Lật lại những vụ thu nợ “xã hội đen” của Công ty Phương Đông

Ngày 25/5, Phòng CSĐT tội phạm về TTXH (PC14), Công an TP Hà Nội đã thực hiện lệnh khám xét Văn phòng Công ty cổ phần Thu nợ Phương Đông, có trụ sở ở 90 phố Vọng, phường Phương Mai (Hà Nội), bắt Giám đốc Lê Linh và 23 nhân viên của công ty này.

Chiều cùng ngày, CQĐT đã khởi tố vụ án về tội bắt người trái pháp luật và cưỡng đoạt tài sản. Báo CAND từng phản ánh hành vi đòi nợ, bắt ép chủ nợ theo kiểu xã hội đen trái pháp luật của Công ty này. Nếu không sớm được ngăn chặn, hành vi vi phạm pháp luật của Công ty cổ phần Thu nợ Phương Đông sẽ tạo nên một tiền lệ xấu. Báo CAND xin trở lại vấn đề này.

Sai phạm đã từng diễn ra

Trước đây, Công ty Thu hồi nợ Phương Đông từng sử dụng nghiệp vụ dọa nạt để đòi nợ gia đình ông Đỗ Văn Minh, phường Thanh Xuân Bắc, quận Thanh Xuân (Hà Nội).

Theo ông Minh trình bày và theo điều tra của PV Báo CAND, món nợ mà Công ty Phương Đông mang danh để đòi chưa được xác minh rõ ràng. Giấy chứng nhận nợ mà Công ty Phương Đông dùng để làm chứng cứ đòi nợ thực chất chỉ là một giao dịch nhằm để che giấu một giao dịch khác.

Vì cho rằng mình không nợ nên ông Minh không trả tiền và yêu cầu gặp trực tiếp người đã thuê Công ty Phương Đông để làm rõ những giao dịch thể hiện trên giấy, thậm chí sẵn sàng ra Tòa án dân sự để giải quyết. Nhưng không hiểu sao, phía bên kia đã không chấp nhận cuộc gặp gỡ và người của Công ty Phương Đông vẫn tiếp tục kéo đến nhà riêng của ông Minh dọa nạt để đòi nợ. Họ vây kín trong nhà và ngoài hè, triển khai nghiệp vụ… chửi bới, ép ông Minh phải thanh toán số tiền nói trên.

Trước tình trạng bị đòi nợ gắt gao quá, ảnh hưởng đến cuộc sống cũng như công việc làm ăn của gia đình, ông Minh đã phải báo Công an can thiệp và chọn giải pháp lánh mặt.

Khi sự việc diễn ra, gia đình ông Minh đã có đơn gửi lên Báo CAND, PV Báo CAND đã tới nơi, chứng kiến những hành vi chửi bới, dọa nạt của những người tự xưng là người của Công ty Thu nợ Phương Đông.

Trong quá trình tác nghiệp, PV Báo CAND đã nhiều lần gọi điện đến Công ty Thu hồi nợ Phương Đông, đề nghị được gặp Giám đốc Lê Linh để tìm hiểu thông tin hai chiều, nhưng người nhận điện thoại của Công ty Phương Đông xưng danh là Nguyễn Minh Đông, lúc đó là Trưởng phòng Nghiệp vụ thu nợ, luôn từ chối yêu cầu của phóng viên với lý do "Giám đốc bận không có thời gian gặp. Những gì chúng tôi đang làm là hoàn toàn đúng pháp luật. Nếu báo thấy chúng tôi sai thì cứ việc viết", rồi dập máy.

Sau khi tìm hiểu kỹ thông tin, Báo CAND đã có bài phản ánh. Sau khi bài báo phát hành, Công ty Thu nợ Phương Đông không nhận thấy hành vi sai trái của mình còn hai lần gửi công văn, do Giám đốc Công ty ký tên, gửi đến phản ứng bài báo, dùng nhiều câu phán xét, quy kết về phẩm chất đạo đức, tư cách nghề nghiệp của phóng viên Báo CAND, đòi Báo CAND phải công khai đăng tin đính chính.

