Làng nghề sản xuất lương khô “siêu sạch”

Sáng 14/10, đường đến La Phù, Hoài Đức, Hà Nội, mưa mỗi lúc một nặng hạt. Con đường chính vòng theo làng nghề này dù đã bê tông hoá nhưng vẫn lép nhép bùn đất. Không ai trong đoàn được thông báo trước chương trình cho đến khi chiếc xe ôtô dừng lại trước cửa xưởng sản xuất bánh của Công ty TNHH Đức Trường Thịnh.

Sản xuất bánh quy cạnh bãi rác

Sự có mặt của tổ công tác PC15 Công an Hà Nội và Thanh tra Sở Y tế đã gây bất ngờ cho cơ sở. Một số công nhân vẫn tiếp tục làm việc, nhưng một số công nhân thì e ngại, bỏ dây chuyền đi chỗ khác.

Tại xưởng sản xuất bánh quy, bộ phận dính kem, đóng bánh vào túi được bố trí trên một cái sân quây bạt, xung quanh là ruộng rau muống với đầy sình lầy, rác rưởi bốc mùi hôi thối át cả mùi bánh quy mới ra lò. Mấy chị nhân công xoạc chân ôm trọn khay bánh, tay trần thoăn thoắt véo một thứ bột màu trắng được gọi là kem dính vào giữa hai chiếc bánh quy, miệng vẫn cười nói rôm rả... Găng tay, khẩu trang, quần áo lao động... là những thứ xa lạ đối với người lao động ở đây. Sát lối vào bộ phận đóng túi là một cái ngách được tận dụng chứa vỏ can đựng nguyên liệu chất cao xen lẫn với rác.

"Mến khách" nhất ở đây có lẽ là… ruồi. Ruồi nhiều đến độ chúng tôi phải liên tục lấy tay xua. Ruồi bậu đen trên những khay bánh, bay vo ve khắp nơi. Đi sâu vào bên trong xưởng - nơi đặt lò hơi và dây chuyền nướng thấy đen nhẻm một màu cáu bẩn của bụi, bột bánh và than đốt lò rải ngay trên lối đi.

Qua cánh cửa thông với lò hơi, chúng tôi lại một phen giật mình vì một bãi rác khá rộng xông mùi vào rất khó chịu. Rùng mình, chúng tôi đi sang xưởng làm bánh kem xốp và lương khô đối diện, với hi vọng bên đó vệ sinh sẽ khá hơn.

Xưởng bên này được xây kín, không thông với bãi rác nhưng vừa bước vào, một thứ mùi tổng hợp chua lòm, thum thủm, khăn khẳn đến lợm giọng. Cái mùi khó chịu ấy bốc ra từ khu vực bếp ăn và nhà vệ sinh hở ngay trong xưởng sản xuất. Quần áo của công nhân giăng đầy lối đi.

Nhân viên không có thiết bị bảo hộ lao động và vệ sinh ATTP.

Một chị bếp cặm cụi nấu nướng thức ăn cạnh một hố thoát nước bẩn thỉu, lõng bõng nước gạo và thức ăn thừa. Nhà vệ sinh được bố trí liền kề nhưng không xây khép kín. Bịt mũi đi qua khu phụ này là xưởng làm lương khô, xem ra có phần sạch nhất vì nguyên liệu đơn giản, chỉ có bột nguyên liệu và ép bánh, đóng túi nilon. Nhưng "công nghệ" làm lương khô ở đây lại khiến chúng tôi rùng mình.

Những bao bánh quy được giải thích là hàng loại, hàng tồn được đưa vào máy nghiền, khi ra bột nguyên liệu được đưa vào máy trộn. Cạnh máy trộn là một khay đựng các lọ dung dịch chất lỏng các loại. Chỉ vào một lọ dung dịch sền sệt màu nâu sẫm, một nhân công giải thích, nếu đổ một chút dung dịch đó vào bột sẽ cho ra sản phẩm lương khô cacao, còn cho một chút bột màu vàng ở lọ khác vào sẽ thành lương khô đậu xanh(?!).

