Nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng - Một trí tuệ mẫn tiệp - đã ra đi…

15:45 16/04/2007
Sau gần một năm phát hiện mang căn bệnh ung thư phổi, 10h50' ngày 16/4, nhà lão thành Cách mạng, nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng đã trút hơi thở cuối cùng tại Bệnh viện Chợ Rẫy, TP Hồ Chí Minh, thọ 81 tuổi.

Ông Trần Bạch Đằng tên thật Trương Gia Triều, sinh ngày  15/7/1926, trong một gia đình Nho học tại làng Thạnh Hưng (nay là Hòa Hưng), huyện Rồng Giềng, tỉnh Kiên Giang.

Tham gia cách mạng từ khi còn ở lớp Nhất, bậc tiểu học, được kết nạp vào Đảng từ năm 1943, trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cứu nước, ông từng giữ nhiều trọng trách: Bí thư khu Ngã sáu Chợ Lớn kiêm Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Công đoàn Nam Bộ, Ủy viên Thường vụ Thành Sài Gòn - Chợ Lớn, phụ trách Tuyên huấn, Trưởng ban Thanh vận Xứ ủy, Bí thư Đoàn thanh niên Cứu quốc Nam Bộ kiêm Phó ban Tuyên huấn Xứ ủy, chủ bút tờ báo Nhân Dân Miền Nam, chủ nhiệm Tạp chí Việt - Xô. Từ sau Hiệp định Giơnevơ, ông phụ trách Ban Tuyên huấn Xứ ủy Nam Bộ, giữ nhiều chức vụ quan trọng khác: Ủy viên Chủ tịch đoàn Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, phụ trách thông tin - văn hóa kiêm Chủ tịch Hội đồng Văn học nghệ thuật giải phóng, Ủy viên Thường vụ Đặc khu ủy Sài Gòn - Gia Định, Phó ban Tuyên huấn Trung ương, Phó ban Dân vận trung ương.

Là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ năm 1976,  tham gia sáng tác ở rất nhiều lĩnh vực khác nhau, từ thơ, văn, kịch, điện ảnh đến nghiên cứu lý luận phê bình, lĩnh vực nào ông cũng để lại những tác phẩm xuất sắc. Thế nên, bên cạnh một nhà lãnh đạo Trần Bạch Đằng, ông còn thường được nhắc đến với rất nhiều cái tên khác: nhà thơ Hưởng Triều, nhà văn Nguyễn Trương Thiên Lý, nhà lý luận phê bình Trần Quang…

Nhà văn hoá lớn

Sau ngày giải phóng Sài Gòn, ông tập trung vào sự nghiệp nghiên cứu và viết báo. Cầm bút hơn 60 năm, ông có nhiều bút hiệu như: Hưởng Triều, Nguyễn Hiểu Trường, Nguyễn Trương Thiên Lý, Trần Quang... và sáng tác ở nhiều thể loại khác nhau.

Từ những bài thơ đầu tay: Trên bờ Đồng Nai, Dấu cũ, Chiếu rách mưa đêm, Dạy học lậu... ông có những tập truyện ngắn nóng bỏng tính thời sự như Bác Sáu Rồng (1975), Một ngày của Bí thư tỉnh ủy (1985) và những tiểu thuyết góp phần thúc đẩy xu thế đổi mới của đất nước: Chân dung một quản đốc (1978), Ngày về của ngoại (1985). Ông cũng khẳng định mình trong lĩnh vực kịch: Trần Hưng Đạo bình Nguyên (1951), Nửa tuần trăng kỳ lạ (1984), Tình yêu và lời đáp (1985), Một mùa hè oi ả (1986), Một mối tình (1987).

Điện ảnh cũng được Trần Bạch Đằng quan tâm. Kịch bản phim truyện Ông Hai Cũ (hai tập - 1985, 1987), Dòng sông không quên (1989) gây được nhiều ấn tượng và tác phẩm qui mô Ván bài lật ngửa (chín tập, bắt đầu thực hiện từ 1982, hoàn thành năm 1988) là dấu ấn rất quan trọng trong điện ảnh Việt Nam.

Và với những người đọc báo, nhất là người Sài Gòn, thì nhắc đến Trần Bạch Đằng là nhắc đến hàng ngàn bài báo sắc sảo, những bình luận không khoan nhượng, độ rung cảm tinh tế trước cuộc sống, tình cảm sâu đậm với người dân lao động...

