Học sinh chán môn Sử, các thầy giáo nghĩ gì?

17:27 03/09/2012
Trong các bộ môn khoa học ở trường phổ thông, lịch sử là môn học do đặc thù của nó dễ gây hứng thú và khơi dậy niềm đam mê nhưng chúng ta đang đối mặt với một thực tế: học sinh bây giờ phần đông chán sử, không hứng thú học sử và sợ thi sử. Đó là một nghịch lý.
>> Đừng xem Lịch sử là môn phụ

Có phải học sinh bây giờ chán sử ?

Thực tế, có một bộ phận học sinh chán học môn sử. Lý giải nghịch lý phũ phàng đó có nhiều căn nguyên:

Chương trình và sách giáo khoa (SGK) lạc hậu, vừa thừa vừa thiếu, thừa những cái không cần thiết và thiếu một số nội dung cơ bản, tiêu biểu.

Phương pháp dạy học khô cứng, kém hấp dẫn, thiên về truyền thụ một chiều và mang tính áp đặt, nặng về lý thuyết mà coi nhẹ thực hành, nặng về lý luận, hàn lâm mà coi nhẹ kỹ năng.

Kiểm tra, đánh giá, thi cử chưa phù hợp, chưa công bằng, “bệnh thành tích” trong học tập và thi cử vẫn phổ biến.

Công tác đào tạo và bồi dưỡng giáo viên môn sử ở các trường đại học sư phạm còn nhiều sự bất cập, chồng chéo về nội dung và chương trình.

Căn nguyên sâu xa và cơ bản nhất là cách nhìn nhận, đánh giá không đúng của  xã hội về vị trí, vai trò của môn lịch sử - một môn học luôn bị coi là “môn phụ”, môn học khó “lập thân, lập nghiệp”, khi mà dường như khoa học tự nhiên và công nghệ đang chiếm vị trí độc tôn.

Với tư cách là những giáo viên đang giảng dạy trực tiếp môn sử, chúng tôi có thể khẳng định một cách khách quan rằng, học sinh chỉ chán học môn lịch sử chứ họ không chán lịch sử, vẫn thích lịch sử.

Tham quan Bảo tàng Lịch sử cũng là một phần của bài học.

Đừng vì kết quả kém cỏi về môn Sử trong một vài kỳ thi mà nói học sinh “quay lưng” với lịch sử. Họ chỉ chán với cách dạy học lịch sử, chỉ quay lưng lại với kênh nhận thức lịch sử từ học đường, từ hệ thống giáo dục chính thống mà thôi.

Giá trị của dạy học lịch sử là những giá trị tinh thần, giá trị của ý thức truyền thống, của niềm tin, của tính nhân văn cao cả. Nó không cân đong đo đếm được. Nó là vật thể hay phi vật thể, nhưng đó là một phần quan trọng trong cấu trúc nhân cách của con người. Không quan tâm tới điều này, chúng ta sẽ phải trả giá, một cái giá nhưng vô giá và có lẽ cũng không dễ gì trả được.

Có thể trách nhiệm thuộc về người thầy dạy Sử?

Nói đến học đường, trước hết, trực tiếp và chủ yếu phải nói đến người thầy. Họ không phải là duy nhất nhưng là chủ yếu và trực tiếp, là “Tư lệnh tối cao” trên mặt trận dạy học. Không thể có một đội ngũ học sinh giỏi nếu ở đó chỉ có những thầy giáo tồi. Không có thầy và thầy giỏi sẽ chẳng có gì hết.

Trong lĩnh vực dạy học lịch sử, người thầy còn là vị “Chính ủy” của mặt trận giáo dục tư tưởng chính trị, giáo dục truyền thống dân tộc và truyền thống cách mạng cho tuổi trẻ học đường. Vì thế, nếu học sinh chán sử thì trách nhiệm trước hết, trực tiếp và chủ yếu thuộc về đội ngũ những người thầy dạy sử.

Dẫu vẫn biết rằng, giáo viên dạy sử ngày nay phải chịu nhiều sức ép: cuộc sống vật chất khó khăn vì thu nhập thấp so với nhiều môn khoa học tự nhiên khác ngay trong một trường, cùng một địa phương; xã hội, các cấp quản lý thiếu quan tâm; SGK còn nhiều bất cập, nội dung và chương trình nặng nề, chậm đổi mới và không bắt kịp so với thực tiễn và SGK của một số nước tiên tiến trong khu vực; quy định đánh giá khô cứng; phương tiện và những đồ dùng bổ trợ cho bộ môn nghèo nàn…

Tất cả những điều đó đã tác động không nhỏ đến chất lượng và hiệu quả dạy học của giáo viên dạy sử. Nhưng chúng tôi thiết nghĩ, quan trọng nhất vẫn là tâm huyết, năng lực, kỹ năng, là hiệu quả dạy học của người thầy. Dù cho chương trình, SGK tốt, phương tiện dạy học đầy đủ… nhưng phẩm chất và năng lực, kỹ năng dạy học và nghệ thuật sư phạm của thầy không tốt thì không thể biến mỗi giờ dạy học Lịch sử thành một giờ học hấp dẫn, sinh động, đầy cuốn hút, đầy trí tuệ và sáng tạo. Và dạy học Lịch sử mãi mãi sẽ vẫn chỉ ở bên này của dòng sông chất lượng.

