Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng - Một trí tuệ mẫn tiệp - đã ra đi…

15:45 16/04/2007
Sau gần một năm phát hiện mang căn bệnh ung thư phổi, 10h50' ngày 16/4, nhà lão thành Cách mạng, nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng đã trút hơi thở cuối cùng tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP Hồ Chí Minh, thọ 81 tuổi.

Ông Trần Bạch Đằng tên thật Trương Gia Triều, sinh ngày  15/7/1926, trong một gia đình Nho học tại làng Thạnh Hưng (nay là Hòa Hưng), huyện Rồng Giềng, tỉnh Kiên Giang.

Tham gia cách mạng từ khi còn ở lớp Nhất, bậc tiểu học, được kết nạp vào Đảng từ năm 1943, trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cứu nước, ông từng giữ nhiều trọng trách: Bí thư khu Ngã sáu Chợ Lớn kiêm Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Công đoàn Nam Bộ, Ủy viên Thường vụ Thành Sài Gòn - Chợ Lớn, phụ trách Tuyên huấn, Trưởng ban Thanh vận Xứ ủy, Bí thư Đoàn thanh niên Cứu quốc Nam Bộ kiêm Phó ban Tuyên huấn Xứ ủy, chủ bút tờ báo Nhân Dân Miền Nam, chủ nhiệm Tạp chí Việt - Xô. Từ sau Hiệp định Giơnevơ, ông phụ trách Ban Tuyên huấn Xứ ủy Nam Bộ, giữ nhiều chức vụ quan trọng khác: Ủy viên Chủ tịch đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, phụ trách thông tin - văn hóa kiêm Chủ tịch Hội đồng Văn học nghệ thuật giải phóng, Ủy viên Thường vụ Đặc khu ủy Sài Gòn - Gia Định, Phó ban Tuyên huấn Trung ương, Phó ban Dân vận trung ương.

Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1976,  tham gia sáng tác ở rất nhiều lĩnh vực khác nhau, từ thơ, văn, kịch, điện ảnh đến nghiên cứu lý luận phê bình, lĩnh vực nào ông cũng để lại những tác phẩm xuất sắc. Thế nên, bên cạnh một nhà lãnh đạo Trần Bạch Đằng, ông còn thường được nhắc đến với rất nhiều cái tên khác: nhà thơ Hưởng Triều, nhà văn Nguyễn Trương Thiên Lý, nhà lý luận phê bình Trần Quang…

Nhà văn hoá lớn

Sau ngày giải phóng Sài Gòn, ông tập trung vào sự nghiệp nghiên cứu và viết báo. Cầm bút hơn 60 năm, ông có nhiều bút hiệu như: Hưởng Triều, Nguyễn Hiểu Trường, Nguyễn Trương Thiên Lý, Trần Quang... và sáng tác ở nhiều thể loại khác nhau.

Từ những bài thơ đầu tay: Trên bờ Đồng Nai, Dấu cũ, Chiếu rách mưa đêm, Dạy học lậu... ông có những tập truyện ngắn nóng bỏng tính thời sự như Bác Sáu Rồng (1975), Một ngày của Bí thư tỉnh ủy (1985) và những tiểu thuyết góp phần thúc đẩy xu thế đổi mới của đất nước: Chân dung một quản đốc (1978), Ngày về của ngoại (1985). Ông cũng khẳng định mình trong lĩnh vực kịch: Trần Hưng Đạo bình Nguyên (1951), Nửa tuần trăng kỳ lạ (1984), Tình yêu và lời đáp (1985), Một mùa hè oi ả (1986), Một mối tình (1987).

Điện ảnh cũng được Trần Bạch Đằng quan tâm. Kịch bản phim truyện Ông Hai Cũ (hai tập - 1985, 1987), Dòng sông không quên (1989) gây được nhiều ấn tượng và tác phẩm qui mô Ván bài lật ngửa (chín tập, bắt đầu thực hiện từ 1982, hoàn thành năm 1988) là dấu ấn rất quan trọng trong điện ảnh Việt Nam.

Và với những người đọc báo, nhất là người Sài Gòn, thì nhắc đến Trần Bạch Đằng là nhắc đến hàng ngàn bài báo sắc sảo, những bình luận không khoan nhượng, độ rung cảm tinh tế trước cuộc sống, tình cảm sâu đậm với người dân lao động...

