Thành lập Cảnh sát tư pháp do Bộ Tư pháp quản lý là không hợp lý
Dự án Bộ luật Thi hành án (THA) do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo quy định những điểm mới: gộp cả THA dân sự và hình sự trong cùng một bộ luật; giao Bộ Tư pháp quản lý cả THA dân sự và THA hình sự; thành lập lực lượng Cảnh sát tư pháp (CSTP) và chuyển trại giam từ Bộ Công an sang Bộ Tư pháp quản lý... Đây là những nội dung đang có nhiều ý kiến khác nhau, nhất là tính khả thi và hiệu lực quản lý.
Để làm rõ những vấn đề này, mới đây, phóng viên Báo CAND đã trao đổi với lãnh đạo Cục THA (Bộ Tư pháp) và Vụ Pháp chế (Bộ Công an).
Ông Nguyễn Thanh Thủy, Phó Cục trưởng Cục THA (Bộ Tư pháp):
Khi chúng tôi hỏi: "Nếu thành lập CSTP thì giám thị quản lý trại giam, quản giáo có thuộc Bộ Tư pháp quản lý không?", ông Nguyễn Thanh Thủy cho rằng, có thể lực lượng giám thị, quản giáo không thuộc CSTP nhưng vẫn phải thuộc biên chế của Bộ Tư pháp. "CSTP không thuộc Bộ Công an quản lý, vậy việc đảm bảo an ninh cho trại giam như thế nào?" ông Thuỷ cho rằng, lực lượng THA của Bộ Tư pháp quản lý quân số, tổ chức bên trong, gồm giám thị, quản giáo... tức nắm phần chính còn nếu lo ngại việc bảo đảm an ninh thì có thể do lực lượng của Bộ Công an tuần tra canh gác vòng ngoài! Lập luận như trên là bất hợp lý.
Đại tá Trần Đình Nhã, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Công an: Không thể thành lập CSTP và chuyển trại giam về Bộ Tư pháp
Trả lời câu hỏi của chúng tôi, Tiến sĩ, Đại tá Trần Đình Nhã, Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Công an khẳng định, việc dự án Bộ luật THA đưa việc thành lập CSTP do Bộ Tư pháp quản lý, điều hành là không hợp lý, không khả thi. Thứ nhất, công tác THA phạt tù đối với phạm nhân tại các trại giam, trại tạm giam cũng như THA tử hình là hoạt động đặc thù, đòi hỏi sự chấp hành nghiêm ngặt, theo quy trình, thủ tục chặt chẽ. Điều này khác hẳn với THA dân sự và các loại THA khác. Để đảm bảo tính nghiêm ngặt, chặt chẽ nói trên, các trại giam, tạm giam nhất thiết phải đặt dưới sự quản lý của lực lượng vũ trang, ở đây là lực lượng CSTP đặt dưới sự quản lý thống nhất của Bộ Công an. Thứ hai, việc THA hình sự liên quan mật thiết tới các hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Công an trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, phục vụ yêu cầu mở rộng điều tra vụ án cả trước mắt và lâu dài, nhất là liên quan đến cơ quan CSĐT và ANĐT của lực lượng Công an.
Thứ ba, lực lượng CSTP ngoài chức năng thi hành án phạt tù, án tử hình còn thực hiện nhiều chức năng khác như áp giải bị can, bị cáo, dẫn người làm chứng, tham gia bắt giữ các đối tượng phạm tội quả tang, đối tượng phạm tội có lệnh truy nã nên nhất thiết phải đặt trong sự quản lý, điều hành thống nhất của Bộ Công an. Thứ tư, về thực tiễn, các hoạt động nói trên từ trước tới nay vẫn thuộc lực lượng Công an và do Bộ Công an thống nhất quản lý đã và đang phát huy hiệu quả trên thực tế, không có nhiều vướng mắc, bất cập. Thứ năm, nếu thực hiện việc chuyển giao sẽ gây xáo trộn lớn về biên chế, tổ chức; khó khăn trong xác định vấn đề cấp, bậc hàm, chế độ của CSTP; phải mất nhiều tiền của để đầu tư, xây dựng mới trong khi Bộ Tư pháp chưa có kinh nghiệm trong quản lý, điều hành lĩnh vực THA hình sự. Điều này vừa gây lãng phí tiền bạc, tài sản, vừa không đảm bảo hiệu lực khả thi trên thực tế.
Cần phải được tính toán, nghiên cứu kỹ lưỡng
Tại các phiên họp lấy ý kiến về vấn đề này, nhiều ý kiến thành viên Chính phủ cho rằng, CSTP là lực lượng vũ trang thuộc Bộ Công an, cần được thành lập trên cơ sở tổ chức, sắp xếp lại Cục Cảnh sát bảo vệ và Hỗ trợ tư pháp của Bộ Công an hiện nay chứ không nên chuyển hẳn sang Bộ Tư pháp quản lý sẽ rất khó thực hiện, thiếu khả thi, gây xáo trộn không cần thiết.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An tại phiên họp thứ 32-UBTV Quốc hội đã chỉ đạo: Các dự án luật, bộ luật trước khi trình Chính phủ và UBTV Quốc hội, phải thực hiện trên cơ sở khoa học, lấy ý kiến rộng rãi của các chuyên gia, nhà nghiên cứu lập pháp, cơ quan quản lý, tránh việc nghiên cứu, trình dự án luật một cách vội vàng, thiếu căn cứ khoa học