Nhà nhà, người người sống bên mương nước đen

Đến thời điểm này, bệnh tiêu chảy cấp cơ bản được khống chế tuy ngành Y tế Thủ đô chưa công bố hết dịch. Một trong những biện pháp dập dịch là tẩy trùng khử độc các nguồn nước chứa khuẩn tả.

Hà Nội đã tiến hành lấy mẫu trước và sau khi rắc vôi bột, CloraminB xuống ao, hồ có nguy cơ nhiễm khuẩn tả cao. Tuy nhiên, hiểm hoạ và nguy cơ dịch bệnh từ những mương nước đen chảy trong lòng thành phố vẫn luôn thường trực.

Ẩn họa dịch bệnh - tai nạn

Theo phản ánh của người dân, chúng tôi tìm đến những con mương nhỏ nằm giữa khu dân cư trên nhiều địa bàn Hà Nội, nhưng không thể đi hết chiều dài tới gần 80km. Con mương chảy ven đường Nguyên Hồng tuy không ngập ngụa rác, túi nilon nhưng màu của nước cũng "đen lay láy". Ở đoạn này, con mương có vẻ sâu hơn, rộng hơn do người ta làm những cái cầu bắc qua khá kiên cố. Dưới chân, dòng nước đen chảy. Trên bờ các hoạt động mưu sinh vẫn tất bật.

Mương Hào Nam hôm nay có vẻ ngắn đi do cả đoạn dài trước nó được cống hoá thành con đường rộng. Chỉ khi đi hết con đường mới, chúng tôi mới thấy con mương chảy trong khu dân cư bình thản như nó vốn thế. Trên bờ, người ta bán rau, đậu, tôm, cá…

Cái chợ cóc họp ban trưa nhưng vẫn đông đúc, chị hàng tôm sau khi rũ mấy cái bao bê luôn chậu nước hắt xuống mương. Hôm nào chợ cũng họp, kể cả mùa dịch lẫn mùa nóng. Người dân Hào Nam không chỉ lo lắng vì thứ nước và không khí ô nhiễm mà còn thêm một nỗi lo khác sau vụ tai nạn hy hữu của một thanh niên lao xe máy xuống mương chết đuối.

Nhìn những hàng cọc tre, cọc gỗ hai bên bờ và con đường nhỏ tẹo cạnh mương, ai chẳng nghi ngại cho sự an toàn của người qua lại, đặc biệt là trẻ con. Không chỉ riêng Hào Nam, nếu mưa to, nước ngập lên đường, mọi con mương bỗng hoá thành sông thì làm sao lường được hậu quả khi ai đó bị sa xuống lòng mương.

Còn nhiều, rất nhiều "con nước" đen lấp ló nơi nào đó trong thành phố. Nơi hàng ngày người ta vẫn sống bên nó, vẫn bàng quan trước dịch bệnh. Nếu không đi theo một cô gái ngoại tỉnh về nhà trọ ở xã Tam Hiệp, quận Hoàng Mai, tôi không thể nào biết được nơi cô ở có cái ao tù bị ô nhiễm nặng đến thế. Ao đang được san lấp, lòng ao bé tẹo đọng toàn nước đen.

Theo khuyến cáo của ngành Y tế, để ngăn chặn dịch tiêu chảy cấp lây lan cần phải kiểm soát chất thải của người bệnh. Dòng nước đen không chỉ ẩn chứa nguồn lây bệnh tiêu chảy cấp mà còn chứa trong nó nhiều nguy cơ khác. Nó là ổ chứa muỗi, côn trùng gây bệnh.

Mùa hè sắp đến, những bệnh lây lan như sốt xuất huyết rất dễ xảy ra. Phun muỗi, khơi thông dòng chảy, tẩy trùng, tiêu độc là việc làm cần thiết. Chúng tôi cho rằng, ngoài việc lấy mẫu nước ở các ao hồ, cơ quan chức năng cần phải lấy mẫu nước ở kênh mương để thử. Bởi nếu dương tính khuẩn tả, dòng nước này sẽ truyền đi khắp nơi.

Trên 90% nước thải chưa qua xử lý

Ông Nguyễn Anh Tú, Phó phòng Tổ chức hành chính Công ty TNHH nhà nước một thành viên thoát nước Hà Nội đánh giá: Do việc cải tạo cống, mương của Dự án thoát nước giai đoạn 2 chưa triển khai nên nhìn chung hệ thống cống, mương, sông của thành phố có tiết diện không đủ lớn so với yêu cầu thoát nước.

Một số tuyến mương co thắt ở cuối nguồn làm tăng tốc độ dòng chảy dẫn đến sụt lở, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát. Điển hình là mương Hào Nam - Yên Lãng. Bởi vậy, Hà Nội chưa thể thoát khỏi nguy cơ ngập lụt trong mùa mưa.

Ông Bùi Đức Thịnh, Giám đốc Xí nghiệp Thoát nước số 4 (Công ty TNHH Nhà nước một thành viên thoát nước Hà Nội) cho biết, Xí nghiệp có 40 người chuyên nhiệm vụ dọn rác, thu gom phế thải trên mương và sông trong khu vực Xí nghiệp quản lý, nhưng vẫn không xuể.

Cống to cũng tắc vì rác.

Vì các con mương không chỉ gánh chịu nước thải mà còn "oằn" mình với hàng tấn phế thải đổ trộm. Vừa thu gom các loại rác thải, các công nhân thoát nước còn phải đối mặt hàng ngày, hàng giờ với nguy cơ bệnh đường hô hấp.

Hầu hết nước thải ra mương, sông ở Hà Nội đều chưa được xử lý, thậm chí cả nước thải bệnh viện. Số nước thải đã qua xử lý là rất ít. Bởi vậy, chuyện công nhân nạo vét cống gặp phải loại rác thải đặc biệt từ bệnh viện là thường.

Giải pháp nào?

Đến nay đã là một nửa thời gian thực hiện Dự án thoát nước nhằm cải thiện môi trường Hà Nội giai đoạn 2 (2005-2010), nhưng thực trạng về hệ thống nước thải của Hà Nội thời điểm này vẫn thật đáng lo ngại.

Theo kế hoạch, cải tạo 31.768m mương, khoảng 27km tuyến cống, cải tạo hồ và hồ điều hoà, xây dựng trạm xử lý nước thải hồ Bảy Mẫu... sẽ được hoàn thiện vào năm 2010. Nhưng không biết dự án có hoàn thành đúng tiến độ?

Nói về giải pháp cải tạo hệ thống nước thải ở Hà Nội, một chuyên gia có kinh nghiệm cho rằng, chúng ta nên học tập các nước tiên tiến, phải thải nước sinh hoạt ra hệ thống riêng tới nơi xử lý, tách ra khỏi nước mưa; các hồ đã kè không được đưa nước thải vào, chỉ chứa nước mưa để làm hồ điều hoà; tăng cường đầu tư xây dựng nhà máy xử lý nước thải và gom nước thải lại để xử lý.

Trước mắt khi chưa thực hiện ngay được giải pháp này thì cần tăng cường đầu tư nạo vét bùn, rác thải trên kênh mương để tránh ô nhiễm, và điều quan trọng hơn hết chính là việc tuyên truyền giáo dục người dân có ý thức bảo vệ môi trường cho chính mình và cho thế hệ sau