Làng nghề Vân Chàng (Nam Định) đối mặt với ô nhiễm
Khi nhà ở cũng là nơi sản xuất
Hiện tại, làng Vân Chàng có 875 hộ với 3.450 nhân khẩu nhưng đã có tới 700 hộ làm nghề cơ khí truyền thống. Những sản phẩm do người dân làng nghề Vân Chàng làm ra cũng rất phong phú. Từ cuốc, xẻng, xoong, nồi… đến những vật liệu xây dựng như thép, cửa hoa, bản lề... thậm chí cả phụ tùng xe đạp, xe máy.
Hầu hết mỗi nhà đều có một xưởng để sản xuất. Nhà ông Trần Văn Vân, một người dân trong làng, với diện tích đất ở là 150m2, nhưng đã có tới 100m2 dùng để làm cơ sở sản xuất xoong, nồi.
Để tiết kiệm diện tích, những nguyên vật liệu để ngổn ngang dưới sân. Những bao tải than dùng làm chất đốt được xếp từ ngoài cổng đến tận trong nhà. Thậm chí, chúng lại được đặt ngay cạnh phòng ngủ.
Anh Trần Trọng Hưởng, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Nam Giang cho biết: Diện tích hẹp, nên người dân trong làng phải tận dụng diện tích đất ở của mình để dành cho sản xuất, thường chiếm tới 2/3 diện tích đất ở. Hầu hết, hệ thống nước thải được thải chung giống như nước thải sinh hoạt. Vì vậy, những cống rãnh nước thải của người dân nơi đây luôn có một màu vàng, đặc sệt.
Theo điều tra của Viện Công nghệ sinh học, môi trường tại Vân Chàng: Hàm lượng bụi khu vực sản xuất vượt quá 3 lần tiêu chuẩn cho phép; khí SO2; CO; No… vượt quá 5 lần tại khu trung tâm, tiếng ồn vượt quá 10-11 lần. Nước thải ra con kênh ở Vân Chàng, chưa được xử lý, trong đó có chứa nhiều hoá chất nguy hiểm, đặc biệt hàm lượng chất độc Cyanua vượt 65-117 lần tiêu chuẩn cho phép.
Bác sỹ Vũ Văn Sơn, Trạm y tế thị trấn Nam Giang, cho biết: Tính từ năm 2007 đến 5 tháng đầu năm của 2008, đã có 14.678 lượt người Vân Chàng đến khám. Trong số đó, bệnh viêm phổi, viêm phế quản, bệnh ngoài da là những bệnh chủ yếu người mắc phải.
Chỉ tính riêng làng Vân Chàng đã có 743 người mắc bệnh viêm phổi; 864 người mắc bệnh viêm phế quản; 357 người mắc bệnh ngoài da, và 790 người mắc các bệnh khác. Cũng theo điều tra cho thấy, tuổi thọ trung bình của người dân Vân Chàng là 55 tuổi, thấp hơn nhiều so với mức bình quân của cả nước.
Điều đáng lưu ý là trẻ em sống ở làng có tỷ lệ mắc các bệnh viêm phổi, viêm phế quản, tiêu chảy, còi hơn so với trẻ em các làng khác.
Biến tướng của Cụm công nghiệp
Đứng trước thực trạng đó, UBND thị trấn Nam Giang đã tiến hành nhiều biện pháp tích cực để giảm thiểu ô nhiễm làng nghề. Một trong những biện pháp được coi là hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại làng Vân Chàng đó là dịch chuyển làng nghề sang sản xuất tại Cụm công nghiệp.
Dự án xây dựng Cụm công nghiệp được khởi công năm 2002, hoàn thành năm 2004 với diện tích 30 hecta được chia thành 2 giai đoạn. Tuy nhiên, mới hoàn thành giai đo¹n 1 với diện tích 14 hecta đưa vào sử dụng.
Với sự đầu tư của UBND tỉnh cũng như sự đóng góp của người dân trong làng Vân Chàng, một cụm công nghiệp của làng nghề đã ra đời. Cơ sở vật chất như hệ thống cống rãnh, hệ thống xử lý nước thải... đã được xây dựng một cách đầy đủ và khoa học.
Tính đến năm 2003, đã có 72 hộ sản xuất kinh doanh đến khu công nghiệp để sản xuất. Cùng với việc nhập vào cụm công nghiệp, các hộ này đã kéo theo cả gia đình ra đó sinh sống. Do vậy lại mở rộng thêm diện tích bị ô nhiễm và việc hạn chế người dân tiếp xúc với những chất thải độc hại đã thất bại. Do vậy, kế hoạch xây dựng giai đoạn 2 cũng đành " sếp xó".
Cho đến nay, tình trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề Vân Chàng vẫn là một bài toán chưa có lời giải đáp