Nên xây dựng nhà tránh sét cho nông dân

11:32 01/06/2016

Cách đây vài ngày, 7 người dân ở Huế đã bị sét đánh trúng trong lúc đang đi làm đồng. Hiện cả nước đã bước vào mùa dông bão, do vậy sét xuất hiện khá thường xuyên trong những cơn dông. Làm cách nào để phòng tránh sét đánh?

PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Xuân Anh – Viện trưởng Viện Vật lí địa cầu (Viện Hàn lâm Khoa học – Công nghệ Việt Nam).

PV: Sét là hiện tượng thiên nhiên ngẫu nhiên, có cách nào phòng tránh được không, thưa ông?

TS Nguyễn Xuân Anh: Về mặt công nghệ, hiện nay, vị trí sét đánh có thể xác định được sau khi nó xảy ra. Tuy nhiên, việc dự báo trước khu vực sẽ có sét còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là dự báo trước từ nửa ngày đến vài giờ. Trong mỗi cơn dông, có thể có 10.000 cú phóng điện, trong đó có 1.000-2.000 cú phóng điện xuống đất. Sét mang tính ngẫu nhiên, bất ngờ nên khó có thể có vị trí an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, người dân vẫn có thể phòng tránh sét bằng các biện pháp an toàn, hiệu quả như làm hệ thống cột thu lôi tại nhà, tránh ra khỏi nhà khi trời đang mưa dông…

Thường thì cơn dông kéo đến rất nhanh trong vòng 15 phút và di chuyển với vận tốc 40km/giờ. Do vậy, khi đang ở nơi không an toàn thì cần phải để ý đến các dấu hiệu của dông như mây đen, không khí lạnh, gió, bởi ngay sau đó, dông sét sẽ đến rất nhanh.

PV: Việt Nam là quốc gia nhiệt đới ẩm gió mùa. Điều này có khiến cho nguy cơ giông sét cao hơn không?

TS Nguyễn Xuân Anh: Trên thế giới có 3 tâm dông sét lớn nhất là châu Mỹ, châu Phi, châu Á. Việt Nam nằm ở tâm giông sét châu Á. Trung bình mỗi năm, Việt Nam có khoảng 2 triệu lần sét đánh xuống đất. Mùa dông sét ở Việt Nam rất dài, từ tháng 4 đến tháng 10, tùy vào từng địa phương mà sớm hay muộn hơn. Biến đổi khí hậu làm trái đất nóng lên cũng được nhận định sẽ làm gia tăng tần suất và tính bất thường của hoạt động dông sét.

PV: Ở nước ta, dông sét chủ yếu tập trung ở khu vực nào?

TS Nguyễn Xuân Anh: Trên nền hoạt động giông mạnh, việc phân bố dông sét ở Việt Nam không đồng đều. Những khu vực xuất hiện nhiều giông sét ở nước ta có thể kể đến là Cổ Dũng (Hải Dương), Sơn Lộc (Hà Tĩnh), Yên Thành (Nghệ An), Thăng Bình (Quảng Nam), Xuyên Mộc, Đất Đỏ (Bà Rịa-Vũng Tàu), Đồng bằng sông Cửu Long... Sở dĩ có sự khác biệt về tần suất dông sét giữa các địa phương là do điều kiện khí hậu có sự phân hóa. Vùng có nhiễu động khí quyển mạnh, có địa hình thuận lợi cho việc hình thành các dòng thăng luôn có nguy cơ về sét cao hơn.

TS Nguyễn Xuân Anh.

PV: Nhiều người nghĩ rằng, những khu vực có nhiều khoáng sản sẽ hứng chịu dông sét nhiều hơn. Điều này có đúng không, thưa ông?

TS Nguyễn Xuân Anh: Không phải như vậy. Thực tế, có nghiên cứu cho thấy có sự thay đổi về cường độ dòng sét ở khu vực có khoáng sản kim loại. Tuy nhiên, điều kiện khí tượng như độ ẩm, sự bất ổn định khí quyển, cơ chế khởi đầu thuận lợi cho các dòng không khí nóng ẩm đi lên, đặc điểm địa hình… mới là những yếu tố tạo nên dông nhiều hay ít cho một khu vực.

PV: Trong thời tiết có dông sét, các chuyến bay hàng không liệu có an toàn?

TS Nguyễn Xuân Anh: Theo nghiên cứu, trung bình cứ 3.000 giờ bay thì có 1 lần bị sét đánh. Tuy nhiên, do máy bay có thiết kế hệ thống tiêu chuẩn nghiêm ngặt nên sét sẽ chỉ chạy trên lớp vỏ bề mặt, không gây nguy hiểm cho hành khách. Tuy nhiên, gió giật trong cơn dông lại có thể gây nguy hiểm cho máy bay, nhất là lúc cất cánh và hạ cánh.

PV: Nhà có cột thu lôi đã đảm bảo an toàn 100% trước sét chưa, thưa ông?