Vì thế, có thể nói, học sinh chán học môn Sử - nghịch lý ấy, trách nhiệm ấy trước hết thuộc về người thầy dạy lịch sử.

Dạy học lịch sử hiện nay cần thiết phải có sự thay đổi “căn bản và toàn diện” nền giáo dục quốc dân, trong đó vấn đề đội ngũ giáo viên được coi là trung tâm của sự đổi thay đó. Bởi không giải quyết được vấn đề đó, mọi sự đổi mới chỉ là tiềm năng, là khát vọng, là mong muốn mà chẳng bao giờ khát vọng đó có thể trở thành hiện thực.

Nhiều học sinh vẫn thích đọc những tiểu thuyết lịch sử, vẫn thích phim ảnh lịch sử. Các cuốn nhật ký thời chiến tranh như Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thuỳ Trâm… vẫn lay động nhiều con tim tuổi học trò dù họ đã sinh ra trong một thời kỳ lịch sử khác. Họ vẫn thích phim “Hồ Chí Minh - Chân dung một con người”, “Biệt động Sài Gòn”, “Ván bài lật ngửa”, “Anh hùng Spactacus”…

Họ vẫn hào hứng khi đến với các di tích lịch sử, vẫn nghẹn ngào rơi lệ trước Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ngã ba Đồng Lộc, Ngã ba Truông Bồn, thành cổ Quảng Trị, Nghĩa trang liệt sỹ Trường Sơn, đường Trường Sơn, địa đạo Củ Chi, nhà tù Côn Đảo…

Họ đã không thể cầm được nước mắt vì tình yêu thương, lòng căm thù, vì sự khâm phục trước sự hy sinh, mất mát của các thế hệ cha ông.

Đó là những giá trị vô giá trong giáo dục mà nhiều khi họ chưa được quan tâm đúng mức.

Hạnh Đức

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 đã quyết định cách chức Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi sau thời gian dài không hài lòng với hiệu suất làm việc của bà, đặc biệt liên quan đến việc xử lý và công bố hồ sơ Epstein, Reuters đưa tin.

Từ nghi vấn dữ liệu quan trắc được truyền về trong nhiều trường hợp đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nhưng thực tế tại nhiều khu vực đô thị lớn và khu công nghiệp tình trạng ô nhiễm vẫn diễn biến phức tạp, chỉ số ô nhiễm môi trường ở mức cao, không tương xứng với dữ liệu quan trắc được báo cáo. Từ đó, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an đã phối hợp các Công an đơn vị tập trung xác minh điều tra.

Ngày 2/4, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi Công an tỉnh Thanh Hóa biểu dương thành tích trong phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự triển khai quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh, triệt phá thành công đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc xuyên quốc gia, quy mô lớn, bắt giữ 205 đối tượng, thu giữ 36 xe ô tô, 189 điện thoại di động cùng nhiều vật chứng khác.

Bước vào mùa cao điểm trong năm giữa bối cảnh mới với không ít khó khăn, thách thức, du lịch hè năm nay được dự báo có nhiều thay đổi. Làm thế nào để thích ứng và duy trì được sự phát triển cần thiết đang là bài toán không dễ đối với “ngành công nghiệp không khói”.

Chiều 2/4, cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam, khám xét nơi ở đối với Diệp Văn Vĩnh (SN 1994, ngụ xã Long Phú, TP Cần Thơ) về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, với thủ đoạn vay tiền để đáo hạn ngân hàng, chiếm đoạt của các nạn nhân 20,4 tỷ đồng.

Trong những ngày qua, đông đảo tiểu thương đang kinh doanh tại các ki-ốt cố định ở chợ Hầm Nước tọa lạc bên đường Võ Thị Sáu, phường Phú Yên (Đắk Lắk), bày tỏ sự bức xúc khi nhận được thông báo thu tiền thuê mặt bằng từ nhà thầu là Công ty TNHH thương mại Ngân Tín với mức giá được cho là quá cao. PV Báo CAND đã vào cuộc tìm hiểu vụ việc từ các bên liên quan.

Sau đợt mưa lũ lịch sử cuối tháng 10/2025, Trường Mẫu giáo Arooi - Zà Hung (xã Đông Giang, Đà Nẵng) vốn đầy ắp tiếng cười nay chỉ còn là đống đổ nát, hoang tàn khi quả đồi phía sau trường bị sạt lở, hàng ngàn mét khối đất, đá tràn xuống các phòng học. 52 đứa trẻ đồng bào Cơ Tu phải đi học nhờ trong sự chật vật, nhưng nỗi lo lớn hơn lại đang ập đến khi “hạn chót” cho việc mượn lớp đang cận kề.

Miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa; đầu tư ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn thì được miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Hiện nay trên địa bàn TP Hà Nội, nhiều hạng mục, công trình xây dựng phục vụ Dự án cải tạo, nâng cấp hệ thống thoát nước, chống úng ngập cục bộ khu vực nội đô đang được triển khai, tập trung tại các tuyến phố có mật độ phương tiện lớn. Việc thi công đồng loạt trong khi lưu lượng giao thông lớn đã tạo áp lực không nhỏ lên hạ tầng giao thông vốn đã quá tải.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文