Phát hiện mộ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm: Cần sự thẩm định của cơ quan chức năng
Gần nửa năm trước, ngày 4/6, Hội đồng Nguyễn tộc ngành Út Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Kiến Thiết, huyện Tiên Lãng, TP Hải Phòng) có đơn gửi tới UBND xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo với nội dung: Qua nhiều năm tìm kiếm và được sự giúp đỡ của một số nhà ngoại cảm, con cháu trong dòng họ đã tìm và xác định được phần mộ của cụ tổ (Danh nhân văn hoá Nguyễn Bỉnh Khiêm) tại gò đất nhỏ thuộc cánh đồng Mả Lẻ, thôn Tiền Am, xã Lý Học, thuộc huyện và đề nghị chính quyền sở tại cho phép được tu bổ, xây dựng lại mộ cụ tổ.
Tiếp đến ngày 4/7, con cháu trong dòng họ lại có đơn hối thúc chính quyền xã xem xét, tạo điều kiện để lễ khởi công, xây dựng ngôi mộ được tiến hành thuận lợi vào ngày 24/7/2012.
Trước tình huống trên, ngày 6/7, Chủ tịch UBND xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo - ông Nguyễn Văn Phương đã ký công văn gửi hội đồng gia tộc họ Nguyễn nêu rõ: “Căn cứ vào nội dung trong đơn đề nghị, UBND xã Lý Học đồng ý cho dòng họ nhận phần mộ tổ của dòng họ, song không được để xảy ra tranh chấp. Nếu có tranh chấp, dòng họ phải hoàn toàn chịu trách nhiệm. Về phần tu bổ, cho phép dòng họ được phụ cạp và xây dựng phần mộ không quá 4m2, đồng thời được phép san lấp, đắp một con đường vào phần mộ trên diện tích hoang hóa của địa phương. Theo đó, chiều ngang vào đường là 2m”.
Thực hiện công văn trên, vào sáng 24/7, Hội đồng Nguyễn tộc, ngành Út Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm đã tổ chức lễ động thổ, khởi công xây dựng khu lăng mộ cụ tổ...
Tuy nhiên vào các ngày 3/8 và 2/9, Hội đồng Nguyễn tộc ngành Út Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm lại tiếp tục gửi đơn tới UBND huyện Vĩnh Bảo đề nghị được triển khai xây dựng và lập quy hoạch một dự án hoàn chỉnh khu di tích lăng mộ Cụ Trạng tại thôn Tiền Am, xã Lý Học. Sau khi nghiên cứu, căn cứ vào quy định của pháp luật, UBND huyện Vĩnh Bảo đã chuyển các đơn trên về UBND xã Lý Học xem xét.
Đến ngày 6/9, UBND xã sở tại đã có công văn (số 01) trả lời: Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là danh nhân văn hoá của dân tộc. Việc tìm được mộ phần của danh nhân là ước nguyện chung của toàn thể cán bộ, nhân dân TP Hải Phòng. Nhưng đến nay, chưa có căn cứ nào và văn bản chính thức nào của cấp trên có thẩm quyền xác định rõ phần mộ của Cụ Trạng ở đâu.
Mặt khác, việc xác định phần mộ của danh nhân cũng như công tác quy hoạch, xây dựng các công trình liên quan cần được nghiên cứu, kết luận dựa trên các căn cứ khoa học của các ngành, các cơ quan chuyên môn và phải được sự nhất trí của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. UBND xã Lý Học không có quyền quyết định việc lập quy hoạch xây dựng khu di tích lăng mộ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Mặc dầu vậy, sáng 19/9, con cháu trong dòng họ đã tổ chức dựng lán tạm để chứa vật tư, dụng cụ chuẩn bị cho việc phụ cạp, xây dựng phần mộ. Chủ tịch UBND xã Lý Học Nguyễn Văn Phương đã buộc phải chỉ đạo lực lượng chức năng tháo dỡ, tạm giữ vật tư xây dựng.
Xung quanh vấn đề này, nhà sử học Ngô Đăng Lợi (Ủy viên BCH Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam) cho rằng: Việc Hội đồng Nguyễn tộc ngành Út Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm thông báo đã tìm được mộ của cụ tổ tại khu vực như trên bằng phương pháp ngoại cảm là chưa có căn cứ khoa học. Chưa kể một số nhà ngoại cảm như Phan Thị Bích Hằng, Đỗ Bá Hiệp và con cháu trong dòng tộc Trạng Trình trước đó cũng đã thực nghiệp bằng phương pháp tương tự nhưng bất thành với nhiều lý do.
Nhà sử học Ngô Đăng Lợi còn lưu ý thêm, các bậc thành nhân xưa thường có một nguyên tắc không bao giờ cho biết phần mộ thật của mình. Hơn nữa, việc tìm mộ bằng phương pháp ngoại cảm không được Nhà nước thừa nhận. Giả thiết, nếu khu gò trên có mộ phần của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm thật thì việc lập dự án quy hoạch hoàn chỉnh khu di tích vẫn phải do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành. Chính từ nguyên tắc này, Chủ tịch xã Lý Học, huyện Vĩnh Bảo đã chính thức có văn bản phúc đáp lại Hội đồng Nguyễn tộc, ngành Út, Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đây là việc làm cần thiết tránh để xảy ra những tình huống đáng tiếc.
Dư luận cũng cho rằng, Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là danh nhân văn hóa lớn của dân tộc, TP Hải Phòng cũng cần nhanh chóng vào cuộc xử lý dứt điểm vụ việc. Nếu cần thiết xin ý kiến của Bộ VH-TT-DL cũng như các nhà khoa học