Ông cũng là một cây bút tích cực phê phán tiêu cực và có nhiều kiến nghị sâu sắc về việc đổi mới đất nước. Nổi bật nhất có Đổi mới - Đi lên từ thực tế (NXB Trẻ, 2000) gồm 112 bài tuyển chọn từ 1975-2000, với 3 phần: Thôi thúc của Đổi mới (1975-1985), Gian nan những bước đầu (1986-1991), Chín năm cho một cuộc hồi sinh (1992-2000)...

Được biết, cách đây hơn một năm, khi phát hiện ông đang mang trong mình căn bệnh quái ác, Đảng, Nhà nước và gia đình đã đưa ông đi chữa trị nhiều nơi. Trong suốt khoảng thời gian này, một mặt ông tham gia điều trị, mặt khác vẫn tiếp tục công việc sáng tác và nghiên cứu. Chỉ  10 ngày cuối cùng, khi sức khỏe đã quá yếu, ông mới chịu hoàn toàn tĩnh dưỡng trên giường bệnh.

Mặc dù được đội ngũ bác sĩ giỏi nhất của Bệnh viện Chợ Rẫy chăm sóc tận tình nhưng ông đã không vượt qua được căn bệnh hiểm nghèo, ra đi trong sự tiếc thương của bạn bè, đồng chí và thân quyến…

Lễ truy điệu nhà lão thành Cách mạng, nhà văn, nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng sẽ được long trọng tổ chức vào 12h10' ngày 18/4 tại Nhà tang lễ TP Hồ Chí Minh, 25 Lê Quý Đôn, quận  3.

* Bài viết có sử dụng một số tư liệu của đồng nghiệp P.Vũ (Tuổi trẻ)

PV

Khi một tiêm kích bị bắn hạ hoặc gặp nạn trên chiến trường, việc tìm kiếm phi công không đơn thuần là cứu hộ mà là một chiến dịch quân sự phức hợp. Với Mỹ, đây là nhiệm vụ ưu tiên cao, được triển khai theo mô hình tìm kiếm – cứu nạn trong tác chiến (CSAR), kết hợp công nghệ hiện đại, lực lượng đặc nhiệm và phản ứng gần như tức thì.

Hơn 200 hộ dân sống dọc chân núi Chư Yang Hanh, xã Yang Mao, tỉnh Đắk Lắk đang thấp thỏm khi mùa mưa ở Tây Nguyên đã cận kề. Người dân càng lo lắng hơn khi nơi đây đã từng xuất hiện sạt trượt núi trong cơn bão số 13 năm ngoái, trong đó có nhiều nhà bị vùi lấp, cuốn trôi hoàn toàn…

Vấn đề ô nhiễm không khí đang trở thành thách thức lớn đối với TP Hồ Chí Minh khi mật độ giao thông cao, hoạt động công nghiệp ngày càng gia tăng... Trước yêu cầu cấp bách đó, UBND TP Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch hành động về kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

1.118 tác giả dự thi với hơn 3.000 tác phẩm là những con số “biết nói” chứng tỏ sức hấp dẫn của cuộc thi thơ mang tên “Xuân mới” do Chi hội Nhà văn Công an tổ chức. Hàng nghìn tác giả thuộc nhiều độ tuổi, ngành nghề, vùng miền khác nhau đã cùng hội tụ so tài, tạo nên một bức tranh thi ca muôn màu, muôn sắc, phong phú về chủ đề, đa dạng về bút pháp, linh hoạt về giọng điệu, mới mẻ trong cách thể nghiệm.

Chỉ còn ít thời gian nữa là bước vào cao điểm mùa mưa, TP Hồ Chí Minh đang khẩn trương triển khai hàng loạt giải pháp nhằm giảm thiểu tình trạng ngập nước – “căn bệnh mãn tính” của đô thị lớn nhất cả nước. Từ chỉ đạo quyết liệt của UBND TP Hồ Chí Minh đến sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ngành, địa phương, cuộc đua chống ngập năm 2026 đang được đẩy lên cao, với mục tiêu vừa giải quyết cấp bách trước mắt, vừa hướng đến lâu dài.

Những thông tin liên quan đến một số cầu thủ nhập tịch Indonesia đang thi đấu tại Hà Lan gần đây cho thấy sự khác biệt giữa quy định của Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) và luật pháp quốc gia, đồng thời đặt ra vấn đề pháp lý đáng chú ý đối với xu hướng sử dụng cầu thủ nhập tịch trong bóng đá hiện đại.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文