Mường Nhé đổi thay cùng đất nước

Khám chữa bệnh cho bà con tại Mường Nhé.

Trước đây, để đi tới địa danh "con gà gáy ba nước cùng nghe" phải mất rất nhiều ngày di chuyển từ thành phố Điện Biên, vượt qua hàng trăm kilômét dọc tỉnh lộ 151. Nhưng khoảng cách xa xôi ấy giờ đã được rút ngắn rất nhiều nhờ sự đầu tư khá đồng bộ về hạ tầng, cải thiện giao thông. Là một trong 62 huyện nghèo nhất nước theo Nghị quyết 30A của Chính phủ, những năm gần đây, Mường Nhé nhận được sự quan tâm đặc biệt và đầu tư hiệu quả từ ngân sách Nhà nước, kinh phí từ các tổ chức xã hội.

Toàn bộ 16 xã của huyện Mường Nhé đều thuộc diện xã đặc biệt khó khăn nằm trong Chương trình 135 giai đoạn II (năm 2006 - 2010), hàng năm nhận được sự hỗ trợ kinh phí và triển khai các dự án đồng bộ về điện, đường, trường, trạm. Hiện có 13 dân tộc anh em sinh sống trên địa bàn huyện, trong đó dân tộc Mông chiếm đa số, ngoài ra có các dân tộc Hà Nhì, Cống, Thái…

Hôm chúng tôi tới thị trấn Mường Nhé, điều cảm nhận được là sự đổi mới ngay diện mạo thị trấn. Tốc độ tăng trưởng bình quân 13,6% (cao gần gấp hai lần bình quân cả nước), thu nhập bình quân đầu người đạt 3,98 triệu đồng/năm, tỷ lệ đói nghèo giảm 5%/năm. Đề án phát triển kinh tế - xã hội nhằm giảm nghèo nhanh và bền vững của huyện Mường Nhé với tổng nhu cầu kinh phí thực hiện cho cả giai đoạn 2009-2020 gần 6 nghìn tỷ đồng. Như vậy, bình quân mỗi năm có khoảng 600 tỷ đồng, con số đó đối với một huyện miền núi như Mường Nhé thực sự là đòn bẩy, đổi mới diện mạo trong chiến lược phát triển đến năm 2020. 

Từ thành phố Điện Biên Phủ đến thị trấn Mường Nhé dài 210km, còn để đến ngã ba biên giới A Pa Chải cũng gần 300km. Trong 2.500 tỷ đồng đầu tư cho các dự án giao thông tại Điện Biên, có 2 tuyến Si Pa Phìn - Mường Nhé; Mường Nhé - Pắc Ma - A Pa Chải.  Kể từ năm 2011, Bộ GTVT đã cho phép thay đổi kết cấu, nâng cấp mặt đường, cắt một số cua gấp nguy hiểm của đoạn giữa Si Pha Phìn - Mường Nhé.

Những ngày tìm hiểu cuộc sống tại Mường Nhé, chúng tôi nhận thấy, những xã đặc biệt khó khăn như Nậm Kè, Pa Tần, Nà Pùng, Na Co Sa… hiện cũng đang được nâng cấp hạ tầng, riêng hệ thống trường học, trạm y tế xây dựng khá khang trang. Từ khi thực hiện chương trình 135, đa số các bản có số dân sống tập trung được sử dụng nước sinh hoạt, điện thắp sáng. Nay toàn huyện thì 10 xã có đường ôtô đi lại thuận tiện, số hộ có tivi, xe máy tăng cao.

Mường Nhé là huyện miền núi khá rộng, nếu so diện tích tự nhiên cũng đã gấp 3 lần diện tích tỉnh miền xuôi như Hà Nam. Đất rộng nhưng chủ yếu đồi núi, điều này phù hợp với tập quán cư trú của người Mông, vì thế đây là nơi diễn ra tình trạng dân di cư tự do nhiều. Song với những chính sách đầu tư giúp nhân dân giảm nghèo nhanh và bền vững, cuộc sống của người dân trong huyện được nâng lên, vấn đề an ninh lương thực, thực phẩm của bà con không quá khó khăn như trước.

