Ô nhiễm môi trường đường sắt - còn đến bao giờ?
>> Đằng sau những "chuyến tàu ô nhiễm"
Một thực trạng đáng buồn như vậy diễn ra hơn một thế kỷ nay, nhưng vì sao chưa thấy các cơ quan chức năng riết róng tìm phương án giải quyết. Chúng tôi đã tìm gặp đại diện các ngành: Đường sắt, Y tế, Công nghệ môi trường là những cơ quan trực tiếp hoặc có trách nhiệm xử lý tình trạng vi phạm môi trường nói trên, nhưng việc giải quyết vẫn đang là câu chuyện của tương lai...
Theo số liệu thống kê mà chúng tôi có được, thì bức tranh toàn cảnh còn khủng khiếp hơn rất nhiều những gì mà chúng tôi đã chứng kiến thực tế.
Ông Nguyễn Văn Doanh, Phó Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam cho biết: Hiện nay ngành Đường sắt Việt Nam đang quản lý và khai thác sử dụng trên 1.020 toa xe khách các loại, trong đó chỉ có khoảng 80 toa xe được lắp đặt hệ thống nhà vệ sinh tự hoại.
Theo số liệu thống kê của đề án giảm thiểu ô nhiễm môi trường giao thông vận tải đường sắt, mỗi năm có hơn 10 triệu lượt khách đi tàu, cự ly vận chuyển bình quân một hành khách là 349km, tính ra, mỗi ngày có hơn 30.000 lượt khách đi tàu. Nếu tính sơ bộ thì hành khách đi tàu trực tiếp thải xuống đường sắt trong một ngày đêm khối lượng hơn 8 tấn phân, 25m3 nước tiểu. Như vậy trung bình mỗi năm khối lượng phân và nước tiểu do hành khách thải xuống hai bên đường sắt sẽ là hơn 3.000 tấn phân và gần 10.000m3 nước tiểu.
Căn cứ vào số liệu trên, chúng ta thấy rằng lượng chất thải sinh học do hành khách đi tàu thải xuống đường sắt đã đóng góp một phần không nhỏ vào sự ô nhiễm môi trường trong quá trình khai thác vận tải hành khách.
|
"Xả chất thải xú uế ra thiên nhiên là không thể chấp nhận", đó là khẳng định của Tiến sĩ Trần Đắc Phu, Cục phó Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế. Khi phân và chất thải của bệnh nhân nhiễm bệnh tả được thải ra ngoài môi trường, dù ở đường tàu hay ở bất cứ đâu nếu chẳng may mưa khiến vi khuẩn đó chảy vào nguồn nước sử dụng, kể cả nước mặt là nước ao, hồ, sông, hay nước ngầm như nước giếng, mà người khỏe ăn vào thì rất dễ nhiễm bệnh. Điều nguy hiểm nữa là nếu ủ bệnh trong thủy sản, hải sản, thì thời gian ủ bệnh có thể kéo dài tới nửa năm. Cơ chế xả thẳng phân xuống đường ray của ngành Đường sắt thì khi đi qua vùng đông dân cư, khả năng lây lan bệnh cũng sẽ rất nhanh, như vậy thực sự là mối đe dọa lớn. Được biết, Bộ Y tế cũng đã có văn bản gửi ngành Giao thông (trong đó có ngành Đường sắt) để phòng ngừa dịch bệnh. Do thời gian gần đây có quá nhiều việc nên chưa thể kiểm tra được ngành Đường sắt đã thực hiện việc phòng ngừa đến đâu. |
Theo dự báo của các nhà nghiên cứu khoa học về luồng hành khách thì trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2020, mỗi năm ngành Đường sắt sẽ có sự tăng trưởng khoảng 7% về số lượt khách đi tàu. Cũng vì vậy ô nhiễm môi trường sẽ có nguy cơ tăng cao hơn.
Ông Nguyễn Hiền Thái, Phó Giám đốc Xí nghiệp Vận dụng toa xe khách Hà Nội thuộc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam trong trả lời phỏng vấn của chúng tôi, đã thừa nhận những bất cập về vệ sinh và ô nhiễm môi trường của ngành Đường sắt là có thật.