Ông cũng là một cây bút tích cực phê phán tiêu cực và có nhiều kiến nghị sâu sắc về việc đổi mới đất nước. Nổi bật nhất có Đổi mới - Đi lên từ thực tế (NXB Trẻ, 2000) gồm 112 bài tuyển chọn từ 1975-2000, với 3 phần: Thôi thúc của Đổi mới (1975-1985), Gian nan những bước đầu (1986-1991), Chín năm cho một cuộc hồi sinh (1992-2000)...

Được biết, cách đây hơn một năm, khi phát hiện ông đang mang trong mình căn bệnh quái ác, Đảng, Nhà nước và gia đình đã đưa ông đi chữa trị nhiều nơi. Trong suốt khoảng thời gian này, một mặt ông tham gia điều trị, mặt khác vẫn tiếp tục công việc sáng tác và nghiên cứu. Chỉ  10 ngày cuối cùng, khi sức khỏe đã quá yếu, ông mới chịu hoàn toàn tĩnh dưỡng trên giường bệnh.

Mặc dù được đội ngũ bác sĩ giỏi nhất của Bệnh viện Chợ Rẫy chăm sóc tận tình nhưng ông đã không vượt qua được căn bệnh hiểm nghèo, ra đi trong sự tiếc thương của bạn bè, đồng chí và thân quyến…

Lễ truy điệu nhà lão thành Cách mạng, nhà văn, nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng sẽ được long trọng tổ chức vào 12h10' ngày 18/4 tại Nhà tang lễ TP Hồ Chí Minh, 25 Lê Quý Đôn, quận  3.

* Bài viết có sử dụng một số tư liệu của đồng nghiệp P.Vũ (Tuổi trẻ)

PV

Khi người người, nhà nhà quây quần bên mâm cỗ Tết, phố phường rực rỡ ánh đèn và sắc màu pháo hoa, lực lượng Cảnh sát trật tự Thủ đô vẫn lặng lẽ làm nhiệm vụ, thức trắng đêm để giữ gìn trật tự đô thị (TTĐT). Đây là năm đầu tiên, công tác duy trì TTĐT trong dịp Tết Nguyên đán được triển khai đồng bộ với việc ứng dụng hệ thống Trung tâm Camera AI ghi nhận, phát hiện vi phạm – một mô hình chưa từng có tiền lệ trong công tác trực Tết.

Ngày 21/2 (tức mùng 5 Tết), Công an tỉnh Phú Thọ cho biết, theo tinh thần “thượng tôn pháp luật”, “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, Phòng CSGT, Công an tỉnh Phú Thọ đã tăng cường xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, kể cả đêm Giao thừa, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông.

Từ phản ánh của nhiều người dân và du khách, trưa 21/2 phóng viên Báo CAND đã đến Khu du lịch Long Vân Garden ở thôn Suối Phèn, xã Sơn Long, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên trước đây – nay là thôn Suối Phèn, xã Vân Hòa, tỉnh Đắk Lắk để tìm hiểu thực hư về chuyện “chặt chém” ở bãi giữ xe ô tô tự phát nằm kế bên khu du lịch này.

Ban ngày họ ngồi trước màn hình máy tính, tối mịt mới rời quán cà phê hay góc phòng trọ. Những con số nhảy liên hồi, biểu đồ lên xuống từng giờ, tin nhắn khách hàng dồn dập. Nghề của họ được gọi ngắn gọn là chạy quảng cáo - một công việc nghe có vẻ hào nhoáng trong kỷ nguyên số, nhưng phía sau lại là vô vàn áp lực, trăn trở và cả những khoảng xám khó gọi tên.

Từ mùng 3 Tết Nguyên đán, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận gia tăng bệnh nhân nặng từ các tuyến chuyển lên; bệnh nhân nội trú tăng gấp đôi so với mọi năm. Bệnh viện huy động bác sĩ, điều dưỡng rút ngắn ngày nghỉ Tết quay trở lại làm việc. 

Lợi dụng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tình trạng người tham gia giao thông vi phạm quy định về nồng độ cồn và chạy quá tốc độ..., các đối tượng sử dụng không gian mạng (Facebook, Zalo...) hình thành các hội nhóm “báo chốt, né chốt” và xuyên tạc hoạt động của CSGT.

Thực hiện kế hoạch cao điểm của Cục CSGT và chỉ đạo của Công an TP Hà Nội, lực lượng CSGT Thủ đô vẫn tiếp tục tăng cường các tổ công tác làm nhiệm vụ xuyên suốt kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, qua đó phát hiện xử lý nhiều trường hợp tài xế taxi và xe khách vi phạm nồng độ cồn.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文