Nguy cơ cháy do đèn trời

Sau hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị 406/TTg của Thủ tướng Chính phủ về cấm buôn bán, tàng trữ, vận chuyển và đốt các loại pháo, những nguy cơ cháy nổ và tai nạn do pháo gây ra đã cơ bản được kiểm soát, ngăn chặn khá hiệu quả. Tuy nhiên, thời gian gần đây, hiện tượng đốt thả đèn trời một cách tràn lan đã và đang trở thành mối hiểm họa cháy nổ khôn lường không kém các loại pháo trước đây.

Một nét đẹp văn hóa đang bị lạm dụng

Thú chơi đèn trời có từ xa xưa và đã được ghi chép từ năm 1900 trong sách "Thái Bình phong vật chí". Sách cho rằng, lệ thi đèn này có nguồn gốc từ phép treo đèn của Khổng Minh thời Tam Quốc (Trung Quốc). Khổng Minh đã dùng đèn lồng làm tín hiệu chỉ huy quân đội trong suốt sự nghiệp khôi phục nhà Hán. Vì thế, đèn trời còn có tên gọi là đèn Khổng Minh.

Ngày nay, sự xuất hiện của thú chơi đèn trời mang lại cho con người, đặc biệt là giới trẻ một thế giới văn hoá lành mạnh, đậm đà chất Á đông. Gọi là đèn trời bởi khi đốt, đèn trời có thể bay cao, bay xa hàng kilômét. Giá cả của đèn trời lại rất hợp với túi tiền của mọi tầng lớp trong xã hội. Chỉ khoảng 15 đến 40 ngàn đồng, bạn có thể thắp lên ánh sáng và gửi gắm bao điều ước nguyện lên trời cao.

Đèn trời vừa là thú chơi dân gian độc đáo, vừa mang ý nghĩa nhân văn cao đẹp. Lễ hội đèn trời tại sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội ngày 4/10/2007, tưởng niệm các nạn nhân trong vụ sập cầu Cần Thơ diễn ra thật xúc động và mang ý nghĩa nhân văn cao đẹp.

Ngày 28/11/2008, 700 chiếc đèn cầu siêu được thả tại Đền Trần (Quảng Ninh) để tưởng niệm 700 năm Ngày mất Phật Hoàng Trần Nhân Tông và để thể hiện ước nguyện hòa bình.

Đèn trời không chỉ là trò chơi mang ý nghĩa nhân văn cao cả. Đèn trời còn là lễ hội văn hóa thể hiện niềm tự hào dân tộc. Tuy nhiên, thời gian gần đây do chưa có quy định cụ thể và sự quản lý của các cơ quan chức năng, trò chơi thả đèn trời phát triển tràn làn và đang bị giới trẻ lạm dụng một cách thái quá và biến trò chơi dân gian này thành mối hiểm họa không đáng có.

Nét đẹp văn hóa của thú chơi đèn trời đang bị mai một, không còn mang ý nghĩa nguyên sơ trong sáng của nó. Những lời nguyện cầu, ước mong tốt đẹp đang ngày một biến tướng. Nhiều bạn trẻ quá khích viết lên đèn trời những ước nguyện phi thực tế như ước nguyện số đề, cờ bạc… Khu vực thả đèn trời sau đó biến thành bãi rác. Việc tụ tập đốt đèn và dừng xe bừa bãi khiến giao thông tắc nghẽn nghiêm trọng. Trong đó, ẩn họa lớn nhất từ đèn trời là nguy cơ cháy nổ.

Và những hiểm họa

Thực tế, trong thời gian qua, đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên đán Kỷ Sửu, các vụ hoả hoạn từ đèn trời ngày một gia tăng cả về số lượng và mức độ thiệt hại. Điển hình là ở Hà Nội và Hải Phòng, hai thành phố lớn và tập trung đông dân cư, các KCN.

Ở Hà Nội, năm 2007 có 6 vụ cháy do đèn trời, cả năm 2008 có 10 vụ cháy. Nhưng từ Tết Nguyên đán Kỷ Sửu đến nay, có tới 8 vụ cháy lớn mà đèn trời là thủ phạm. Điều đó cho thấy tính chất và mức độ nguy hiểm từ đèn trời ngày một gia tăng và ngày càng phức tạp.

Trong những ngày Tết Nguyên đán Kỷ Sửu vừa qua, đèn trời là thủ phạm gây ra hàng loạt các vụ cháy lớn trên địa bàn thành phố. Trong trận bóng đá lượt đi vòng loại Asian Cup 2011 đêm 14/1/2009, đèn trời rơi xuống sân vận động quốc gia Mỹ Đình làm trận đấu bị gián đoạn.

Ngày 25/1/2009 (ngày 30 Tết), hai vụ đèn trời  bay vào lưới điện cao thế làm hàng nghìn hộ dân trên địa bàn thành phố rơi vào cảnh mất điện tới ngày mồng 1 Tết mới được cấp điện trở lại...

Trên địa bàn TP Hải Phòng, đêm giao thừa đón Xuân Đinh Hợi (2007), 15 chiếc đèn trời rơi xuống Tổng kho Xăng dầu Thượng Lý, nhiều chiếc còn rực lửa. Lực lượng Cảnh sát PCCC đã kịp thời dập tắt đám cháy và tránh được những sự cố đáng tiếc.