Hiện Tổng Công ty Đường sắt trang bị cho Xí nghiệp Vận dụng toa xe khách 2 hệ thống vệ sinh: Loại cổ điển (hành khách đi vệ sinh trên tàu sẽ được xả thẳng xuống đường ray) và loại hiện đại, thì có hệ thống xử lý vi sinh của Mỹ, được coi là tiên tiến nhất trên thế giới.
Tuy nhiên, những toa xe mới trên thực tế sau khi được xử lý, nước thải vẫn được xả ra đường ray, điều này cũng gây không ít nguy hiểm đối với người dân, nhất là trong mùa dịch tiêu chảy cấp.
Theo ông Nguyễn Hiền Thái, khó khăn nhất để giải quyết chất thải xú uế xuống đường sắt vẫn là nguồn kinh phí cải tạo toa xe. Khó khăn nữa là do ý thức của người dân chưa cao, ăn uống xong không bỏ vào thùng rác mà lại ném xuống đường, hay khi sắp đến ga, khu đô thị thì vẫn cố vào nhà vệ sinh để phóng uế. Khó khăn thứ ba là bất cập của khoa học kỹ thuật.
Còn ông Nguyễn Văn Doanh, Phó Cục trưởng Cục Đường sắt Việt
Từ năm 2006, Cục Đường sắt đã lập đề án giảm thiểu ô nhiễm môi trường giao thông vận tải đường sắt để trình Bộ GTVT xét duyệt.
Theo đề án này, từ nay đến hết năm 2010 trên các tàu khách Thống Nhất Bắc - Nam hoàn thành việc trang bị hệ thống vệ sinh tự hoại Micophor. Đến năm 2015 hoàn thành việc trang bị thiết bị vệ sinh tự hoại trên tất cả các tàu khách nhanh địa phương và đến hết năm 2020 sẽ loại bỏ hoàn toàn các toa xe khách không có thiết bị vệ sinh tự hoại trong khai thác vận tải.
Đó là một lộ trình dài và có nghĩa là trong nhiều năm tới các chất xú uế vẫn tiếp tục bị xả xuống đường sắt, ô nhiễm môi trường vẫn tiếp tục tồn tại!
|
Ông Hoàng Văn Vy, Phó Trưởng phòng Thanh tra, Bộ Tài nguyên - Môi trường: Ngành Đường sắt đã vi phạm Luật Bảo vệ môi trường Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường, mỗi cơ sở hay xí nghiệp kinh doanh bắt buộc phải có trách nhiệm thu gom xử lý và bỏ tiền để xử lý những chất thải do cơ sở của mình thải ra để không ảnh hưởng đến môi trường. Việc hành khách đi vệ sinh trên tàu, rồi ngành Đường sắt lại xả trực tiếp chất thải đó xuống đường ray mà không có hệ thống thu gom, xử lý là ngành Đường sắt đã vi phạm Luật Bảo vệ môi trường. Nếu đổ lỗi cho hành khách về việc làm ô nhiễm môi trường thì không thể, vì việc này lỗi là do đoàn tàu được xí nghiệp thiết kế như vậy. Đáng lý ra, trên mỗi đoàn tàu cần bố trí một thùng chứa chất thải vệ sinh do hành khách thải ra, rồi đến một ga nhất định nào đó sẽ cho nhân viên hút ra, như thế sẽ vệ sinh hơn. Thanh tra môi trường biết rằng ngành Đường sắt đã vi phạm Luật Bảo vệ môi trường nhưng vẫn chưa thể vào cuộc vì Bộ Tài nguyên - Môi trường chưa có văn bản nào nhắc nhở hay yêu cầu thanh tra vấn đề trên với ngành Đường sắt. Thời gian tới, nếu có điều kiện, Thanh tra môi trường sẽ phản ánh việc này tới Bộ Tài nguyên - Môi trường. |