TS Nguyễn Xuân Anh: Chỉ có thể chống sét 100% với việc sử dụng vỏ bọc kim loại đủ dày. Tuy nhiên, loại này chỉ thực hiện cho các đối tượng đặc biệt như kho đạn dược. Nhà có cột thu lôi không có nghĩa là an toàn tuyệt đối, hiệu quả chống sét không thể đạt 100%. Mặc dù kim thu sét có khả năng hút sét khá tốt, song vẫn có trường hợp sét vẫn đánh thẳng vào nhà, bỏ qua kim thu sét. Ngay cả khi sét đánh vào kim thu sét thì hiệu quả truyền xuống đất cũng chỉ đạt khoảng 80%, không thể phân tán toàn bộ lượng điện.

PV: Nếu những người nông dân đang làm việc trên cánh đồng gặp dông sét mà không kịp tìm nơi trú ẩn an toàn thì phải làm sao?

TS Nguyễn Xuân Anh: Sét thường chọn đối tượng cao nhất để đánh, bởi thế, giữa một cánh đồng trơ trụi, con người sẽ ở vị trí cao nhất, dễ bị sét nhằm vào. Trong trường hợp không kịp chạy tìm nơi ẩn náu an toàn, tuyệt đối không dùng cây cối làm chỗ trú mưa, tránh các khu vực cao hơn xung quanh, tránh xa các vật dụng kim loại như xe đạp, máy, hàng rào sắt... Cách tốt nhất là khi làm việc ngoài trời, người dân nên suy nghĩ trước về nơi sơ tán (nhà có lắp đặt hệ thống chống sét). Muốn vậy, chính quyền địa phương nên dành kinh phí để xây dựng các nhà tránh sét, bố trí rải rác trên các cánh đồng để khi có dông xảy ra, người dân có thể di chuyển đến một cách nhanh nhất.

PV: Khi có người bị sét đánh cần phải cấp cứu như thế nào?

TS Nguyễn Xuân Anh: Người bị sét đánh cần được cứu trợ ngay tức khắc. Nếu người bị sét đánh bị ngất (tim ngừng đập, tắt thở) phải thực hiện khẩn cấp các động tác hô hấp, trợ tim nhân tạo. Nếu nghi ngờ nạn nhân bị gãy cột sống, tuyệt đối không được di dời nạn nhân và tìm cách liên lạc nhanh nhất với nhân viên y tế.

PV: Xin cảm ơn ông!

Nguyên tắc phòng tránh sét bảo vệ con người
(Tài liệu của Viện Vật lí địa cầu):

Tránh sét trong nhà: Khi trời sắp xảy ra dông thì biện pháp tránh sét tốt nhất là nên về nhà. Chỗ an toàn để tránh sét là toà nhà hay công sở có lắp đặt hệ thống chống sét. Khi ở trong nhà nên đứng xa cửa sổ, cửa ra vào, các đồ dùng điện, tránh các chỗ ẩm ướt như buồng tắm, bể nước, vòi nước, không nên dùng điện thoại trừ trường hợp rất cần thiết. Nên rút phích cắm các thiết bị điện trước lúc có dông.

Với các đường dây điện thoại hay dây điện, vì nối với lưới bên ngoài nên rất có thể bị ảnh hưởng sét đánh lan truyền. Bởi vậy nên tránh xa các dây điện, vật dùng điện với khoảng cách ít nhất là 1m. Vô tuyến nối với dây anten để ngoài trời cũng rất cần rút ra khi có dông.

Tránh sét ngoài trời: Tìm chỗ khô ráo, nếu xung quanh có cây cao hơn thì nên tìm vị trí cây thấp. Người ở vị trí càng thấp càng tốt, tay ôm cổ sao cho phần tiếp xúc của người với mặt đất là ít nhất. Người đứng ở tư thế nhón chân, không được nằm xuống đất. Ra ngay khỏi những nơi chứa nước như bãi biển, ao, hồ, mương. Các vùng đỉnh núi hay sườn núi nhô cao cũng rất nguy hiểm. Nếu ở trong rừng thì tìm những nơi cây thấp hơn và thưa để tránh.

Không đứng thành nhóm người gần nhau. Nếu như cảm thấy tóc bị dựng lên thì điều đó có nghĩa là có thể bị sét đánh bất cứ lúc nào. Khi ấy, lập tức cúi ngồi xuống và lấy tay che tai. Đối với các vật có bề mặt kim loại như xe buýt, tàu hoả, ôtô... không được nhoài người ra ngoài và không chạm đến vỏ bọc. Sau khi nghe thấy không còn tiếng sét 30 phút thì có thể trở lại làm việc bình thường.

Khánh Vy (thực hiện)

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Bắt giữ đối tượng trang bị súng ngắn khi bán ma tuý

Hơn 1,4 kg ma túy các loại như" Heroine, Methaphetamine, Ketamine, MDMA cùng súng, đạn đã bị Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hưng Yên phối hợp với các đơn vị liên quan phát hiện, thu giữ khi bắt giữ đối tượng “sở hữu” 5 tiền án Trương Văn Hải (SN 1974, trú tại tổ dân phố Bần, phường Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên).

