"Rung" cùng... cầu Đuống (Gia Lâm, Hà Nội)

"Nguy hiểm", "nghiêm trọng", "cầu rung với biên độ khác thường"... là những từ mà cơ quan chức năng dùng để đánh giá chất lượng, độ an toàn của cầu Đuống (trên địa phận huyện Gia Lâm, Hà Nội) hiện nay. Thực trạng đó vẫn diễn ra hằng ngày, hằng giờ trước sự lo ngại của người qua cầu.

Hãi hùng khi qua cầu

Từ sáng sớm đến đêm khuya, dòng người, xe qua lại cầu Đuống nườm nượp không dứt. Từ phía bờ Bắc, dòng xe đổ dồn vào nội thành, làn cầu bên kia, những chiếc container cũng đang hối hả từ cảng Hải Phòng ngược lên phía Bắc. Cây cầu rung lên bần bật, chao nghiêng khiến cho người lái xe máy, xe đạp phải thót tim, tăng ga để vượt qua đoạn nguy hiểm. Còn đối với những người mới qua lần đầu, họ lại có cảm nhận khác.

Chúng tôi đã từng chứng kiến nhiều người khi qua cầu phải dừng xe lại kiểm tra lốp. Cảm giác ngồi trên xe chao đảo khiến họ tưởng xe thủng săm, xịt lốp. Ngồi trên ôtô thì cảm nhận được rất ít độ rung của cây cầu, nếu đi xe máy thì cảm nhận được nhiều hơn, nhưng nếu đi bộ trên cầu thì tất cả mọi người sẽ cùng có chung nhận xét như đang đi trên... võng.

Có lẽ, đối với người qua cầu, cảm giác về độ rung của cây cầu là đáng sợ nhất, nhưng sự xuống cấp của nó còn thể hiện ở mặt đường với các hố sâu lồi lõm liên tiếp. Nhiều điểm, lan can tách ra khỏi mặt cầu thành những lỗ thủng lớn nhìn thẳng xuống dòng sông. Một số cột trụ bê tông bị hở lõi sắt. Thực trạng hỏng hóc mặt cầu chính là một trong những nguyên nhân gây ra hiện tượng ùn tắc giao thông diễn ra thường xuyên trong giờ cao điểm.

Mặc dù cầu Đuống đã bị xuống cấp nghiêm trọng như vậy, nhưng vẫn luôn diễn ra tình trạng phương tiện đi ngược chiều. Người đi bộ qua cầu cũng nơm nớp lo tai nạn vì cầu không có làn đường riêng dành cho người đi bộ. Trong khi đó, tại hai điểm cầu đều không lắp đặt biển hạn chế trọng tải nên xe to, xe nhỏ đi ngoài giờ cao điểm vẫn phóng ầm ầm, không để ý đến độ an toàn cho người và phương tiện tham gia giao thông.

Vận hành quá năng lực

Cầu Đuống là cây cầu quan trọng trên quốc lộ 1 đi các tỉnh phía Bắc như Bắc Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn và đi QL3 tới nhiều tỉnh khác. Cùng với thời gian, lưu lượng phương tiện giao thông qua lại cũng tăng nhanh. Trong khi đó, cây cầu được đưa vào sử dụng đã quá lâu. Sau nhiều lần hỏng hóc, sửa chữa và làm lại, cây cầu này được bắt đầu sử dụng từ năm 1981 với thiết kế cho xe có trọng tải 30 tấn trở xuống.

Lớp bên tông gầm cầu bị phá vỡ nghiêm trọng và lan can  (ảnh trái); Lan can và mặt cầu bị tách rời khoảng rộng (ảnh phải).

Nhưng, theo ông Nguyễn Đức Quỳ, Cung trưởng Cung cầu Đuống cho biết: "Thực tế nhiều xe trọng tải lớn chở hàng quá trọng tải, có khi lên tới gần 100 tấn, cao gấp mấy lần năng lực của cây cầu. Đó là chưa kể những khi cả đoàn xe trọng tải lớn nối đuôi nhau trên cầu". 

Lý giải nguyên nhân xuống cấp nghiêm trọng của cầu Đuống, ông Nguyễn Hoài Trung, Phó Giám đốc Công ty Quản lý đường sắt Hà Hải cho rằng: "Đối với cầu Đuống, tồn tại gây hạn chế khai thác là do hai làn đường bộ chứ không phải là đường sắt. Khai thác thực tế so với năng lực sử dụng của cầu vượt quá mức cho phép, đặc biệt là tải trọng. Cầu xây dựng đã lâu, thiết kế không còn phù hợp với khai thác hiện nay nên dẫn đến hiện tượng cầu rung với biên độ lớn, lớp mặt nhựa bê tông atphal bị bong vỡ thường xuyên. Do tải trọng nặng, khai thác liên tục nên lớp bê tông cốt thép tầng phòng nước phải trực tiếp chịu lực gây phá hoại lớp bê tông cốt thép phòng nước này và phá hoại đến lớp tấm đan bê tông cốt thép, làm tấm đan rạn nứt, tụt, sập, gây tiềm ẩn nguy cơ cho an toàn giao thông và đặc biệt gây ra hiện tượng rung cầu với biên độ khác thường".

Theo đánh giá của Công ty Quản lý đường sắt Hà Hải, vào tháng 8/2008 cầu Đuống đã có 21 điểm tấm đan rạn nứt, trong đó có 6 điểm bị sụt nguy hiểm.

Dẫn tôi đi xuống gầm cầu, nơi có thể chứng kiến mức độ rung của cầu ở biên độ mạnh hơn rất nhiều trên mặt cầu, ông Trung chỉ lên tấm bê tông vỡ nứt, những thanh giằng gió rung lên bần bật và cho biết: "Do rạn nứt từ dưới nên mặt đường bị sụt lún. Công ty Hà Hải đã gia cố khẩn cấp 6 vị trí sụt bằng tấm tôn đỡ tấm đan và được đỡ bằng I300. Do yêu cầu khai thác quá lớn nên nguồn kinh phí thường xuyên duy tu cầu không thể đáp ứng đủ".

Ông nhấn mạnh: "Với trách nhiệm của đơn vị quản lý cầu, chúng tôi đã làm hết sức mình và mong phục vụ nhân dân qua cầu an toàn nhất. Công ty cũng đã nhiều lần có văn bản đề nghị với cấp trên đại tu sửa chữa hệ đường bộ và sơn lại toàn bộ cầu nhưng chưa được chấp nhận". Chỉ vào đống cát sỏi trước cửa trạm trực của mình ở đầu cầu, ông Quỳ khẳng định: "Lúc nào chúng tôi cũng tập kết nguyên vật liệu để sửa chữa mặt cầu. Nhưng cái gốc của nguyên nhân không phải ở đó nên sửa được một thời gian ngắn lại phải làm lại".

Trước sự nguy hiểm cận kề của cầu Đuống hiện nay, đề nghị các cơ quan chức năng nhanh chóng có phương án để đảm bảo an toàn tính mạng người tham gia giao thông. Giải pháp trước mắt theo ý kiến của cơ quan CSGT là cầu Đuống cần kiểm định độ rung, lưu lượng và trọng tải xe qua cầu để từ đó phân luồng, không cho xe có trọng tải lớn qua cầu.

Tính mạng của người tham gia giao thông phải được đặt lên hàng đầu, tránh tình trạng khi xảy ra sự cố các ban ngành, cơ quan chức năng mới dồn sức khắc phục hậu quả. E rằng, đợi đến lúc đó thì đã quá muộn!