Những chuyện ít biết về Anh hùng Lê Thị Hồng Gấm

Đứng trước ngôi nhà cũ của gia đình chị Gấm, tôi gặp chị Dương Thị Hết, con dâu út, là vợ anh Lê Thanh Trúc, chiến sĩ Công an - người thừa tự nuôi hai con ăn học, sau khi anh Trúc bất hạnh qua đời do tai nạn mấy năm trước.

Chị Hết cho biết: Em kế chị Tư Gấm là liệt sĩ Lê Văn Nhựt hy sinh năm 1970. Chị Lê Thị Hồng Cẩm thứ ba, là bịnh binh ở cùng ấp với các anh Lê Trọng Nghĩa (thương binh ¼) thứ sáu, Lê Hồng Quang thứ bảy và Lê Hồng Minh thứ chín. Chị thứ tám Lê Thị Quỳnh Anh theo chồng về bên Đức Huệ - Long An. Cả gia đình ai cũng từng đi bộ đội, Công an.

Bên ly trà bốc khói, chiều miệt vườn bảng lảng khói mây và âm thanh cuộc sống vọng lại nghe rõ mồn một của sự yên bình, anh Sáu Nghĩa rít hơi thuốc dài rồi kể về chị Tư: Chị gan dạ nhất xứ này. Nhà nghèo có đôi trâu làm vốn nhưng bị pháo giặc bắn chết một con. Chị Tư suốt ngày chăn dắt trâu nên rất căm thù bọn giặc. Năm 16 tuổi, chị Gấm bí mật gia nhập đội du kích xã. Sau đó lên huyện được chỉ định về Long Hưng làm Xã đội phó xây dựng lực lượng đánh địch bảo vệ xóm làng. Nhiều lần mang tài liệu mật, đưa cán bộ vượt tuyến đối mặt với quân địch, chị đã mưu trí, dũng cảm thoát hiểm an toàn…

Khi về xã nhà, chị Tư nổi tiếng là một “kiện tướng đánh mìn” khiến bọn giặc khiếp vía khi đặt chân đến Long Hưng. “Tui chứng kiến một lần chị Tư cài mìn. Mờ sáng, anh em tui xách rổ lội vườn để nhổ nấm mối mọc sau mưa dịp rằm tháng 5 âm lịch. Bỗng chị Tư từ trong lùm bụi băng đến kêu hai đứa về nhà ngay vì lính sắp đi càn, chị hứa sẽ nhổ nấm mang về sau. Lần đó, cấp trên yêu cầu chỉ đánh mìn sau khi tiểu đoàn lính đi qua, chủ yếu tạo tiếng nổ thôi, vì hỏa lực địch rất mạnh, không an toàn.

Anh Sáu Nghĩa (phải), em trai chị Tư Gấm.

Tức mình, chị Tư leo lên ngọn cây xoài nhìn, chị phát hiện hai tên cố vấn Mỹ đi giữa cao lênh nghênh nên “cãi lịnh” giật mìn nổ, khiến một tên cố vấn chết tại chỗ, một tên bị thương nặng đưa về Mỹ Tho cấp cứu và hàng chục tên lính khác bị thương. Trận đánh gây tiếng vang lớn. Mỗi lần Tư Gấm đi gài mìn, chị thường hỏi mẹ, bà chỉ dặn: “đừng để trúng trẻ con hay người dân mình nghe”.

Có lần nghe tin địch càn, chị Tư gài mìn Claymor dưới mé kinh. Chị rút bớt cây trên cầu khỉ chừa lại một cây khiến bọn lính không dám qua, buộc phải lội qua kinh… Mìn nổ, hàng chục tên đã chết và bị thương. Cạnh dốc cầu Ông Hổ, chị muốn gài hai trái mìn diệt lính canh bót, mẹ chị nghĩ ra cách giả vờ đi gánh rơm khô về cho trâu ăn, khi gần chân cầu “đánh rơi” đổ ra đường. Sau khi hốt dọn xong, phần rơm rơi vãi còn lại là chỗ ngụy trang cho con gái gài mìn đánh địch. Trận đó 13 tên giặc phải đền nợ máu.

Cho đến ngày Mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, chị Tư xin phép mẹ xuống Mỹ Tho chơi, khiến cả nhà đứng ngồi không yên như lửa cháy trong ruột vì nghe tin đánh nhau rất dữ dội trong nội thành. Hôm sau, một người hàng xóm về kể lại đã nhìn thấy tận mặt Tư Gấm ôm súng áp sát tường bắn máy bay trực thăng quần thảo trên trời và rút lui cùng bộ đội.

Tháng 8/1969, Lê Thị Hồng Gấm được cấp trên điều về làm Trung đội phó du kích vành đai liên xã Bình Đức sát nách Mỹ Tho. Trong quá trình chiến đấu tại đây, chị Lê Thị Hồng Gấm đã cùng du kích xã đánh 49 trận, tiêu diệt và làm bị thương nhiều tên địch, bắn rơi 1 máy bay, thu 4 súng.

Đồng đội kể lại ngày chị hy sinh: “Hôm đó là ngày 18/4/1970, chuẩn bị cho trận đánh đêm, chị cùng 2 nữ du kích đi mua thức ăn trữ cho Trung đội. Khi đến giữa cánh đồng (cách căn cứ Bình Đức 500 mét) bị máy bay địch phát hiện. Hai chiếc máy bay lên thẳng HU1A sà xuống rất thấp định bắt sống.

Trong tình thế nguy hiểm, chị Gấm ra lệnh: “Tôi có thể chạy thoát được nhưng nguy hiểm cho hai chị, nếu cả ba cùng ở lại chiến đấu thì không đủ vũ khí. Tôi ở lại chiến đấu, thu hút hỏa lực, còn hai chị chạy thoát ngay đi”. Nói xong, 2 nữ du kích chạy vào vườn, còn một mình với khẩu súng AR 15, chị chiến đấu với địch. Hai chiếc trực thăng HU1A xả đạn bắn uy hiếp, quần thảo trên đầu kêu gọi đầu hàng, chị bình tĩnh nhắm thẳng trực thăng nhã đạn, một chiếc cháy rơi tại chỗ… Chiếc trực thăng thứ hai sà xuống đổ quân, bao vây, chị bắn hạ thêm 3 tên địch. Bị thương nặng máu tuôn xối xả, chị vẫn tỳ vai, quỳ gối chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Chị ngã xuống lúc mới tròn 19 tuổi.

Khi còn sống, chị xác định rõ rệt thái độ sống và chết của mình khi tiễn đưa người yêu: “Em nguyện suốt đời một lòng một dạ trung thành với cách mạng, chung thủy với anh”. Anh Sáu Nghĩa, rất hãnh diện khi kể về tình yêu của chị Tư mình: “Hồi đó chị quen anh bộ đội tên Khoa, có nói với mẹ chuyện lập gia đình, chị Tư nói: Hãy để khi hòa bình, thống nhất rồi tính chuyện đó chưa muộn mà”. Mãi đến khi đất nước hòa bình, anh Khoa quê ở Bến Tre, có về thăm gia đình và cúng bái chị mấy lần rồi sau đó lập gia đình, mất tin tức đến giờ.

Ngày 20/9/1971, liệt sĩ Lê Thị Hồng Gấm được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam truy tặng Huân chương Quân công giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Chị là nữ Anh hùng quân đội đầu tiên của tỉnh Tiền Giang