Quảng Bình: Hàng ngàn hộ dân sống dưới "túi bom" nước
Hồ chứa nước Phú Vinh, thành phố Đồng Hới là công trình thủy nông thuộc vào loại lớn nhất miền Trung với sức chứa hơn 22,33 triệu m3 nước. Ở hồ chứa nước Phú Vinh, nhiều năm qua, hàng ngàn hộ dân nơi đây sinh sống ngay dưới túi "bom nước", song chẳng thấy chính quyền và người dân quan tâm.
Mới đây chỉ sau vài tiếng đồng hồ xả hồ nước Phú Vinh cộng với lũ ở hạ nguồn dâng cao đã làm ngập cả ngàn hộ dân, hàng chục trang trại, hoa màu, tài sản của dân bỗng chốc mất trắng. Song chính quyền địa phương vẫn chưa có giải pháp hữu hiệu bảo vệ người dân.
Hồ chứa nước Phú Vinh là đại công trình thủy nông của Quảng Bình được xây dựng năm 1992 tại địa phận xã Thuận Đức và phường Đồng Sơn, TP Đồng Hới. Với diện tích lưu vực 38km2, diện tích mặt nước 4,02km2, dung tích hồ là 22,36 triệu m3 nước... Điều đáng nói, không hiểu tại sao Quảng Bình lại xây dựng hồ chứa nước ngay trong lòng thành phố, nơi có mật độ dân số đông nhất của tỉnh. Chính lãnh đạo Trạm thủy nông Phú Vinh cũng thừa nhận: Nếu hồ Phú Vinh gặp sự cố vỡ thì trên 5.000 hộ dân không thể chống chọi với dòng nước hàng triệu m3 đổ xuống.
Ngày 8/11, chỉ sau vài tiếng đồng hồ lũ tràn qua, cả phường Bắc Nghĩa mênh mông trong biển nước. Hàng chục ha hoa màu, hàng chục ngàn con lợn, gà, ao cá, hồ tôm, ba ba của người dân bỗng chốc mất trắng vì lũ. Hơn 700 căn nhà ngập trong lũ hơn 1,5m, 1 người đã chết vì lũ quét tràn qua.
Nguyên nhân gây lũ ban đầu được xác nhận: Do mưa lớn ở vùng thượng lưu và hạ lưu hồ Phú Vinh liên tục trong nhiều giờ liền, nên mực nước hồ Phú Vinh dâng quá cao buộc cán bộ Trạm thủy nông Phú Vinh phải xả nước hồ theo quy trình vận hành hồ, nếu không hồ vỡ thì cả thành phố Đồng Hới bị nước đẩy ra biển.
Sáng 10/11, Trạm trưởng Chi nhánh Trạm thủy nông Phú Vinh cho biết: Ngày 8/11, hồ Phú Vinh tiến hành xả nước từ lúc 2h đến 7h với lưu lượng tăng dần từ 16 m3/s đến 132 m3/s. Mức độ xả nước như vậy đã diễn ra nhiều lần trong các năm qua, nhưng vẫn không gây ngập lụt hạ lưu, nhưng ngày 8/11, do mưa lớn ở hạ lưu cộng với nước xả từ hồ nên gây lụt nặng cho người dân.
Theo kế hoạch phòng chống lụt bão hồ Phú Vinh: Khi có mưa lũ lớn, buộc phải xả nước hồ Phú Vinh, trạm thủy nông của hồ phải báo động bằng điện thoại, súng, kẻng. Song những vật dụng dùng để báo động đó rất khó đến với người dân bởi, trong mưa bão lũ khẩn cấp, chẳng may điện thoại không thể liên lạc, còn tiếng súng, kẻng chắc chắn sẽ bị mưa, gió lấn át. Vì vậy để bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản cho người dân, Quảng Bình chỉ còn cách di dời các hộ dân ngay dưới chân hồ. Song Quảng Bình còn nghèo, nên bài toán di dời thật khó tìm lời giải.
Thiết nghĩ lãnh đạo tỉnh Quảng Bình cần có phương án cụ thể để các bộ, ngành ở Trung ương xem xét giải quyết. Bởi hồ chứa nước Phú Vinh đã xây dựng gần hai chục năm nay, nhiều đoạn đê, kè chắc chắn bị mối mọt, vì vậy, nếu xảy ra sự cố thì hậu quả chắc chắn không thể tính được bằng các con số