Giữa thị trấn Mường Nhé hôm nay là trung tâm y tế của huyện mà nếu xét quy mô hạ tầng phòng ốc, trung tâm này hoàn toàn "vượt mặt" nhiều bệnh viện đa khoa cấp tỉnh. Đây là cơ sở điều trị đã được tiếp nhận nhiều cán bộ chuyên môn của tỉnh xuống chuyển giao các kỹ thuật mới phức tạp. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên trực tiếp đi khảo sát, tìm hiểu nhu cầu cần hỗ trợ của y tế huyện Mường Nhé sau đó lên kế hoạch chi tiết và cử thầy thuốc có năng lực, có khả năng làm việc độc lập tăng cường cho Mường Nhé. Giờ thì những trạm y tế như Nậm Kè đã có thể đáp ứng những hoạt động khám, chữa bệnh thông thường tại xã.

Trung tâm Y tế Mường Nhé khang trang như một bệnh viện cấp tỉnh.

Người Mông trước đây rất ngại đến trường, họ dành thời gian cho con em lên nương hơn lên lớp. Bây giờ, với sự vận động, đầu tư tích cực và nỗ lực các cô giáo cắm bản, sự học ở Mường Nhé đã khác. Hệ thống trường mầm non, tiểu học, THCS, THPT xây dựng khá đồng bộ ở tất cả các xã, trong đó có nhiều trường đạt chuẩn quốc gia. Như Trường THPT Mường Nhé, đầu tư xây dựng trường lớp, nhà ở bán trú khang trang với 170/320 học sinh nội trú, nhiều nhất là học sinh dân tộc Mông, Thái, Hà Nhì. Tất cả các học sinh đều được sự hỗ trợ một phần học bổng chính sách để học tập, sinh hoạt, riêng cán bộ, giáo viên công tác ở Mường Nhé được nhận 200% lương, phụ cấp.

Với Trường Tiểu học Mường Nhé 1, hôm chúng tôi đến cũng đúng ngày nhà trường bế giảng năm học, kết quả có 22% học sinh đạt học lực giỏi, 43% học lực khá. Trường có 7 giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, trong đó cô giáo Đồng Thị Thúy 2 lần được công nhận giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh.

Sự đổi mới về kinh tế - xã hội nói trên chỉ là khởi đầu, bởi Mường Nhé hôm nay vẫn nằm trong diện 62 huyện nghèo nhất nước. Sự đầu tư và nỗ lực của chính Mường Nhé là niềm tin để huyện biên giới này vươn lên. Bởi, nghiên cứu nguyên nhân sâu xa của các vụ việc vừa rồi, có yếu tố tâm lý và sự khó khăn về đời sống vật chất khiến một số người Mông tin rằng sẽ "đổi đời" nếu di chuyển. Tập tính của người Mông thật thà, chất phác, dễ tin. Các thế lực thù địch, phản động luôn tìm các thủ đoạn lợi dụng vấn đề dân tộc, trong đó có việc lợi dụng đặc tính này của người Mông để lôi kéo, dụ dỗ, lừa gạt họ nhằm thực hiện các mục đích xấu. Việc các đối tượng tung tin có "thế lực siêu nhiên", sẽ "đổi đời mau chóng", chúng nhằm vào tâm lý cả tin, thật thà của người Mông, khiến một số bà con tưởng thật bỏ nhà ra đi, tụ tập tại Huổi Khon, Nậm Kè như vừa rồi.

Khi cuộc sống nâng lên, bà con sẽ xoá bỏ dần thói quen du canh, du cư, họ biết gìn giữ giá trị từng mảnh đất nơi mình sống, canh tác và sẽ không có chỗ cho kẻ xấu lôi kéo, dụ dỗ. Ổn định và nâng cao đời sống, những yếu tố gây mê tín kiểu "thế lực siêu nhiên" sẽ bị loại trừ. Chính vì vậy, việc chống các hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc ở Mường Nhé nói riêng, ở đồng bào các tỉnh miền núi phía Bắc nói chung, chính là không ngừng nâng cao đời sống vật chất, văn hóa tinh thần, nâng cao tinh thần cảnh giác, không tin, không nghe, không để kẻ xấu lợi dụng.