Giống như số công nhân ở bên xưởng bánh quy, những công nhân bên xưởng lương khô thản nhiên đi lại, giẫm lên bột nguyên liệu để dưới đất bằng giày dép mà chốc lát họ đi ra nhà vệ sinh. Còn máy móc, đã cũ kỹ lại thêm cáu bẩn, đen ngòm bởi với cung cách làm ăn như vậy thì việc vệ sinh các dụng cụ, phương tiện sản xuất ở đây là điều khó xảy ra.

Vệ sinh an toàn thực phẩm bị thả nổi

Làm việc với chủ cơ sở, chúng tôi được biết trước Tết Nguyên đán 2008, Thanh tra Y tế đã từng kiểm tra và lập biên bản đối với cơ sở này về vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm, giao y tế xã giám sát, yêu cầu cơ sở khắc phục. Thế nhưng từ đó đến nay, Công ty Đức Trường Thịnh vẫn coi những vi phạm trên là vấn đề thứ yếu, tiếp tục sản xuất như chưa từng bị lập biên bản.

Không những vậy, dù chưa đăng ký nhưng cơ sở đã tự ý lấy công bố của sản phẩm bánh quy để ghép vào sản phẩm lương khô. Kiểm tra bao bì thành phẩm, còn phát hiện cơ sở tự in hạn sử dụng 1 năm, trong khi đăng ký chỉ 6 tháng.

Ngoài ra còn phát hiện hàng chục thùng bánh kem xốp đã hết hạn sử dụng được để lẫn trong xưởng sản xuất. Sau khi lập biên bản những vi phạm của cơ sở, đoàn công tác tiếp tục kiểm tra các cơ sở sản xuất khác nhưng những cơ sở này đã kịp đóng cửa, tắt đèn để đối phó với việc bị kiểm tra đột xuất.

Một cán bộ Công an huyện Hoài Đức tham gia cùng đoàn cho biết, hiện làng nghề La Phù có tới 24 công ty TNHH và gần 80 cơ sở sản xuất liên quan đến mặt hàng thực phẩm bánh kẹo. Thế nhưng, qua các đợt kiểm tra cho thấy đa phần các cơ sở này mới chỉ có phiếu tiếp nhận về vệ sinh an toàn thực phẩm chứ chưa có chứng nhận, công nhân trực tiếp sản xuất không được khám sức khoẻ, không được tập huấn kiến thức vệ sinh thực phẩm. "Nếu muốn phạt ở đây thì không thiếu gì lỗi để phạt" - vị cán bộ này cho biết.

Băn khoăn về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm của làng nghề chuyên sản xuất bánh kẹo này, chúng tôi tới UBND xã La Phù. Chủ tịch xã đi vắng nên chúng tôi chỉ gặp được ông Tạ Công Luận - Phó Chủ tịch xã. Lấy lý do phụ trách mảng kinh tế, ông Luận lắc đầu trước mọi câu hỏi của chúng tôi. Ông Luận cho rằng các doanh nghiệp ở đây do huyện quản lý nên địa phương rất khó vào kiểm tra. Thế nên khi chúng tôi thông báo việc Công ty Đức Trường Thịnh tiếp tục vi phạm, thái độ của ông Luận vẫn bình thản như đó không phải là việc chính quyền xã quan tâm.

Trên đường về, qua khu công nghiệp La Phù, chúng tôi thấy có rất nhiều nhà cao tầng mới đẹp đẽ. Rõ ràng, sản xuất bánh kẹo là một trong những nghề đang làm giàu cho các hộ dân ở đây. Nhưng với kiểu thả nổi vệ sinh an toàn thực phẩm như hiện nay, liệu làng nghề này có đứng vững và tạo được thương hiệu trên thị trường?