Theo thống kê chưa đầy đủ của Phòng Cảnh sát PCCC, Công an TP Hải Phòng, dịp Tết Nguyên đán Mậu Tý 2008, có 3 vụ cháy do thả đèn trời (trong đó có 2 vụ cháy 6.000m² rừng Kiến An và 1 vụ cháy bãi phế thải của Công ty Da giày Hải Phòng).

Dịp Tết Nguyên đán Kỷ Sửu vừa qua, Hải Phòng có 4 vụ cháy do thả đèn trời. Trong đó có 2 vụ cháy rừng, 1 vụ xảy ra vào lúc 23h30' ngày 25/1/2009, đèn trời rơi xuống đồi 86 thuộc quận Đồ Sơn, khiến lực lượng PCCC, Quân đội và nhân dân tập trung chữa cháy suốt gần 3 giờ đồng hồ mới dập tắt đám cháy.

 Sau đó, vào lúc 0h30', 1 chiếc đèn khác rơi vào khu vực núi Cột Cờ (thuộc địa phận Kiến An) gây cháy rừng nghiêm trọng, lực lượng PCCC Hải Phòng đã kịp thời dập tắt đám cháy...

Nên cấm hay không?

Thượng tá Đoàn Văn Nhẹ, Trưởng phòng PC23 - Công an TP Hải Phòng cho biết: Lực lượng PCCC Công an TP Hải Phòng đã cảnh báo, hướng dẫn các đơn vị, doanh nghiệp tổ chức lực lượng bảo vệ túc trực thường xuyên vào các dịp lễ, Tết để kịp thời phát hiện và xử lý những hiểm họa cháy, nổ từ đèn trời gây ra. Ở các địa phương khác, tuy chưa xảy ra những vụ cháy lớn mà đèn trời là thủ phạm nhưng đây là ẩn họa cần sớm được cảnh báo để hạn chế và tránh được những hậu quả đáng tiếc từ hiểm họa cháy, nổ đèn trời.

Trước mối nguy hiểm do đèn trời gây ra, Phòng Cảnh sát PCCC -  Công an TP Hà Nội đã kiến nghị, mọi tổ chức, cá nhân muốn đốt thả đèn trời phục vụ lễ hội phải xin phép cơ quan chức năng. Theo đó, UBND TP Hà Nội đã ban hành Văn bản số 1188, ngày 26/2/2008, nhắc nhở việc quản lý và đốt thả đèn trời.

Ở Hải Phòng, ngày 24/12/2007, PC23 - Công an TP Hải Phòng đã giúp Giám đốc Công an TP Hải Phòng tham mưu cho Chủ tịch UBND tỉnh ra Chỉ thị số 27/CT - UBND về tăng cường các biện pháp phòng chống cháy, nổ, trong đó có quy định nghiêm cấm việc thả đèn trời.

Hiện nay, PC23 - Công an TP Hải Phòng đang tham mưu cho Giám đốc Công an TP Hải Phòng đề xuất với Chủ tịch UBND TP Hải Phòng có những quy định cụ thể về việc buôn bán, kinh doanh và thả đèn trời để chủ động PCCC.

Được biết, hiện nay một số địa phương như: TP Hồ Chí Minh và Khánh Hòa đã có công văn chỉ đạo về việc "Không đốt đèn trời khi tổ chức các lễ hội, sự kiện văn hóa…" để phòng chống nguy cơ cháy nổ và ô nhiễm môi trường.

Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các Bộ Văn hóa, Bộ Thể thao và Du lịch khẩn trương nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách quản lý chặt chẽ việc đốt và thả đèn trời.

Theo luật PCCC, Nghị định 123/2005/NĐ-CP ngày 5 tháng 10 năm 2005 về xử phạt hành chính trong lĩnh vực PCCC không có điều khoản nào cấm và xử lý về đèn trời. Điều 127 Nghị định 123 có quy định phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đối với hành vi vô ý để xảy ra cháy, nổ. Tuy nhiên, quy định chung như thế thì không thể xử phạt những người sản xuất hoặc đốt đèn trời vì họ chưa gây cháy. Trong trường hợp đèn trời gây cháy thì việc xác định chủ nhân đốt đèn trời gây cháy càng hết sức khó khăn như "mò kim đáy bể".

Để tránh những hiểm họa cháy, nổ từ đèn trời gây ra, để khắc phục nỗi "vui liền họa", thiết nghĩ, các cơ quan chức năng cần sớm có biện pháp tuyên truyền người dân không sử dụng đèn trời tràn lan. Việc kinh doanh đèn trời cần phải được kiểm soát chặt chẽ. Các cơ quan chức năng cần có những quy định cụ thể về khu vực bán và thả đèn trời ở các điểm rộng rãi như bãi biển, công viên, những khu đất trống để bảo vệ môi trường và phòng tránh những nguy cơ cháy, nổ từ đèn trời gây ra, để đèn trời thực sự là nét đẹp văn hóa và niềm tự hào của người dân Việt Nam.