Ô nhiễm nguồn nước ở Hương Vân, Tiên Du (Bắc Ninh): Nỗi ám ảnh về bệnh tật
Lời khẩn cầu từ Hương Vân
Chị Nguyễn Thị Lượt chưa hết bàng hoàng, nước mắt ngắn dài khi nói về nỗi đau mà chị phải trải qua trong một thời gian ngắn. Chồng chị, anh Trịnh Công Quynh đang khoẻ mạnh bỗng nhiên mắc phải căn bệnh quái ác: ung thư. Anh qua đời ngay sau khi được Bệnh viện K chẩn đoán là ung thư thực quản khoảng 3 tháng vào cuối năm 2007.
Một mình chị phải lo toan gánh vác việc gia đình và nuôi ba đứa con nhỏ đang tuổi ăn tuổi học. Vừa qua một trăm ngày chồng, em chồng chị là anh Trịnh Công Quảng cũng chết do mắc phải bệnh ung thư. Trước đây, bố chồng chị cũng mất do căn bệnh ung thư quái ác này.
Nỗi đau chồng chất nỗi đau. Tuy nhiên, gia đình chị cũng chỉ là một trong số nhiều gia đình trong thôn phải hứng chịu nỗi đau ấy. Gia đình ông Hoàng Thế Hưởng có vợ và con gái chết vì ung thư, gia đình ông Cảnh cả hai vợ chồng cùng chết do ung thư...
Cả thôn Hương Vân có 174 hộ với 659 nhân khẩu, tuy nhiên chỉ trong khoảng chục năm qua đã có hơn 30 người chết vì căn bệnh ung thư, chiếm hơn 60% số ca tử vong trong thôn. Tỷ lệ người chết vì bệnh ung thư trong thôn ngày càng trẻ hoá và rơi vào độ tuổi trung niên từ 35 đến 50 tuổi.
Đã xuất hiện những trường hợp mắc bệnh khi chưa đầy 20 tuổi khiến người dân rất hoang mang. Trước tình hình bệnh tật phổ biến, năm 2004 Viện Khoa học trực thuộc Bộ Tư lệnh hóa học đã về lấy mẫu nước đi xét nghiệm và có kết luận: nước ở đây đã bị ô nhiễm, không đủ tiêu chuẩn sinh hoạt. Đó là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tỷ lệ người chết do mắc bệnh ung lên rất cao ở làng.
Vào những năm 1960, núi Hương Vân được chọn làm nơi cất giấu kho thuốc sâu của Bộ Nông nghiệp. Trong thời gian cất giấu tại đây, một lượng lớn thuốc sâu đã bị rò rỉ và thẩm thấu vào lòng đất, mạch nước ngầm. Hoà bình lập lại, khi di chuyển kho thuốc sâu, một lượng lớn đã bị rơi vãi nhưng cơ quan chủ quản không có biện pháp tẩy rửa, làm sạch môi trường dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước. Điều đáng quan ngại là trong một thời gian dài suốt hơn 40 năm qua không một người dân nào được cảnh báo về tình trạng trên.
Theo thông tin từ Trạm y tế xã Lạc Vệ, người mắc bệnh ung thư ở Hương Vân chủ yếu là ung thư phổi và ung thư đường tiêu hoá như: dạ dày, gan, đường ruột... Và hiện nay tỷ lệ người mắc bệnh ngoài da cũng đang tăng lên. Đã xuất hiện tình trạng nhiều cháu bé có thể chất và trí tuệ kém. Một không khí ảm đạm, đau buồn đang bao trùm lên Hương Vân.
Bốn năm dự án nước sạch vẫn nằm trên giấy
Nguồn nước giếng khơi đã bị ô nhiễm nặng nề, cứ nấu cơm đun nước là nước nổi váng và hơi mùi thuốc sâu nên không thể sử dụng được. Nhưng chi phí để làm một chiếc giếng khoan cũng hết trên chục triệu, mà nhiều khi khoan sâu đến hơn 100m nước vẫn còn có mùi thuốc sâu. Đối với người dân thuần nông như ở Hương Vân không phải hộ nào cũng có một khoản tiền như thế để khoan giếng.
Trong làng cũng chỉ có khoảng 30% hộ gia đình có giếng khoan. Những gia đình nào không có thì đành phải đi xin nước từ những gia đình khác hoặc dùng nước mưa nếu có bể chứa, nhưng không thể đủ. Do vậy, Hương Vân luôn khát khao có được nguồn nước sạch. Năm 2005, Chi cục Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn (Sở NN & PTNT Bắc Ninh) đã về khảo sát và đưa ra dự án xây nhà máy nước sạch ở đây để cung cấp nước sạch cho điểm nóng này với trị giá gần 3,9 tỷ đồng trong đó 40% là vốn của nhà nước, 40% là tỉnh cho và 20% là vốn của dân đóng góp.
Người dân đã rất vui mừng, mặc dù không có tiền, thôn cũng đã vay xã 50 triệu để nộp tiền đặt cọc dự án. Tuy nhiên, gần 4 năm nay dự án đó vẫn chỉ đang nằm trên giấy. Chủ tịch UBND xã Lạc Vệ, ông Đặng Xuân Tựu cho biết, lẽ ra dự án công trình hệ thống nước sạch thôn Hương Vân do Chi cục Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn làm chủ đầu tư xây dựng.
Nhưng khi về khảo sát và khoan thăm dò tại hai điểm thì xác định tại khu vực này không đủ điều kiện cung cấp nước, do vậy phải thay đổi thiết kế. Trước tình trạng quá bức xúc về bệnh tật tại đây, UBND tỉnh Bắc Ninh đã chuyển dự án về cho UBND xã Lạc Vệ và sẽ lấy nước từ TP Bắc Ninh. Đến tận cuối năm 2007 vừa qua dự án mới được UBND tỉnh phê duyệt. Cũng theo ông Tựu, nguyên nhân của sự chậm trễ là do trượt giá, nên hiện nay vốn đầu tư ban đầu không thể thực hiện được và UBND xã Lạc Vệ lại phải làm tờ trình lên UBND tỉnh để phê duyệt bổ sung vốn đầu tư dự án lên hơn 5,6 tỷ.
Bên cạnh đó còn phải tìm nhà tư vấn thiết kế và tìm nhà thầu. Các cơ quan, ban, ngành chức năng cần phải có những hành động thiết thực để đưa Hương Vân thoát khỏi tình cảnh này. Hãy đừng để những lời khẩn cầu, than vãn của người dân dài thêm nữa