TP HCM: Khu đô thị mới Thủ Thiêm - một dấu ấn chậm trễ

Đã hơn 11 năm sau khi có quyết định phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ, với tổng diện tích 930ha, trong đó diện tích dành cho khu đô thị mới Thủ Thiêm khoảng 770ha, diện tích đất dành cho việc tái định cư là 160ha. Khi hoàn thành, Khu đô thị mới Thủ Thiêm sẽ có khoảng 200 ngàn dân và khoảng 45 ngàn người thuộc diện tái định cư; có 5 cây cầu và 1 hầm chui nối từ các hướng của thành phố sang khu đô thị...

Dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm, một khu đô thị hiện đại, là trung tâm thương mại, tài chính và dịch vụ của TP HCM hầu như vẫn chỉ là một "đại dự án" còn nằm… trên giấy! Tất cả vẫn còn đang ngổn ngang và dở dang, từ công tác đền bù giải tỏa, đến việc tái định cư và ngay cả vấn đề quy hoạch…

Để thực hiện dự án mang "dấu ấn của thế kỷ" này, đã có trên 10 ngàn hộ dân phải di dời với tổng diện tích đất thu hồi hơn 772ha. Chỉ riêng số tiền bồi thường cho các hộ dân đã lên đến 18 ngàn tỷ đồng, thành phố mới thực hiện bồi thường được 3.300 tỷ đồng, còn lại sẽ huy động bằng nguồn phát hành trái phiếu Chính phủ.

Sau hơn một thập kỷ triển khai thực hiện dự án với tiến độ… rùa bò, công tác đền bù giải phóng mặt bằng đã không thể dứt điểm nổi 1/2 diện tích đất phải thu hồi: mới chỉ có chưa đầy một nửa trong số 15 nghìn trường hợp và hơn 40% diện tích đất được hoàn tất việc chi trả bồi thường, bàn giao mặt bằng.

Mốc thời hạn thành phố tiếp tục đặt ra là đến hết quý I-2008 phải hoàn tất công tác thu hồi đất. Nhằm đảm bảo tiến độ này, việc thu thập hồ sơ pháp lý, áp giá bồi thường cho trên 9.300 hồ sơ còn lại, theo UBND thành phố phải hoàn tất trước ngày 31-12-2007.

Số hồ sơ này, thành phố cũng đã chỉ đạo cho quận 2 giải quyết theo 2 giai đoạn, một nửa sẽ được chi trả đền bù ngay trong năm 2007, nửa còn lại sẽ phải hoàn tất trước ngày 31/3/2008 không được chậm trễ với bất cứ lý do nào.

Theo lãnh đạo của một phường bị giải tỏa trắng cho biết, thì hiện nay, tại phường của ông, còn rất nhiều hộ dân không đồng tình. Lý do mà những người dân này đưa ra là giá nhà đất trên địa bàn quận 2 chênh lệch khá cao so với mức giá được đền bù.

Từ đó dẫn tới việc người dân bất hợp tác và việc thu thập hồ sơ pháp lý để làm căn cứ bồi thường đối với chính quyền phường gặp nhiều khó khăn. Trong lúc, do việc chậm đền bù giải tỏa này, chỉ tính đến hết năm 2006 thành phố đã phải chi đến 300 tỷ đồng để trả lãi vay cho khoản tiền đã đền bù.

Đến vấn đề tái định cư cho người dân bị giải tỏa cũng vậy, tương ứng với số hộ phải di dời là quỹ nền đất hoặc quỹ nhà tái định cư. Nhưng suốt một quãng thời gian khá dài, công tác chuẩn bị, nhằm bảo đảm cho người dân khi bàn giao đất phục vụ dự án khu đô thị mới là phải có chỗ ở ngay đã không được thực hiện kịp thời.

Theo tiến độ, trong năm 2007 chỉ có thể bàn giao được khoảng 2.200 căn hộ và nền đất; năm 2008 là 3.500 và đến mãi năm 2009 cũng chỉ có thêm hơn 2.890 căn hộ. Như vậy, khi bàn giao mặt bằng là nhà và đất phục vụ dự án, người dân sẽ ở đâu?

Ngay cả những dự án căn hộ chung cư phục vụ tái định cư trong năm 2007, mặc dù chỉ còn 2 tháng nữa là hết năm, nhưng cho đến thời điểm này, theo quan sát của chúng tôi, nhiều công trình vẫn còn ngổn ngang: chỗ thì thiếu hạ tầng kỹ thuật, khu thì không có các công trình công cộng…

Sau hàng chục năm trời, ngoài tiến độ triển khai thực hiện chậm trễ, dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm còn phát sinh quá nhiều vấn đề bức xúc khác như: việc cho phép "chẻ" khu tái định cư trên diện tích 160ha tập trung theo quy hoạch đã được phê duyệt thành nhiều điểm nhỏ đã góp phần phá nát quy hoạch tổng thể, chi phí xây dựng hạ tầng tái định cư tăng lên; hiện tượng mua bán sang nhượng đất bất hợp pháp trong khu quy hoạch và tình trạng mua bán phiếu tái định cư tràn lan đã không được kiểm soát… dẫn đến hàng loạt khó khăn vướng mắc trong công tác đền bù giải tỏa sau này và tình trạng người dân quay lại lấn chiếm đất…

Tất cả những vấn đề này đã cho thấy sự yếu kém trong công tác quản lý, điều hành của chính quyền các cấp, từ thành phố xuống đến phường, quận. Đừng để Khu đô thị mới Thủ Thiêm trở thành "dấu ấn chậm trễ của thế kỷ" là vấn đề người dân và dư luận đang trông chờ vào chính quyền thành phố