn cùng bữa ăn với gia đình. “Thực tế khoa học đã chứng minh, chiều cao, cân nặng và bộ não có “đạt” hay không, phần lớn được quyết định trong 3 năm đầu đời của trẻ thường được gọi là 3 năm “vàng”. Vì vậy, các cha mẹ nên cho trẻ ăn với chế độ dinh dưỡng cân đối, hợp lý ngay từ những năm tháng đầu đời để có thể phát triển toàn diện cả về thể chất, chiều cao và trí tuệ” - bác sỹ Hải đưa ra khuyến cáo