Hàng loạt ô tô dồn toa ở Hà Nội, xe con bị "vò nát"

Vụ tai nạn liên hoàn xảy ra giữa hàng loạt ô tô trên tuyến Vành đai 3 trên cao, đoạn cầu Thăng Long theo hướng đi Nội Bài khiến nhiều phương tiện bị hư hỏng, trong đó có một chiếc xe con bị "vò nát".

TP Hồ Chí Minh: Gắn mã định danh cho công trình hạ tầng

Triển khai mã định danh thống nhất cho công trình hạ tầng phục vụ công tác theo dõi, quản lý công trình là một trong những nội dung đáng chú ý của kế hoạch thực hiện chuyển đổi số trong hoạt động xây dựng, quản lý, khai thác kết cấu hạ tầng xây dựng trên địa bàn TP Hồ Chí Minh.

Bộ Y tế cảnh báo khẩn về loại virus lây từ chuột sau chùm ca bệnh tử vong trên tàu du lịch

Bộ Y tế phát đi cảnh báo về nguy cơ bệnh do virus Hanta sau khi ghi nhận chùm ca mắc và tử vong trên tàu du lịch quốc tế ở khu vực Nam Đại Tây Dương, đồng thời khuyến cáo người dân chủ động phòng ngừa nguy cơ lây bệnh từ chuột.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Giá vàng tiếp tục giảm

Giá vàng thế giới giảm mạnh kéo giá vàng trong nước đi xuống, giảm cả triệu đồng mỗi lượng.

Nổ lớn tại nhà máy pháo hoa ở Trung Quốc: Ít nhất 21 người thiệt mạng

Một vụ nổ nghiêm trọng xảy ra tại nhà máy sản xuất pháo hoa ở tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) đã khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và 61 người bị thương, truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin ngày 5/5. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã yêu cầu tiến hành điều tra toàn diện, làm rõ nguyên nhân và xử lý trách nhiệm liên quan.

Giải cứu 21 nạn nhân mắc kẹt trong vụ tai nạn giao thông trên cao tốc

Cơ quan Công an đã đến hiện trường giải cứu 21 người mắc kẹt trong vụ tai nạn giao thông trên cao tốc TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, đưa đi bệnh viện cấp cứu.

Tạm giữ 3 đối tượng dùng nón bảo hiểm đánh người trên đường

Ngày 5/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh cho biết đã tạm giữ 3 đối tượng: Phan Văn Nhựt (SN 2006, ngụ phường Tam Thắng), Nguyễn Quốc Chỉnh (SN 2004) và Lê Phú Thành (SN 2007, cùng ngụ phường Vũng Tàu) để điều tra về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”.

Sữa a2 Platinum Premium bị thu hồi tại Mỹ, Bộ Y tế yêu cầu ngừng kinh doanh

Trước việc 3 lô sữa a2 Platinum Premium USA dành cho trẻ 0–12 tháng tuổi phát hiện chứa cereulide – độc tố bền nhiệt do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra, có thể gây hại cho trẻ nhỏ, Bộ Y tế đề nghị rà soát, thu hồi, ngừng kinh doanh.

Thẩm mỹ viện Khơ Thị bị phạt 95 triệu đồng, buộc tiêu hủy nhiều mỹ phẩm

Ngày 5/5, Phòng Kiểm tra - Pháp chế (Sở Y tế TP Hồ Chí Minh) vừa ban hành các quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với nhiều đơn vị kinh doanh dược phẩm, mỹ phẩm trên địa bàn. Đáng chú ý, có đơn vị bị phạt nặng 95 triệu đồng và bị đình chỉ hoạt động do hàng loạt sai phạm nghiêm trọng.

Tuyên án 38 bị cáo chiếm đoạt tiền khách hàng từ thẻ tín dụng

Đào Thị Kiều Oanh cùng các đồng phạm đã thiết lập đường dây chuyển đổi tín dụng thành tiền mặt, sử dụng số điện thoại ảo và các thủ đoạn công nghệ để rút tiền từ thẻ tín dụng của hàng trăm người, chiếm đoạt cả tỷ đồng.

Cảnh báo tình trạng học sinh sử dụng xe “độ, chế” nguy cơ mất ATGT

Thời gian gần đây, trên địa bàn xã Thạnh An (TP Cần Thơ), tình trạng học sinh sử dụng xe đạp điện, xe máy điện, xe máy 50cc "độ, chế" có chiều hướng gia tăng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông (ATGT), cháy nổ và đe dọa tính mạng, sức khỏe của người điều khiển cũng như cộng đồng.

Ô tô lao vào khu đi bộ ở Đức khiến nhiều người thương vong

Một vụ “xe điên” kinh hoàng đã xảy ra tại trung tâm thành phố Leipzig, miền Đông nước Đức vào ngày 4/5 (giờ địa phương), khiến ít nhất 2 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương nặng. Đây là vụ việc mới nhất trong chuỗi các vụ lao xe gây chấn động nước Đức những năm gần đây.

Cướp 2,4kg vàng rồi mua ô tô và tổ chức "tiệc" ma túy

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 4 đối tượng liên quan đến vụ cướp giật tài sản đặc biệt nghiêm trọng xảy ra trên địa bàn, đồng thời thu hồi số tài sản trị giá khoảng 10 tỷ đồng.