Hãy tự bảo vệ mình khi gặp động đất

Hoảng hồn khi thấy quạt trần, đèn trang trí lắc đảo, đồ vật xô lệch hoặc người chạy nháo nhào từ tầng 12, 13 xuống đất... là những trạng thái cảm xúc, hành động của phần lớn cư dân ở những khu vực xảy ra rung chấn động đất lúc 21h ngày 24/3 ở Hà Nội. Rõ ràng trong tình huống này, cách "ứng xử" như trên chưa ổn. Vậy nên làm gì khi xảy ra động đất?

Giáo dục kỹ năng tự bảo vệ từ trường mầm non

Sau vụ động đất và sóng thần xảy ra ở Nhật Bản, cả thế giới cảm phục tinh thần và khả năng ứng phó với thiên tai của người Nhật. Vì sao người Nhật lại có được thái độ điềm tĩnh đến như vậy? Câu trả lời là, người Nhật sống chung với động đất. Nói thế không có nghĩa, không "sống chung với động đất" thì không cần thiết phải biết cách ứng phó khi động đất xảy ra.

Theo ông Nguyễn Đăng Sơn, Liên đoàn Địa chất Bản đồ miền Nam, năm 1983, một trận động đất với cường độ mạnh 6,8 richter xảy ra ở Tuần Giáo, Điện Biên. Đây là trận động đất lớn nhất ở Việt Nam từ trước đến nay và gây ra rung động cấp 6 (thang MSK) tại Hà Nội.

Người dân Hà Nội tháo chạy khỏi nhà cao tầng khi xảy ra dư chấn động đất đêm 24/3.

Mới đây nhất ngày 23/6/2010, một trận động đất mạnh 4,7 độ richter xảy ra ở ngoài khơi vùng biển Phan Thiết - Bình Thuận và gây ra rung động mạnh cấp 4 (thang KSK) ở Vũng Tàu và TP HCM nhưng không gây thiệt hại. Nêu những ví dụ trên để thấy, tuy nước ta không nằm trong vùng có nguy cơ động đất cao nhưng không thể loại trừ xảy ra hiện tượng thiên nhiên có nguy cơ gây ra thảm họa này. Chính vì thế, việc mỗi người tự trang bị cho mình kiến thức ứng phó khi động đất xảy ra là không thừa. Thế nhưng, trước cách ứng phó của người dân ở trong khu vực bị dư chấn động đất đêm 24/3 cho thấy nhiều người còn rất lúng túng.

Làm thế nào để biết kiến thức sơ đẳng nhất khi xảy ra động đất? Tôi xin dẫn ra đây những tình huống được đưa ra trong cuốn sách dành cho lứa tuổi mầm non được thực hiện theo chủ đề - đi theo hành trình của mèo máy Đôrêmon để bạn đọc thấy rõ tính hữu ích của việc giáo dục cho trẻ nhỏ kiến thức để phòng tránh các tình huống bất ngờ.

Tình huống được đặt ra trong sách là, khi động đất xảy ra, các nhân vật trong truyện Đôrêmon là Nôbita, Sêkô, Suka, Chaien... đã có những hành động như: chui vào gầm bàn; ngồi ở khoảng trống giữa nhà; ngồi bên bậu cửa; chạy xuống cầu thang... Câu hỏi dành cho bé (người đọc) là trong các cách làm trên, cách nào là sai. Để giúp trẻ nhỏ tìm ra câu trả lời, người lớn cũng phải tự tìm hiểu về cách phòng tránh khi động đất xảy ra. Khi có kiến thức này rồi, người lớn sẽ giải thích để trẻ biết vì sao nên chui xuống gầm bàn, ngồi ở khoảng trống... và không nên chạy xuống cầu thang.

Cũng trong một cuốn sách dành cho trẻ em theo chủ đề "Trẻ em thế giới", trẻ em Nhật Bản đưa hình ảnh mô tả một buổi học ứng phó khi xảy ra động đất cho học sinh. Hình ảnh các em học sinh ở tư thế cúi, dùng vật mềm dày che lên đầu lập tức giúp độc giả nhí nhận rằng, đây là một hành động cần thiết khi xảy ra động đất. Những kiến thức về phòng chống thiên tai sơ đẳng như trên không chỉ hữu ích cho trẻ em mà còn cho cả phụ huynh, giúp họ bổ sung thêm thông tin ngay trong quá trình giúp con đọc sách.

Còn nhớ, trong thảm họa sóng thần xảy ra ở Thái Lan, một thiếu niên đã cứu sống được rất nhiều người vì em phát hiện ra sóng thần và kịp thời hô hoán. Em làm được điều này vì mới được học về hiện tượng sóng thần ở trường.

PGS, TS Trần Chủng, Trưởng Ban Chất lượng Tổng hội Xây dựng Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội kết cấu và Công nghệ xây dựng Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng cho rằng, việc giáo dục cho học sinh về cách ứng phó với động đất rất cần thiết. Ông nêu ra ví dụ, cô giáo nên dùng một bình hoa để mô tả cho học sinh các trạng thái động đất. Đặt giả thiết động đất mạnh, bình hoa bị vỡ và bắn tung tóe ra xung quanh thì học sinh nên dùng vật cứng để che chắn khỏi mảnh vỡ rơi vào đầu.

Kiến thức sơ đẳng giảm thiểu thiệt hại do động đất

Sau trận động đất và sóng thần xảy ra ở Nhật Bản, trên mạng Internet truyền đi bài viết của một người có tên là Doug Copp, xưng danh Đội trưởng Đội cứu nạn thuộc tổ chức ARTI về kinh nghiệm ứng phó với động đất. Trong đó, người này khuyên, nếu động đất xảy ra mà bạn đang nằm trên giường thì lập tức lăn xuống dưới đất, nằm ở tư thế trẻ trong bào thai ở sát cạnh giường. Nếu động đất gây ra sụt đổ tường, trần nhà thì cách này sẽ giúp bạn có được khoảng trống để tránh bị thương. Hoặc khi xảy ra động đất thì không nên ở trong ôtô mà nên ở bên ngoài, gần với ôtô để tránh bị đè bẹp mà không thoát ra được.

Nói về biện pháp ứng phó khi xảy ra động đất, Tiến sỹ Lê Huy Minh, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Vật lý địa cầu, Giám đốc Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần đưa ra lời khuyên: Khi động đất xảy ra, nếu người dân đang ở trong nhà thì nên tìm nơi trú ẩn như gầm bàn, gầm ghế. Nếu ở ngoài trời thì nên tránh xa các khu nhà cao tầng, tránh xa cột điện, dây điện, cây to… để không bị đổ vào người. Khi có sóng thần xảy ra, người dân trên bờ phải chạy càng xa bờ biển càng tốt, nên tìm những vùng đất cao để tránh sóng. Đối với tàu thuyền, nếu thời gian dự báo sóng thần dài thì cần đưa tàu thuyền chạy ra xa bờ vì sóng thần chỉ gây tác hại ở vùng bờ biển, ngoài xa sẽ ít ảnh hưởng tới tàu thuyền.

Không ai mong muốn động đất xảy ra nhưng cũng không nên xem nhẹ việc trang bị kiến thức ứng phó với hiện tượng thiên nhiên này. Bài học Nhật Bản đối phó với động đất là một minh chứng rõ nhất.