Tuy nhiên, sau khi điều tra, tìm hiểu thông tin, xét thấy những gì PV nêu trong bài báo là đúng sự thật, Ban Biên tập Báo CAND đã trả lời và không đăng đính chính như Công ty Phương Đông yêu cầu.

Sáu tháng sau, ngày 25/5, nhiều thành viên Công ty Phương Đông đã bị cơ quan bảo vệ pháp luật bắt giữ, xử lý hành vi như từng bắt ép gia đình ông Minh. Những sai phạm của Công ty Phương Đông đã từng diễn ra, nhưng nay mới được phanh phui làm rõ.

Không để các công ty đòi nợ lợi dụng kẽ hở của pháp luật

Theo thống kê sơ bộ thì hiện nay, tại Việt Nam có khoảng 70 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh lĩnh vực thu hồi nợ, đòi nợ, ngoài ra có một số văn phòng cũng cung cấp dịch vụ này.

Ở Hà Nội hiện có khoảng 15 công ty đăng ký kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuê, đó là chưa kể một số văn phòng tư vấn luật đang xin giấy phép kinh doanh dịch vụ loại này. Bắt đầu từ năm 2006, Bộ Tài chính đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đóng góp cho dự thảo Nghị định về kinh doanh dịch vụ đòi nợ.

Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, đã một năm trôi qua, Nghị định về kinh doanh dịch vụ đòi nợ vẫn chưa có văn bản chính thức. Ông Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban Pháp chế - Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam khẳng định: "Nguyên tắc chung của các công ty kinh doanh, trong đó có những công ty đòi nợ thuê, là hoạt động phải tôn trọng luật pháp, phù hợp với chuẩn mực đạo đức. Những công ty được thuê đòi nợ phải có trách nhiệm xác định tính pháp lý của các giao dịch, xác định rõ khoản nợ nào là có thực và khoản nợ nào là có thể đòi được. Nếu công ty đòi nợ thuê không xác định được tính pháp lý của các giao dịch mà cứ cố tình triển khai nghiệp vụ theo kiểu đe dọa hoặc gây cản trở cuộc sống bình thường thì những người bị xâm hại có quyền khởi kiện ra tòa…".

Lý thuyết thì như thế, nhưng khi nhiều con nợ (tạm gọi như thế) nhận được những nghiệp vụ đòi nợ kiểu xã hội đen đều tìm giải pháp tốt nhất vẫn là “tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Tất nhiên, những công ty thu hồi nợ này ra đời cũng là dựa trên nhu cầu thực tế.

Một cán bộ của Sở Kế hoạch - Đầu tư Hà Nội cho biết: Khi cấp phép hoạt động cho những công ty thu nợ, Sở dựa trên danh mục những hoạt động kinh doanh được pháp luật công nhận, vì hiện tại vẫn chưa có văn bản quy định cụ thể nên chưa thể xác định những danh mục cấm và không cấm đối với hoạt động đòi nợ.

"Tuy nhiên, đã là hoạt động kinh doanh thì phải tuân thủ các quy định chung của pháp luật, không thể đổ lỗi cho việc thiếu văn bản pháp luật mà làm bậy", cán bộ này nhấn mạnh.

* Ông Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam: Mở cờ giong trống đi đòi nợ cũng là vi phạm pháp luật

Hoạt động kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuê đã có mặt ở Việt Nam khoảng trên dưới 10 năm. Ngoài một số trường hợp triển khai nghiệp vụ theo kiểu xã hội đen như Công ty Phương Đông mà Báo CAND đã nêu là vi phạm pháp luật nghiêm trọng cần phải xử lý nghiêm minh, thì việc mở cờ giong trống, treo băng rôn, biểu ngữ đi đòi nợ như một số công ty thu hồi nợ vẫn làm trong thời gian gần đây cũng là vi phạm pháp luật vì gây mất trật tự công cộng, vi phạm lợi ích của cộng đồng.

Thường thì những "con nợ" (tạm gọi chung như thế) bị đòi nợ hiện nay đang phải chịu đựng, tuy nhiên, nếu sau này khi có văn bản quy định cụ thể, chặt chẽ thì các công ty thu hồi nợ sẽ không có nhiều cơ hội vi phạm pháp luật như hiện nay.